Giải phóng mặt bằng ì ạch: Dự án tỉnh Bắc Ninh đình trệ vì vi phạm đất đai
Với 11 dự án hạ tầng quan trọng liên quan đến khu công nghiệp, giao thông và đô thị đang được triển khai, công tác giải phóng mặt bằng tại tỉnh Bắc Ninh đang rơi vào tình trạng ì ạch và kéo dài nhiều năm. Không chỉ vướng mắc bởi các chính sách bồi thường cũ, tình trạng vi phạm đất đai như san lấp, xây dựng trái phép và lấn chiếm đất đã thu hồi đang khiến tiến độ của các dự án lớn bị đình trệ nghiêm trọng. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn lực nhà nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
Dự án Khu dân cư Trung tâm xã Mỹ Thái: Bốn năm chờ đợi và những vi phạm dai dẳng
Tại dự án Khu dân cư Trung tâm xã Mỹ Thái, tỉnh Bắc Ninh, được triển khai từ đầu năm 2022, đã bốn năm trôi qua nhưng chính quyền vẫn chưa thể giao đất cho chủ đầu tư để thực hiện dự án. Ông Hoàng Văn Thi, Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Mỹ Thái, chủ đầu tư dự án, chia sẻ: “Dự án đã trải qua 4 năm nhưng nhà nước vẫn chưa giao đất để chúng tôi triển khai xây dựng hạ tầng. Không chỉ chậm tiến độ, đây còn là sự lãng phí lớn cho nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng”.
Một trong những điểm nóng của dự án này là phần đất thuộc thửa số 791, tờ bản đồ số 29 tại khu vực Đồng Lăng, thôn Cầu Trong, vốn thuộc quyền sử dụng của hộ ông Ngô Văn Tạo. Năm 2023, ông Tạo đã nhận đủ tiền bồi thường theo quy định của nhà nước, đồng nghĩa với việc thửa đất này đã thuộc quản lý của Nhà nước. Tuy nhiên, từ ngày 10/1/2026, ông Hoàng Nam Bắc lại ngang nhiên đắp đất san nền, dựng nhà khung thép, hàng rào sắt kiên cố, lát bê-tông sân và trồng cây lâu năm để sử dụng cho mục đích cá nhân.
Chưa dừng lại ở đó, ngày 18/1/2026, ông Bắc tiếp tục vận chuyển khung thép để lắp thêm công trình. Đến ngày 19/1/2026, ông lại dựng nhà khung thép trên thửa đất số 833, tờ bản đồ 29 – đây là thửa đất đã được nhà nước bồi thường cho hộ bà Hà Thị Hưởng theo quy định. Ngày 23/1/2026, Ủy ban nhân dân xã đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, phạt ông Bắc 4 triệu đồng vì “chiếm 27m² đất để dựng lán trại trên thửa 791” và buộc khôi phục tình trạng ban đầu trong vòng 30 ngày. Thế nhưng, đến nay ông Bắc vẫn không chấp hành. Các công trình vi phạm tiếp tục mọc lên, gây bức xúc trong dư luận và trực tiếp cản trở tiến độ của dự án.
Dự án đường kết nối: Những vướng mắc nghiêm trọng và tình trạng xây dựng trái phép
Không chỉ riêng dự án Khu dân cư, Dự án đường kết nối từ ĐT.292 qua Khu công nghiệp An Hà đến đường vành đai Đông Bắc thành phố Bắc Giang, được triển khai từ năm 2022 đến nay, cũng đang ì ạch trong công tác giải phóng mặt bằng. Tuyến đường dài 10,33km đi qua xã Mỹ Thái, với các đoạn cũ Tân Thanh 4,66km, Mỹ Thái 2,34km và Xuân Hương 3,33km, trong đó thu hồi 24,2ha đất của 800 hộ dân.
Hiện nay, dự án vẫn còn nhiều vướng mắc nghiêm trọng, bao gồm việc nhiều hộ dân không đồng thuận với phương án bồi thường, nhiều thửa đất vướng vào tranh chấp quyền sử dụng, và nhiều thửa đất chưa thể ban hành thông báo thu hồi vì chưa xác định được chủ sử dụng. Tình trạng này không phải ngẫu nhiên mà là hệ quả của việc hàng loạt dãy nhà tạm, lán trại đã mọc lên trái phép trên đất nông nghiệp trong nhiều năm mà không bị xử lý kịp thời.
Hiện tại, tại thôn Làng Cầu, một số hộ dân vẫn tự ý san nền trên đất ruộng để dựng lán trại chăn nuôi lợn, trâu bò và làm kho chứa vật dụng. Ông Nguyễn Thế Đô, Trưởng thôn Làng Cầu, cho biết: “Ban quản lý thôn đã lập biên bản báo cáo Ủy ban nhân dân xã từ hơn hai tháng trước nhưng đến nay vẫn chưa thấy động tĩnh. Người dân trong thôn rất bức xúc”. Các công trình xây dựng trái phép này đã tồn tại nhiều năm, gây ra những vướng mắc lớn trong công tác giải phóng mặt bằng tại Mỹ Thái.
Nguyên nhân và giải pháp: Tháo gỡ vướng mắc, tăng cường quản lý
Ông Ngô Ngọc Đức, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mỹ Thái, nhận định rằng nguyên nhân chính của tình trạng này là do trước đây, các quy định về hỗ trợ và bồi thường cho công trình trên đất trang trại, ao hồ còn nhiều vướng mắc; giá bồi thường đất chưa được thống nhất. Sau quá trình sáp nhập, công tác phối hợp giữa các đơn vị lại thiếu cán bộ chuyên trách, dẫn đến hiệu quả quản lý không cao.
Tuy nhiên, hiện nay các quy định đã được tháo gỡ, giá cả và chính sách bồi thường trở nên rõ ràng hơn. Trong thời gian tới, Ủy ban nhân dân xã cam kết sẽ quyết liệt triển khai các biện pháp, phấn đấu sớm giao đất sạch cho các chủ đầu tư để đẩy nhanh tiến độ dự án.
Việc chậm trễ trong giải phóng mặt bằng không chỉ làm chậm tiến độ của các dự án trọng điểm mà còn phản ánh những hạn chế sâu sắc trong công tác quản lý đất đai ở cơ sở. Nếu không xử lý triệt để các vi phạm, không chỉ gây thất thoát ngân sách nhà nước mà còn làm giảm niềm tin của nhân dân vào chính quyền địa phương. Người dân và cộng đồng doanh nghiệp đang chờ đợi những hành động cụ thể và quyết liệt hơn từ chính quyền trong thời gian sắp tới để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội một cách bền vững.
