Bộ GD&ĐT khảo sát năng lực tiếng Anh giáo viên: Cam kết bảo mật, không gây áp lực
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sẽ tiến hành khảo sát toàn diện để đánh giá thực trạng năng lực tiếng Anh của đội ngũ nhà giáo trên cả nước. Hoạt động này nhằm hiện thực hóa đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lí giáo dục, kết quả khảo sát sẽ được bảo mật tuyệt đối và không sử dụng để đánh giá, xếp loại hay xét thi đua.
Mục tiêu và phương pháp khảo sát
Khảo sát dự kiến được tổ chức vào tháng 4 tới, tập trung vào hai nhóm đối tượng chính: giáo viên dạy tiếng Anh và giáo viên dạy các môn học khác bằng tiếng Anh. Mục đích là xác định những điểm yếu về năng lực ngoại ngữ, từ đó xây dựng chương trình bồi dưỡng phù hợp. Sau khi thu thập dữ liệu, kết quả sẽ được phân tích và phân loại theo các bậc năng lực của giáo viên.
Ông Đức nhấn mạnh: “Bồi dưỡng cần được nhìn nhận như quyền được nâng cao năng lực nghề nghiệp, đi kèm với sự hỗ trợ về thời gian, kinh phí và giảm định mức lao động, chứ không phải là ‘tự học-tự chịu’.” Ngành giáo dục cam kết không dồn gánh nặng cải cách lên vai những giáo viên đã có kinh nghiệm đứng lớp từ 15 đến 30 năm.
Phản ứng và lo ngại từ giáo viên
Tuy nhiên, thông tin về cuộc khảo sát đang gây ra không ít băn khoăn trong đội ngũ giáo viên. Cô T.B.T, một giáo viên dạy tiếng Anh tiểu học tại Ninh Bình, chia sẻ sự hoang mang: “Nếu đề khảo sát được xây dựng chung cho cả ba cấp học, giáo viên tiểu học sẽ gặp nhiều khó khăn. Ở bậc học này, chúng tôi chủ yếu tập trung vào phương pháp giảng dạy và tổ chức hoạt động, chưa đi sâu vào các kỹ năng ngôn ngữ như ở THCS và THPT.”
Cô T. cũng chỉ ra rằng, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai đòi hỏi không chỉ giáo viên các môn khác mà ngay cả giáo viên tiếng Anh cũng cần được đào tạo bài bản hơn. Tiếng Anh trong dạy học liên môn liên quan đến nhiều thuật ngữ chuyên ngành mới, khác biệt so với nội dung phổ thông hiện nay.
Thực tế tại một số địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, nơi đã tổ chức khảo sát tương tự vào tháng 4/2025, cho thấy nhiều giáo viên cảm thấy lo lắng do chưa được làm rõ mục đích và hệ quả của hoạt động này.
Bài học từ quá khứ và đề xuất cải tiến
PGS.TS Phạm Thị Hồng Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế), nhắc lại bài học từ giai đoạn bồi dưỡng nâng chuẩn giáo viên tiếng Anh trước đây. Nhiều giáo viên phải mất 7-8 năm mới đạt chuẩn, tạo ra áp lực lớn. Sai lầm chính là việc khảo sát bị biến tướng thành công cụ đánh giá và xếp hạng, dẫn đến việc giáo viên bị gắn “nhãn mác” khi kết quả bị công khai.
Để tránh lặp lại tình trạng này, các chuyên gia đề xuất khảo sát phải được thiết kế ẩn danh ở cấp cá nhân, chỉ sử dụng dữ liệu ở cấp hệ thống để xây dựng chương trình bồi dưỡng. Đồng thời, cần phân tầng đối tượng khảo sát dựa trên chuẩn đầu ra của từng cấp học, tránh gây cảm giác bất công.
Đề xuất lộ trình và giải pháp từ chuyên gia
PGS.TS Hà Lê Kim Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng chủ trương của Bộ GD&ĐT nên được áp dụng từng bước: trước mắt tập trung vào giáo viên tiếng Anh, sau đó mở rộng dần sang các môn học khác. Bà nhấn mạnh: “Ưu tiên hàng đầu không nên là nâng chuẩn đồng loạt cho giáo viên hiện tại, mà là nâng cao năng lực tiếng Anh cho sinh viên sư phạm – lực lượng tương lai của ngành.”
Bà Kim Anh đề xuất hai giải pháp chính:
- Rà soát và nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Anh trong các trường sư phạm, đảm bảo chuẩn đầu ra, đặc biệt với các chương trình định hướng dạy học bằng tiếng Anh.
- Đánh giá năng lực tiếng Anh của giáo viên theo hướng khu trú, có chọn lọc, không triển khai đồng loạt. Không cần tất cả giáo viên trong một tổ chuyên môn đều phải dạy được bằng tiếng Anh; chỉ cần một số người có năng lực thật sự tốt.
Bà cũng lưu ý về tình trạng thiếu giáo viên tiếng Anh ở nhiều địa phương, đề nghị Bộ GD&ĐT tăng chỉ tiêu đào tạo sư phạm tiếng Anh và có cơ chế thu hút sinh viên ngành ngôn ngữ Anh tham gia giảng dạy. Thay vì áp đặt chuẩn ngoại ngữ cứng nhắc, cần tổ chức các chương trình tập huấn về phương pháp lồng ghép tiếng Anh vào bài giảng, vừa đảm bảo chất lượng chuyên môn, vừa tạo môi trường học tập tích cực cho học sinh.
