Thủ tướng Chính phủ nắm quyền cơ cấu lại vốn Nhà nước tại 21 doanh nghiệp trọng điểm
Theo Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định mới, có tổng cộng 21 tập đoàn, tổng công ty và định chế tài chính thuộc diện Thủ tướng Chính phủ trực tiếp quyết định việc cơ cấu lại vốn Nhà nước. Danh sách này bao gồm nhiều doanh nghiệp then chốt của nền kinh tế, phản ánh sự tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như năng lượng, viễn thông, và tài chính.
Danh sách các doanh nghiệp thuộc diện quản lý đặc biệt
Nhóm tập đoàn lớn được liệt kê trong danh sách gồm có Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT).
Khối tổng công ty cũng có mặt với các tên tuổi quan trọng như Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), Tổng công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), Tổng công ty Cà phê Việt Nam, Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood2), Tổng công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood1), và Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam (Vinafor).
Nhóm định chế tài chính được đề cập bao gồm Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), Tập đoàn Bảo Việt (Bảo Việt) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank). Sự hiện diện của các đơn vị này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý vốn trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.
Thẩm quyền và quy trình quyết định của Thủ tướng Chính phủ
Đối với nhóm doanh nghiệp thuộc Phụ lục III, Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch 5 năm về cơ cấu lại vốn Nhà nước. Quyết định này được đưa ra trên cơ sở báo cáo tổng hợp từ Bộ Tài chính, dựa trên đề xuất của cơ quan đại diện chủ sở hữu. Ngoài ra, Thủ tướng cũng trực tiếp quyết định phương án cổ phần hóa và giao cơ quan đại diện chủ sở hữu phần vốn Nhà nước sau khi cổ phần hóa tại các doanh nghiệp trong danh mục này.
Bên cạnh cổ phần hóa, thẩm quyền của Thủ tướng còn mở rộng sang các hình thức cơ cấu lại khác, bao gồm:
- Chuyển đổi, hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, hoặc giải thể doanh nghiệp.
- Chuyển nhượng vốn Nhà nước tại công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên.
- Chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn Nhà nước.
- Chuyển giao dự án đầu tư, vốn, tài sản và quyền mua cổ phần, phần vốn góp.
Quy định chi tiết về cổ phần hóa và đối tượng tham gia
Về cổ phần hóa, Nghị định quy định đối tượng là các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần. Mục tiêu của việc này nhằm tăng cường hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh, đồng thời đảm bảo doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ toàn bộ vốn. Các doanh nghiệp này phải đã xử lý tài chính và xác định giá trị thực tế bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả.
Doanh nghiệp cấp I thuộc diện cổ phần hóa bao gồm:
- Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế và công ty mẹ của tổng công ty Nhà nước.
- Công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Theo Điều 8 của Nghị định 57/2026/NĐ-CP, có ba nhóm đối tượng được phép mua cổ phần phát hành lần đầu tại doanh nghiệp cổ phần hóa:
- Nhà đầu tư trong nước, không bị hạn chế về số lượng mua.
- Nhà đầu tư nước ngoài, phải mở tài khoản tại tổ chức tín dụng theo quy định về quản lý ngoại hối và được đặt cọc, ký quỹ bằng ngoại tệ chuyển khoản khi tham gia đấu giá.
- Nhà đầu tư chiến lược đáp ứng các điều kiện theo quy định hiện hành.
Nghị định cũng nêu rõ các tổ chức, cá nhân không được mua cổ phần phát hành lần đầu, bao gồm thành viên Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc cổ phần hóa (trừ đại diện doanh nghiệp); tổ chức tài chính trung gian và cá nhân thuộc tổ chức này tham gia tư vấn, kiểm toán, xác định giá trị doanh nghiệp; công ty con, công ty liên kết trong cùng tập đoàn, tổng công ty; tổ chức thực hiện bán đấu giá cổ phần và cá nhân liên quan; cùng người có liên quan theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020.
