TP.HCM chuyển hướng chiến lược: Không chạy theo số lượng khu công nghiệp
Phát biểu tại kỳ họp Hội đồng Nhân dân TP.HCM cuối tháng 12/2025, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM, nhấn mạnh thành phố đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ để trở thành trung tâm tài chính, đô thị dịch vụ và công nghiệp lớn nhất cả nước, hướng tới khu vực. Ông Được cho biết, TP.HCM sẽ không chạy theo số lượng khu công nghiệp (KCN) mà tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng.
Ba vùng phát triển chiến lược
Theo lãnh đạo UBND TP.HCM, thành phố sẽ phát triển dựa trên ba vùng chính:
- Vùng Bình Dương (trước đây): Thủ phủ phát triển công nghiệp công nghệ cao.
- Vùng Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây): Phát triển kinh tế biển, du lịch biển, năng lượng sạch và logistics.
- Vùng trung tâm TP.HCM (trước đây): Phát triển công nghệ cao, dịch vụ, tài chính quốc tế, đóng vai trò đô thị lõi.
Sau khi sáp nhập Bình Dương cũ, công nghiệp vẫn là trụ cột kinh tế, nhưng TP.HCM chuyển sang mô hình công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường và gắn với dịch vụ hiện đại. Thành phố có lợi thế về quỹ đất công nghiệp, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái logistics, nhưng nếu tiếp tục thu hút ngành thâm dụng lao động, tiêu hao năng lượng lớn sẽ gây áp lực lên hạ tầng và môi trường.
Chiến lược phát triển công nghiệp xanh và thông minh
Chiến lược mới của TP.HCM tập trung vào tái cơ cấu KCN hiện hữu và phát triển KCN mới theo mô hình sinh thái, thông minh. Thành phố ưu tiên các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, bán dẫn, tự động hóa, logistics và dịch vụ công nghiệp. TS. Lại Quốc Đạt cho rằng, mô hình kinh tế xanh và tuần hoàn đã xuất hiện trên thế giới, giúp bảo tồn tài nguyên, hạn chế nguyên liệu hóa thạch và giảm phát thải carbon. Phát triển KCN sinh thái và công nghệ cao gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững.
Giữa tháng 12/2025, lãnh đạo UBND TP.HCM làm việc tại phường Bình Dương – địa phương có nhiều KCN nhất hiện nay – để thúc đẩy khai thác và thu hút vốn FDI vào các KCN sẵn có. Thành phố tập trung ưu tiên bố trí quỹ đất cho KCN sinh thái và công nghệ cao, khuyến khích chuyển đổi KCN truyền thống sang mô hình xanh và tuần hoàn, đồng thời đẩy mạnh số hóa trong quản lý KCN để rút ngắn thủ tục đầu tư.
Công nghiệp sinh thái trở thành chuẩn mới
Theo báo cáo nghiên cứu thị trường giai đoạn 2024–2025, khu vực TP.HCM mở rộng (gồm TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu) tiếp tục là vùng công nghiệp năng động nhất cả nước với tỉ lệ lấp đầy cao. Tại TP.HCM, tỉ lệ lấp đầy KCN đạt khoảng 90% trong năm 2025, trong khi quỹ đất công nghiệp ở khu vực lõi ngày càng hạn chế. Bình Dương cũ giữ vai trò trung tâm công nghiệp lớn nhất phía Nam với tỷ lệ lấp đầy KCN lên tới 93,77%, dẫn đầu về thu hút FDI. Bà Rịa – Vũng Tàu cũ có tỉ lệ lấp đầy dao động 67–70%, nhưng một số KCN trọng điểm tại Phú Mỹ đã đạt 100% nhờ lợi thế cảng biển và logistics.
PGS. TS. Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn Đại học Quốc gia TP.HCM, nhấn mạnh xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải tại các KCN là tất yếu. Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex IDC, chia sẻ rằng các nhà đầu tư FDI hiện nay quan tâm đến tiêu chuẩn môi trường, phát thải, hạ tầng số và logistics, không chỉ giá thuê đất. Becamex đang triển khai mô hình KCN thế hệ mới dựa trên ba trụ cột: KCN sinh thái (sử dụng năng lượng tái tạo, giảm carbon), KCN thông minh (quản lý số hóa) và KCN gắn với đô thị dịch vụ.
Đẩy mạnh số hóa và cải cách thủ tục
Các chuyên gia chỉ ra rằng thủ tục hành chính và quản lý KCN phân tán từng là điểm nghẽn lớn. TP.HCM hiện đang xây dựng mô hình KCN thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý đất đai, môi trường, lao động và đầu tư để nâng cao năng lực cạnh tranh. Định hướng này giúp thị trường minh bạch và bền vững hơn, được các nhà đầu tư FDI từ châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc đánh giá cao.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI gay gắt, mô hình công nghiệp mới không chỉ giúp TP.HCM giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi xanh và kinh tế số trong tương lai.
