Thí điểm thuê tổng giám đốc người nước ngoài tại doanh nghiệp Nhà nước
Sáng ngày 25/2/2026, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị, Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình đã trình bày Chương trình hành động của Chính phủ. Chương trình này xác định rõ các nhóm nhiệm vụ trọng tâm đối với doanh nghiệp Nhà nước, tổ chức tín dụng Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.
Đổi mới quản trị doanh nghiệp Nhà nước
Đối với doanh nghiệp Nhà nước, Chương trình hành động gồm 4 nhóm nội dung với tổng cộng 35 nhiệm vụ. Các nhiệm vụ bao gồm củng cố, phát triển doanh nghiệp Nhà nước giữ vai trò nòng cốt; thúc đẩy đầu tư, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; đổi mới, nâng cao hiệu quả hệ thống quản trị doanh nghiệp; và cơ cấu lại vốn Nhà nước cùng sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp Nhà nước.
Về nội dung đổi mới quản trị, Phó thủ tướng thường trực cho biết chương trình nêu rõ việc áp dụng nguyên tắc quản trị doanh nghiệp hiện đại theo tiêu chuẩn OECD. Đồng thời, phương thức quản lý sẽ chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, chỉ tiền kiểm khi thực sự cần thiết. Cơ chế đánh giá hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước cũng được đổi mới bằng kết quả cuối cùng dựa trên tổng thể mục tiêu, nhiệm vụ được giao cùng các chỉ số hiệu quả tài chính và phi tài chính.
Chương trình cũng nhấn mạnh việc thực hiện hạch toán tách bạch giữa nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và nhiệm vụ chính trị, quốc phòng. Các chế độ đãi ngộ sẽ được đổi mới, cho phép hình thành quỹ cổ phiếu thưởng để thu hút, giữ chân người lao động có trình độ cao, đóng góp lớn cho doanh nghiệp. Ngoài ra, cơ chế thưởng theo tỷ lệ đối với phần lợi nhuận vượt kế hoạch cũng đang được nghiên cứu.
Điểm mới: Thí điểm thuê giám đốc, tổng giám đốc người nước ngoài
Đáng chú ý, Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình cho biết một điểm mới trong cơ chế quản trị là cho phép nghiên cứu thí điểm thuê giám đốc, tổng giám đốc, kể cả là người nước ngoài, tại một số doanh nghiệp Nhà nước. Đây là bước đi nhằm thu hút nhân tài quốc tế, nâng cao năng lực quản lý và cạnh tranh của các doanh nghiệp này trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
Về cơ cấu lại vốn và phát triển tập đoàn kinh tế Nhà nước, Chương trình hành động đặt ra cơ chế, chính sách đặc thù cho phép doanh nghiệp có vai trò dẫn dắt được sử dụng toàn bộ nguồn thu từ thoái vốn để tái đầu tư. Chương trình cũng nghiên cứu, lập danh mục doanh nghiệp Nhà nước mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.
Mục tiêu cụ thể là xác định các doanh nghiệp Nhà nước có triển vọng thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới vào năm 2030. Bên cạnh đó, Chương trình cũng đặt mục tiêu ban hành cơ chế cho Công ty Mua bán nợ Việt Nam tham gia xử lý nợ xấu theo nguyên tắc thị trường; xây dựng cơ chế hoạt động và cơ chế tài chính của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước nhằm tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và cơ cấu lại tổ chức tín dụng
Đối với các tổ chức tín dụng Nhà nước, Chương trình hành động xây dựng 4 nhóm chủ thể thực hiện 14 nhiệm vụ cụ thể, tập trung vào hoàn thiện thể chế, tăng cường năng lực tài chính, cơ cấu lại tổ chức và hiện đại hóa hoạt động ngân hàng. Trọng tâm là đa dạng hóa nguồn lực cho các ngân hàng chính sách từ ngân sách Nhà nước và các tổ chức tín dụng; cơ cấu lại toàn diện Ngân hàng Phát triển Việt Nam; yêu cầu các tổ chức tín dụng Nhà nước số hóa dịch vụ, thực hiện quản lý vốn theo thời gian thực.
Đặc biệt, Chương trình đặt ra mục tiêu ưu tiên tăng vốn điều lệ từ nguồn lợi nhuận để lại nhằm bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Điều này đồng nghĩa với việc phần lợi nhuận các ngân hàng quốc doanh tạo ra sẽ được ưu tiên giữ lại để tăng vốn, tăng năng lực tài chính và quy mô. Các ngân hàng cũng phải rà soát, sắp xếp lại mạng lưới hoạt động để nâng cao hiệu quả vận hành; mở rộng cung cấp các sản phẩm tài chính trực tuyến đến mọi tầng lớp nhân dân trên toàn quốc.
Cải cách đơn vị sự nghiệp công lập
Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, Chương trình hành động xác định 12 nhiệm vụ tập trung vào sắp xếp, nâng cao mức độ tự chủ, đổi mới cơ chế tài chính và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Đáng chú ý là việc chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực phù hợp sang mô hình doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước; chuyển mạnh phương thức cấp phát kinh phí sang cơ chế đặt hàng, đấu thầu cung cấp dịch vụ công; sửa đổi quy định cho phép đơn vị tự chủ được chi trả lương và chế độ đãi ngộ chuyên gia như doanh nghiệp; điều chỉnh giá, phí dịch vụ công theo lộ trình tính đúng, tính đủ.
Chương trình hành động này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc đổi mới toàn diện khu vực kinh tế Nhà nước, từ quản trị doanh nghiệp đến hoạt động ngân hàng và dịch vụ công, nhằm nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh trong bối cảnh phát triển mới.
