Hà Nội bước vào giai đoạn tái thiết đô thị quyết liệt
Thủ đô Hà Nội đang chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “bảo tồn-cải tạo” sang “tái thiết giá trị”, nhằm giải phóng nguồn lực đất đai, khắc phục các vấn đề nan giải như ùn tắc giao thông, ngập úng và thiếu không gian xanh. Thực tế cho thấy, “nút thắt” lớn nhất về tiến độ của các dự án quy mô lớn chính là thiếu quỹ nhà tái định cư đủ lớn, đủ tốt và đồng bộ. Do đó, thành phố cần hoạch định chiến lược, kế hoạch rõ ràng để vượt qua thách thức này.
Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm
Theo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua cuối tháng 3/2026, quy hoạch xác định các giai đoạn rõ ràng:
- Ngắn hạn đến năm 2035
- Trung hạn đến 2045
- Dài hạn đến 2065
- Tầm nhìn xa hơn đến 2100
Thành phố dự kiến tái cấu trúc không gian đô thị từ đường Vành đai 3 trở vào, tập trung tại khu vực sông Hồng, hồ Tây và một số tuyến phố cũ. Mục tiêu là giảm mật độ dân cư và giảm tải hạ tầng cho nội đô. Dữ liệu nghiên cứu phục vụ quy hoạch đề cập đến việc điều chỉnh dân cư quy mô lớn trong giai đoạn 2026-2045, với khoảng 440.000 người trong giai đoạn 2026-2035, tập trung chủ yếu ở các khu vực ven sông Hồng, hồ Tây và một số tuyến phố trong Vành đai 3.
Quỹ nhà tái định cư: Đòn bẩy then chốt
Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội, quỹ nhà tái định cư đủ lớn và đồng bộ là yếu tố then chốt để đẩy nhanh tiến độ các dự án. Nhiều dự án giao thông trọng điểm, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị bị vướng mắc, chậm tiến độ do người dân lo ngại về chỗ ở mới kém tiện ích, xa trung tâm hoặc thiếu hạ tầng. Việc tạo lập quỹ nhà không chỉ bảo đảm an sinh xã hội và quyền lợi chính đáng của người dân mà còn là đòn bẩy quan trọng để giải phóng mặt bằng nhanh chóng.
Ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, cho biết thành phố đã có kế hoạch triển khai 5-7 khu tái định cư lớn với quy mô từ 50 ha trở lên, thay vì manh mún như trước đây. Phương án thực thi theo hướng xây dựng công trình cao tầng hơn, mật độ xây dựng thấp đi, và ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ.
Đô thị đa mục tiêu và sự đồng thuận xã hội
Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của người dân, cộng đồng và các chuyên gia trong quá trình triển khai quy hoạch. Quy hoạch chỉ có thể thành công khi có sự đồng thuận xã hội. Đô thị đa mục tiêu, với việc tích hợp nhiều loại hình nhà ở trong cùng một dự án, là hướng đi phù hợp để thành phố chủ động cân đối quỹ nhà, đặc biệt là quỹ nhà phục vụ tái định cư và an sinh xã hội.
Các Khu đô thị đa mục tiêu được phát triển, phân bổ đồng đều tại 8 hướng của thành phố, gắn với 9 trục động lực phát triển. Mỗi khu có diện tích tối thiểu từ 150ha trở lên, với phương án kiểm soát ngưỡng lợi nhuận định mức để bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và giảm giá thành nhà ở.
Thách thức và kiến nghị từ người dân
Tuy nhiên, Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm chưa đề cập cụ thể đến lộ trình phát triển nhà ở phục vụ nhu cầu của các đại dự án và tái thiết đô thị. Người dân đã bày tỏ nhiều quan ngại, đặc biệt về phương án giải tỏa quy mô lớn dọc Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng (dự kiến khoảng 2.100 ha), lo ngại gây bất ổn an sinh xã hội và ảnh hưởng sinh kế.
Các kiến nghị từ người dân bao gồm:
- Cơ chế giá đền bù giải phóng mặt bằng tiệm cận giá thị trường
- Ưu tiên chính sách tái định cư tại chỗ
- Thực hiện báo cáo đánh giá tác động xã hội cho các dự án tái thiết quy mô lớn
Để chuẩn bị cho công cuộc tái thiết đô thị, Hà Nội cần sự chuẩn bị bài bản, chiến lược dài hạn và công khai thông tin kịp thời để người dân hiểu rõ và đồng hành.
