Dự Án Xi Măng Nghìn Tỷ Thanh Sơn: 16 Năm 'Sa Lầy' Và Những Khó Khăn Chồng Chất
Theo ghi nhận thực tế tại dự án xi măng Thanh Sơn, thuộc địa bàn xã Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa, khuôn viên nhà máy rộng hàng chục hecta hiện đang trong tình trạng hoang hóa nghiêm trọng. Cỏ dại mọc um tùm phủ kín khắp nơi, trong khi những dãy nhà điều hành được xây dựng dang dở từ nhiều năm trước giờ đã xuống cấp, bong tróc và hư hỏng nặng nề. Cảnh quan hoang vắng, không một bóng người qua lại, phản ánh sự lãng phí đáng tiếc sau 16 năm dự án bị bỏ hoang.
Lịch Sử Dự Án Và Nguyên Nhân Đình Trệ
Dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa cấp phép đầu tư từ năm 2008, với công suất thiết kế 2.500 tấn clinker mỗi ngày và tổng vốn đầu tư ban đầu gần 1.475 tỷ đồng. Sau khi được giao hơn 35 hecta đất, chủ đầu tư đã triển khai một số hạng mục cơ bản như san lấp mặt bằng, xây dựng nhà điều hành, tường rào và hệ thống điện. Tuy nhiên, đến cuối năm 2010, dự án buộc phải dừng thi công do thiếu vốn và không đảm bảo năng lực tài chính.
Năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận kiến nghị của Bộ Xây dựng, cho phép giãn tiến độ dự án sang sau năm 2015 theo quy hoạch ngành xi măng. Đến ngày 28 tháng 8 năm 2014, Thủ tướng tiếp tục đồng ý rà soát, điều chỉnh tiến độ và quyết định hoãn triển khai dự án Thanh Sơn, nhưng không quy định thời hạn cụ thể để khởi động lại.
Những Khó Khăn Và Vướng Mắc Hiện Tại
Cuối năm 2025, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã đưa ra kết luận chi tiết về dự án, chỉ ra hàng loạt khó khăn và vướng mắc. Một trong những vấn đề nổi cộm là đánh giá tác động môi trường. Nhà máy được quy hoạch gần khu dân cư, với thôn Vân Sơn có khoảng 64 hộ dân, trong đó hộ gần nhất giáp tường rào và hộ xa nhất cách chỉ khoảng 450 mét. Các thôn lân cận cũng có hộ dân cách nhà máy tối đa 300 mét, không đảm bảo an toàn theo quy định. Khi chính quyền địa phương lấy ý kiến, 715 trong tổng số 717 hộ dân đã phản đối việc tiếp tục dự án do lo ngại ô nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Kết luận Thanh tra cũng nhấn mạnh rằng dự án không còn phù hợp với quy hoạch tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, khi khu vực xã Thúy Sơn không được bố trí cho công nghiệp xi măng. Ngoài ra, dự án còn đối mặt với khó khăn về nguồn nguyên liệu. Doanh nghiệp chưa được cấp phép khai thác đá vôi và đá sét, trong khi theo quy hoạch, các mỏ này chỉ được khai thác từ giai đoạn 2030-2050. Việc khai thác cũng vướng nhiều trở ngại khác như nguy cơ ảnh hưởng đến di tích Hang Bàn Bù, mỏ đá sét nằm trong khu vực quốc phòng không được phép khai thác, và mỏ đá vôi thuộc rừng tự nhiên khó chuyển đổi mục đích sử dụng theo Luật Lâm nghiệp.
Đề Xuất Và Hướng Giải Quyết Từ Các Cơ Quan Chức Năng
Trao đổi với báo chí vào ngày 8 tháng 4, đại diện Thanh tra tỉnh Thanh Hóa xác nhận, trên cơ sở kết luận ngày 15 tháng 9 năm 2025, đơn vị đã kiến nghị Tổng Thanh tra Chính phủ tổng hợp và báo cáo Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành liên quan xem xét, tham mưu xử lý việc hoãn triển khai dự án theo Văn bản số 1592/TTg-KTN. Đồng thời, đề nghị có hướng dẫn cụ thể để Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa tháo gỡ các khó khăn, nhằm tránh lãng phí tài nguyên và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Tại văn bản ngày 16 tháng 1 năm 2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc giải quyết các vấn đề khó khăn của các dự án tồn đọng, trong đó có dự án xi măng Thanh Sơn. Chủ đầu tư đã đề nghị tỉnh báo cáo Thủ tướng và Bộ Xây dựng xem xét cho phép nâng công suất nhà máy từ 2.500 lên 6.000 tấn clinker mỗi ngày, đồng thời điều chỉnh tăng vốn đầu tư từ 1,4 nghìn tỷ lên 4,8 nghìn tỷ đồng để tiếp tục triển khai dự án. Tuy nhiên, tỉnh cho rằng đề xuất này chưa có cơ sở giải quyết, vì việc điều chỉnh công suất và cho phép hoạt động trở lại không phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và trái với chỉ đạo của Thủ tướng.
Thực hiện Thông báo số 15/TB-VPCP ngày 9 tháng 1 năm 2026 của Văn phòng Chính phủ, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Kế hoạch số 66 vào ngày 10 tháng 3 năm 2026, tập trung khắc phục tồn tại và xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí trong năm 2026, bao gồm dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn. Về hướng xử lý, tỉnh tiếp tục đề nghị Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 751 xem xét, chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc cho dự án theo nội dung kiến nghị tại Văn bản số 13.
