Người dân xếp hàng xuyên đêm, trải bạt vỉa hè săn nhà ở xã hội
Những ngày cuối năm 2025, thông tin về dự án nhà ở xã hội (NƠXH) tại 324 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng, TP.HCM sẽ tiếp nhận hồ sơ trong quý 1/2026 đã khiến thị trường "nóng rực". Dự án do Công ty cổ phần Xây dựng Đức Mạnh làm chủ đầu tư, với hơn 1.025 căn dành cho người thu nhập thấp, công chức và lao động nghèo tại TP.HCM, giá bán hấp dẫn chỉ hơn 21 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, khi người dân đến địa chỉ này để nộp hồ sơ đăng ký mua, thuê hoặc thuê mua, họ không tìm thấy bộ phận tiếp nhận nào. Các kênh liên lạc khác cũng rơi vào tình trạng "im lặng".
Chị K.H (ngụ xã Nhà Bè, TP.HCM) chia sẻ: "Tôi đã đến đúng địa chỉ 324 Lý Thường Kiệt nhưng không thấy ai tiếp nhận. Khi mang hồ sơ đến công ty chủ đầu tư cũng không được, số điện thoại thì khóa máy. Tôi phải xin nghỉ làm để đi nộp. Chúng tôi nghi ngờ dự án đã được đăng ký hết từ lâu, vì khu nhà nằm ngay trung tâm, giá lại quá rẻ. Có lẽ chủ đầu tư chỉ thông báo cho có để hợp thức hóa."
Tình trạng tương tự tại Hà Nội: Xếp hàng từ đêm, bất chấp thời tiết lạnh
Không chỉ tại TP.HCM, tại Hà Nội, cuối năm 2025, khi thông tin về khu NƠXH ở xã Đông Anh tiếp nhận hồ sơ, dòng người đã đổ về từ đêm hôm trước dù 8 giờ 30 sáng mới bắt đầu làm việc. Nhiều người chuẩn bị đồ ăn, nước uống, "cắm chốt" qua đêm để giữ chỗ, bất chấp thời tiết Hà Nội rét về đêm với nhiệt độ chỉ 18-19 độ C.
Một dự án khác là NƠXH CT3 Kim Chung (xã Thiên Lộc, Hà Nội) cũng chứng kiến cảnh tượng tương tự. Dù thông báo nhận hồ sơ từ sáng 17.11.2025, hàng trăm người đã đến từ tối 16.11, thức xuyên đêm trước điểm tiếp nhận. Nhiều người trải bạt trên vỉa hè, mang theo đồ ăn để "giành vị trí đẹp". Trong đợt mở bán NƠXH tại tòa XH4, khu đô thị Ecogarden (Hà Nội), 243 hồ sơ đăng ký tranh giành 40 căn hộ, có căn nhận tới 29 người đăng ký bốc thăm.
Có thể nói, nhu cầu NƠXH rất lớn nhưng nguồn cung chưa đủ đáp ứng, dẫn đến tình trạng khan hiếm, xếp hàng và mua bán suất vẫn diễn ra phổ biến.
Chuyên gia kiến nghị: Giảm lãi suất, hỗ trợ chủ đầu tư để tăng nguồn cung
Tại buổi gặp mặt báo chí mới đây, lãnh đạo Bộ Xây dựng khẳng định phát triển NƠXH tiếp tục là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong năm nay. Mục tiêu là đẩy nhanh tiến độ thực hiện Đề án đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn NƠXH giai đoạn 2021-2030, phấn đấu hoàn thành sớm hơn kế hoạch 2 năm. Đến năm 2030, quy mô NƠXH cả nước được kỳ vọng vượt 1,6 triệu căn, cải thiện đáng kể điều kiện sống cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho biết tại cuộc họp lần thứ 5 của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo huy động cả hệ thống chính trị để hoàn thành đề án vào năm 2028, đồng thời thống nhất tăng lên 1,6 triệu căn. Nếu hoàn thành, đây sẽ là "quả đấm thép" để bình ổn thị trường bất động sản.
Kiến nghị cụ thể từ chuyên gia và doanh nghiệp
Để đạt mục tiêu, ông Châu kiến nghị:
- Sửa đổi Nghị định 100/2024 để Ngân hàng Chính sách xã hội cho chủ đầu tư vay ưu đãi thực hiện dự án NƠXH, vì từ năm 2015 đến 2030, các chủ đầu tư không được vay ưu đãi.
- Giảm lãi suất cho vay mua NƠXH từ 5,4%/năm xuống 4,8%/năm như quyết định của Thủ tướng trong giai đoạn 2021 đến hết tháng 7.2024. Ông Châu nhấn mạnh: "Mức lãi suất 5,4%/năm hiện vẫn cao so với thế giới (khoảng 3%/năm). Hỗ trợ này rất thiết thực cho người mua nhà trong thời gian không quá 25 năm."
TS Phạm Trần Hải (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM) đề xuất các địa phương như TP.HCM cần tập trung phát triển NƠXH ở các khu TOD xa trung tâm, gắn với giao thông công cộng và khu công nghiệp. Thay vì chỉ bán, nên hướng đến chính sách cho thuê.
Các chuyên gia khác cho rằng cần chuyển từ "khuyến khích" sang "tạo động lực thực chất" bằng cách:
- Rút gọn thủ tục hành chính cho dự án xuống còn tối đa khoảng 60 ngày, áp dụng cơ chế một cửa liên thông.
- Cho phép NƠXH thấp tầng điều chỉnh quy hoạch lên cao tầng để tối ưu hóa suất đầu tư.
- Gắn phát triển NƠXH với quy hoạch hạ tầng đồng bộ, tránh tình trạng "nhà ở xa trung tâm, thiếu tiện ích".
Các chuyên gia và doanh nghiệp đều khẳng định mục tiêu 1,6 triệu căn NƠXH đến năm 2030 không dễ, nhưng nếu chính sách đồng bộ, thủ tục thông suốt và có sự đồng hành thực chất của doanh nghiệp, đây không chỉ khả thi mà còn là nền tảng tái định hình thị trường nhà ở Việt Nam trong thập niên tới.
Nguồn cung quá ít so với nhu cầu: Bài toán nan giải
Theo thống kê từ Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, sau sáp nhập, TP có hơn 14 triệu dân, cao nhất cả nước, thu hút hàng triệu lao động nên nhu cầu NƠXH rất lớn. Đến năm 2030, ước tính cần khoảng 974.000 căn, trong đó khu vực Bình Dương cũ hơn 86.000 căn, TP.HCM cũ 858.000 căn và Bà Rịa-Vũng Tàu hơn 68.000 căn.
Tuy nhiên, theo kế hoạch, đến năm 2030, TP chỉ cung cấp được gần 200.000 căn theo chỉ tiêu đã được Thủ tướng giao. Sự chênh lệch lớn giữa cung và cầu này giải thích phần nào cho cảnh xếp hàng xuyên đêm và tình trạng khan hiếm nhà ở xã hội hiện nay.
