Việt Nam đẩy mạnh đô thị hóa với mục tiêu trên 50% và 5 đô thị tầm cỡ quốc tế
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 80 sửa đổi, bổ sung và cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết này cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp gắn với lộ trình thực hiện rõ ràng, nhấn mạnh vai trò động lực của đô thị hóa trong phát triển kinh tế - xã hội.
Tăng trưởng đô thị và những thách thức hiện tại
Theo Nghị quyết 06, tỷ lệ đô thị hóa tại Việt Nam đã tăng từ 30,5% năm 2010 lên gần 40% năm 2020, đóng góp khoảng 70% GDP cả nước. Các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đã hình thành cực tăng trưởng kinh tế và trung tâm đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa vẫn còn nhiều hạn chế, bao gồm:
- Tỷ lệ đô thị hóa thấp hơn mục tiêu đề ra và so với khu vực.
- Chất lượng đô thị hóa chưa cao, phát triển theo chiều rộng gây lãng phí đất đai.
- Hạ tầng đô thị chưa đáp ứng yêu cầu phát triển dân số và kinh tế.
- Khả năng tiếp cận dịch vụ công của người nghèo và lao động di cư còn thấp.
Mục tiêu cụ thể và tầm nhìn dài hạn
Bộ Chính trị nhấn mạnh đô thị hóa là động lực quan trọng cho phát triển bền vững. Các mục tiêu cụ thể bao gồm:
- Phấn đấu tỷ lệ đô thị hóa toàn quốc đạt trên 50% vào năm 2030.
- Tỷ trọng kinh tế số trong GRDP của các đô thị trực thuộc Trung ương đạt 35-40% vào năm 2030.
- Xây dựng mạng lưới đô thị thông minh kết nối quốc tế và 3-5 đô thị có thương hiệu được công nhận tầm khu vực và quốc tế vào năm 2030.
- Đến năm 2045, tỷ lệ đô thị hóa thuộc nhóm trung bình cao của ASEAN và châu Á, với ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế.
Ý kiến chuyên gia ủng hộ và đề xuất
KTS Ngô Viết Nam Sơn khẳng định phát triển đô thị song hành với tăng trưởng kinh tế - xã hội, và mục tiêu xây dựng đô thị hiện đại, thông minh là đúng đắn. Ông nhấn mạnh cần kiên định thực hiện để đóng góp cho kinh tế Việt Nam phát triển cao và bền vững.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho rằng đô thị hóa gắn liền với công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Việt Nam có dư địa phát triển lớn khi tỷ lệ đô thị hóa còn thấp so với khu vực. Ông đề xuất:
- Quy hoạch và quản lý hiệu quả để tạo cực tăng trưởng mới.
- Xây dựng đô thị tầm cỡ quốc tế với tiêu chuẩn khắt khe về hạ tầng, kinh tế và môi trường.
- Các đô thị như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng có tiềm năng trở thành "đầu tàu" nếu được đầu tư đúng hướng.
TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Hùng Vương, nhấn mạnh chất lượng đô thị quan trọng hơn tốc độ. Ông đề xuất học hỏi kinh nghiệm quốc tế như Hàn Quốc và Singapore, với quy hoạch tích hợp và quản trị kỷ luật. Việc hướng đến đô thị tầm cỡ quốc tế là cần thiết để nâng cao vị thế quốc gia.
Hành động cụ thể và thách thức
Nghị quyết 80 đề ra nhiệm vụ cho các bộ, ngành và thành phố trực thuộc Trung ương. KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất:
- Đánh giá lại kế hoạch tổng quan về đô thị hóa.
- Tập trung phát triển hạ tầng và thực hiện cơ chế hợp tác công - tư.
- Khuyến khích mô hình mới như đô thị sân bay và khu đô thị dọc tuyến metro.
TS Trần Việt Anh cho rằng cần chuyển sang mô hình đô thị hóa thế hệ mới với quy hoạch vùng làm trung tâm, phát triển hạ tầng đi trước và thể chế linh hoạt. TS Phạm Viết Thuận lưu ý thách thức về quy hoạch, quản trị và nguồn vốn, đề xuất huy động nguồn lực xã hội hóa và đầu tư nước ngoài.
Mục tiêu phát triển bền vững và khát vọng quốc gia
Theo Nghị quyết 06, số lượng đô thị toàn quốc dự kiến đạt 1.000-1.200 vào năm 2030, với các chỉ tiêu về y tế, giáo dục và văn hóa tương đương mức bình quân của các nước dẫn đầu ASEAN. Đồng thời, phổ cập internet băng rộng và dịch vụ 5G, đạt 100% dân số trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử.
Việc đặt mục tiêu đô thị hóa và xây dựng đô thị tầm cỡ quốc tế thể hiện khát vọng nâng tầm vị thế Việt Nam. Tuy nhiên, cần tích hợp yếu tố biến đổi khí hậu và di cư khí hậu vào quy hoạch để đảm bảo phát triển bền vững trong dài hạn.
