Khi các ưu đãi về thuế và trợ cấp đổi xe bị thu hẹp từ đầu năm 2026, giá rẻ của xe Trung Quốc không biến mất mà chuyển sang các hình thức khó nhận thấy hơn, từ gói vay siêu dài, thổi giá xe cũ, tặng phần mềm, đến ép chuỗi cung ứng và đẩy hàng tồn ra nước ngoài.
Gói vay siêu dài: Trả thấp mỗi tháng nhưng tổng chi phí tăng
Đầu năm 2026, thị trường xe Trung Quốc đồng loạt chuyển sang gói vay 7-8 năm. Theo Reuters, Đông Phong Nissan tung gói trả góp 8 năm không cần trả trước cho mẫu Sylphy Classic, quảng bá chỉ trả khoảng 3,89 USD mỗi ngày. Tesla khởi xướng từ tháng 1 với gói 7 năm lãi suất dưới 1%, sau đó Geely, Xiaomi, XPeng, Changan Deepal, Great Wall Haval, GAC Aion và NIO nối theo. Theo Cailian Press, chỉ trong tháng 2 đã có hơn 20 thương hiệu chào gói vay 7 năm lãi thấp.
Khoản vay dài hơn làm giảm trả hàng tháng nhưng tăng tổng chi phí sở hữu và kéo dài rủi ro mất giá. Theo Kelley Blue Book, xe mới mất khoảng 20% giá trị năm đầu và 55% sau 5 năm, trong khi nợ giảm chậm do đầu kỳ chủ yếu trả lãi. Khi tốc độ mất giá vượt tốc độ trả nợ, người mua rơi vào nợ vượt giá trị xe. Tại Mỹ, theo Edmunds, vay từ 84 tháng trở lên chiếm kỷ lục 22,9% số khoản vay mua xe mới trong quý đầu 2026, và mỗi xe đổi cũ gánh trung bình 7.183 USD nợ vượt giá trị.
Thổi giá xe cũ và thu hẹp ưu đãi nhà nước
Một chiêu khác là thổi phồng định giá xe cũ khi đổi. Theo Automotive World, hãng trả khách 50.000 nhân dân tệ cho xe chỉ đáng hơn 15.000 nhân dân tệ, giúp hạ giá mua xe mới trên giấy tờ. Phần giá trị ảo đó được cuộn vào tổng giao dịch và thường vào khoản vay. Đồng thời, ưu đãi nhà nước co lại: từ tháng 1/2026, ưu đãi thuế mua xe điện bị cắt một nửa, tăng thêm 9.000-15.000 nhân dân tệ vào chi phí lăn bánh; trợ cấp đổi xe ở nhiều địa phương bị siết, như Phúc Kiến chỉ hỗ trợ 8% giá xe, tối đa 15.000 nhân dân tệ cho xe năng lượng mới.
Tặng phần mềm và ép chuỗi cung ứng
Nhiều hãng tặng gói phần mềm hỗ trợ lái trị giá 15.000-35.000 nhân dân tệ để hạ giá trị cảm nhận mà không giảm giá bán. Tuy nhiên, chi phí này được thu hồi qua dữ liệu người dùng, gói thuê bao sau, hoặc bào mòn biên lợi nhuận. Khi đòn bẩy tài chính không đủ, sức ép dồn xuống chuỗi cung ứng. Theo CNN, một nhà cung cấp vật liệu sơn phủ ở Vũ Hán bị ép hạ giá hơn 40%. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cảnh báo cạnh tranh nội quyển làm xói mòn đầu tư R&D và chất lượng sản phẩm. Chủ tịch Trường Thành Ngụy Kiến Quân đặt câu hỏi: sản phẩm nào bị cắt 100.000 nhân dân tệ mà vẫn giữ chất lượng? Khảo sát JD Power năm 2025 ghi nhận 229 lỗi trên 100 xe, tăng 17 lỗi so với năm trước.
Xuất khẩu hàng tồn ra nước ngoài
Năng lực sản xuất của Trung Quốc đạt khoảng 55,5 triệu xe/năm, trong khi nhu cầu nội địa chỉ 23 triệu, khiến công suất sử dụng trung bình khoảng 50%. Tồn kho xe con cuối tháng 1/2026 là 3,57 triệu chiếc, tương đương 70 ngày bán, cao hơn mức 48 ngày cùng kỳ năm trước, theo tổng thư ký Hiệp hội Xe con Trung Quốc Thôi Đông Thụ. Lượng dư được đẩy ra nước ngoài, dù từ ngày 1/1/2026, xe điện xuất khẩu phải có giấy phép kèm yêu cầu hậu mãi.
Như vậy, giá rẻ không mất đi mà chỉ đổi địa chỉ: nằm trong khoản vay dài, định giá xe cũ thổi phồng, biên lợi nhuận nhà cung cấp, chất lượng xe giảm, và hàng tồn xuất khẩu. Câu hỏi thành thật nhất trước một chiếc xe giá hấp dẫn là: khoản rẻ đó đang được ai trả?
