Bắt đầu từ ngày 1/7/2025, Luật Xây dựng sửa đổi chính thức có hiệu lực, mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong thủ tục hành chính về xây dựng. Theo đó, hàng loạt công trình sẽ được miễn giấy phép xây dựng, đồng thời thời gian cấp phép đối với các công trình còn lại được rút ngắn xuống chỉ còn 7 ngày làm việc.
Những công trình được miễn giấy phép xây dựng
Luật mới quy định rõ các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng, bao gồm: nhà ở riêng lẻ tại nông thôn (trừ khu bảo tồn, di tích lịch sử - văn hóa); công trình sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi kết cấu chịu lực, không thay đổi công năng sử dụng và không ảnh hưởng đến an toàn công trình; công trình tạm phục vụ thi công; công trình hạ tầng kỹ thuật (điện, nước, viễn thông) trong khu công nghiệp, khu chế xuất; nhà ở thuộc dự án nhà ở xã hội đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết; công trình xây dựng trên đất nông nghiệp phục vụ sản xuất nông nghiệp (nhà kính, chuồng trại, trạm bơm...).
Thời gian cấp phép rút ngắn còn 7 ngày
Đối với các công trình phải xin giấy phép, thời gian cấp phép được rút ngắn đáng kể. Cụ thể, thời hạn cấp giấy phép xây dựng mới là 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ (giảm từ 15-20 ngày như hiện nay). Thời hạn cấp giấy phép sửa chữa, cải tạo là 5 ngày làm việc. Thời hạn cấp giấy phép di dời công trình là 10 ngày làm việc.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Xây dựng), việc rút ngắn thời gian cấp phép nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Ông Hùng cho biết: "Quy định mới giúp giảm thời gian chờ đợi, tiết kiệm chi phí cho các chủ đầu tư, đồng thời vẫn đảm bảo kiểm soát chất lượng công trình thông qua hậu kiểm."
Quy định về hậu kiểm và xử phạt
Luật sửa đổi cũng tăng cường công tác hậu kiểm sau khi cấp phép. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ kiểm tra ngẫu nhiên trong quá trình thi công và sau khi hoàn thành. Nếu phát hiện vi phạm, chủ đầu tư có thể bị đình chỉ thi công, buộc tháo dỡ hoặc xử phạt hành chính. Mức phạt đối với hành vi xây dựng không phép hoặc sai phép được nâng lên gấp đôi so với quy định cũ, tối đa 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân.
Tác động đến thị trường bất động sản
Các chuyên gia cho rằng, chính sách mới sẽ thúc đẩy thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc nhà ở nông thôn và nhà ở xã hội. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, nhận định: "Việc miễn giấy phép cho nhà ở nông thôn và nhà ở xã hội sẽ giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian xây dựng, từ đó hạ giá thành nhà ở, tăng khả năng tiếp cận nhà ở cho người thu nhập thấp."
Tuy nhiên, cũng có lo ngại về nguy cơ xây dựng tự phát, phá vỡ quy hoạch. Để khắc phục, luật yêu cầu các địa phương phải công bố công khai quy hoạch chi tiết xây dựng, đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra.
Luật Xây dựng sửa đổi được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2024, với nhiều điểm mới nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Bộ Xây dựng đang xây dựng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành, dự kiến ban hành trước ngày 1/7/2025.
