Với tham vọng vượt qua kênh đào Panama, Nicaragua từng khởi động dự án kênh đào Nicaragua đầy kỳ vọng. Tuy nhiên, sau một thập kỷ động thổ, dự án buộc phải hủy bỏ và làm lại từ đầu.
Tham vọng vượt kênh đào Panama
Theo The Guardian, kênh đào Nicaragua được thiết kế dài khoảng 287 km, sâu từ 22 đến 28 mét, rộng 230 đến 280 mét, quy mô gấp ba lần kênh đào Panama. Công trình cho phép tàu siêu trọng tải lên tới 250.000 tấn đi qua. Tuyến kênh đi qua hồ Nicaragua, các khu rừng nhiệt đới và ít nhất 40 ngôi làng, đòi hỏi di dời khoảng 120.000 người dân, bao gồm cộng đồng Rama và người Creole.
Nếu hoàn thành, đây sẽ là một trong những công trình kỹ thuật dân dụng lớn nhất thế giới, thúc đẩy thương mại hàng hải, tăng trưởng kinh tế Nicaragua, tạo 50.000 đến 200.000 việc làm và đóng góp hàng tỷ USD mỗi năm.
Lựa chọn Trung Quốc sau khi bị Canada, Brazil từ chối
Ban đầu, chính phủ Nicaragua tìm đến các nhà thầu lớn từ Brazil, Canada, Thụy Sĩ, Kuwait và Ả Rập Xê Út nhưng không nhận được phản hồi khả quan. Theo The Dialogue, nước này buộc phải chuyển hướng sang Trung Quốc. Một nhà thầu Trung Quốc đồng ý tham gia, và Nicaragua quyết định chọn công nghệ Trung Quốc cho dự án trị giá 50 tỷ USD (khoảng 1,3 triệu tỷ đồng).
Năm 2013, dự án được phê duyệt. Tháng 12/2014, lễ động thổ biểu tượng được tổ chức, kỳ vọng hoàn thành vào năm 2019. Quốc hội Nicaragua trao quyền xây dựng và khai thác kênh đào trong 50 năm cho công ty Trung Quốc, có thể gia hạn thêm 50 năm. Nghiên cứu khả thi được tiến hành, nhưng tiến độ phụ thuộc vào khả năng thu hút nhà đầu tư.
Công nghệ Trung Quốc và thực tế phũ phàng
Theo Global Times, các nhà thầu Trung Quốc ứng dụng nhiều công nghệ số tiên tiến như Digital Twin, mô phỏng kênh đào, giám sát thời gian thực, và bản đồ thủy lợi. Công nghệ này từng được áp dụng thành công tại kênh đào Bình Lục (Quảng Tây) với xe tải không người lái và cảng tự động.
Tuy nhiên, theo Reuters, dự án rơi vào bế tắc suốt một thập kỷ do nhà đầu tư Trung Quốc không đủ năng lực. Tài sản chủ thầu sụt giảm từ 6,9 tỷ USD (2015) xuống 1,9 tỷ USD (2016), rồi dưới 1 tỷ USD (2019). Tháng 5/2024, Nicaragua hủy dự án với nhà thầu Trung Quốc.
Tương lai bỏ ngỏ
Dù chấm dứt hợp tác, Nicaragua vẫn để ngỏ khả năng xây dựng kênh đào nếu tìm được nhà đầu tư phù hợp. Dự án đối mặt với rào cản tài chính, môi trường và xã hội, nhưng tham vọng vẫn còn đó.
