Lưu lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz đã phục hồi lên mức hơn 10 triệu thùng/ngày sau khi căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran hạ nhiệt. Con số này hiện chỉ bằng một nửa so với mức trước xung đột, nhưng là dấu hiệu tích cực cho thấy hoạt động vận tải năng lượng tại tuyến hàng hải chiến lược này đang dần hồi phục.
Chuyển hướng dầu qua các tuyến thay thế
Theo hãng thông tấn Tass, dẫn lời một quan chức chính phủ Mỹ, bên cạnh lượng dầu qua eo biển Hormuz, khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày đang được chuyển hướng qua các tuyến đường thay thế để giảm thiểu rủi ro cho chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Ngày 1/7, Iran và Mỹ kết thúc một vòng đàm phán gián tiếp mà chưa đạt được bước tiến hướng tới một nền hòa bình lâu dài. Thay vào đó, các cuộc thảo luận chủ yếu xoay quanh những vấn đề đã được hai bên thống nhất trong thỏa thuận tạm thời công bố cách đây hai tuần, theo hãng tin Reuters.
Đàm phán tại Doha tập trung vào hàng hải và tài sản phong tỏa
Các nguồn thạo tin về cuộc đàm phán cho biết đại diện hai nước đã dành 2 ngày tại thủ đô Doha (Qatar) để thảo luận về hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và việc giải phóng các khoản tiền bị phong tỏa của Iran, hai vấn đề then chốt trong khuôn khổ thỏa thuận ban đầu. Bộ Ngoại giao Qatar cho biết các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã tổ chức các cuộc họp riêng với các bên trung gian từ Qatar và Pakistan.
Reuters dẫn một nguồn tin giấu tên cho biết con rể Tổng thống Trump, ông Jared Kushner, cùng Đặc phái viên cấp cao Mỹ Steve Witkoff - những người được Nhà Trắng cử đến khu vực để thực hiện các cuộc đàm phán "cấp cao", đã không trực tiếp tham dự các phiên họp này.
Cuộc gặp tiếp theo sau lễ tang lãnh tụ Iran
Bộ Ngoại giao Qatar cho biết cuộc gặp tiếp theo sẽ diễn ra sau lễ tang của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, người dự kiến được an táng vào ngày 9/7. Cũng theo bộ này, các cuộc thảo luận tại Doha đã đạt được "những tiến triển tích cực" đối với các vấn đề liên quan bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, đồng thời "tiếp nối các kết quả" đạt được tại hội nghị thượng đỉnh ở Thụy Sĩ.
Quan điểm của Mỹ về tiến trình phi hạt nhân hóa
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hai bên đang đạt được tiến triển trong các cuộc thảo luận về khả năng áp đặt những giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran. "Quá trình phi hạt nhân hóa Iran đang diễn ra rất tốt. Họ đã có những cuộc họp rất hiệu quả và chúng ta sẽ chờ xem", ông Trump nói với các phóng viên. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết chương trình hạt nhân không được đề cập trong các cuộc đàm phán, vốn chỉ mang tính kỹ thuật.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận sau. Ông nói với các phóng viên: "Rõ ràng chúng tôi quan ngại về vấn đề hạt nhân và sẽ bắt đầu thảo luận về vấn đề đó".
Phản ứng từ Iran
Về phía Tehran, Trưởng đoàn đàm phán Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, cho biết các cuộc đàm phán đã kết thúc nhưng không cho biết liệu hai nước có thu hẹp được bất đồng nào hay không. Ông Gharibabadi cho biết sẽ thiết lập một kênh liên lạc để thông báo và thảo luận về các hành vi vi phạm bản ghi nhớ, theo hãng thông tấn IRNA.
Sau cuộc gặp với các bên trung gian Qatar, ông Gharibabadi nói rằng một phần trong số 6 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran sẽ được sử dụng để mua các mặt hàng mà Tehran đang cần.
Tổng thống Iran bảo vệ đàm phán
Cũng trong ngày 1/7, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã lên tiếng bảo vệ các cuộc đàm phán của Tehran với Mỹ, trong bối cảnh xuất hiện nhiều chỉ trích cho rằng Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei chưa phê chuẩn bản ghi nhớ. Theo phát biểu được IRNA đăng tải, ông Pezeshkian cho biết nếu ông Khamenei "ra lệnh không đàm phán thì chúng tôi chắc chắn sẽ tuân theo".
Quan điểm của Lãnh tụ Tối cao về bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran đã trở thành chủ đề gây tranh luận rộng rãi trong nội bộ Iran, sau khi ông tuyên bố mình "có quan điểm khác" về thỏa thuận này.
Bối cảnh thỏa thuận Islamabad và đàm phán Thụy Sĩ
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
