Tổ máy đầu tiên của Nhà máy Thủy điện Song Giang Khẩu (Shuangjiangkou) tại tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, đã chính thức hòa lưới điện vào thứ Sáu (26/6), đánh dấu sự khởi đầu hoạt động phát điện tại con đập cao nhất thế giới. Đây là bước đột phá lớn của Trung Quốc trong việc xây dựng các đập đất đá siêu cao trên 300 mét.
Kỷ lục chiều cao và khối lượng khổng lồ
Nằm ở Khu tự trị Tây Tạng và Khương Aba, dự án gồm một con đập cao 315 mét, thiết lập kỷ lục thế giới mới về chiều cao đập nước. Nhà máy Thủy điện Song Giang Khẩu bao gồm một hồ chứa điều tiết lớn ở thượng lưu sông Dadu. Với công suất lắp đặt 2 triệu kilowatt, nhà máy được thiết kế để sản xuất sản lượng điện bình quân hàng năm khoảng 7,7 tỷ kilowatt giờ. Con đập có tổng khối lượng đất đá bồi đắp lên tới hơn 46 triệu mét khối. Theo nhà thiết kế dự án, nếu số đất đá này được xếp thành bức tường cao 1 mét và rộng 1 mét, chiều dài của tường đủ để bao quanh đường xích đạo của Trái Đất.
Hành trình kéo dài hàng thập kỷ
Tổng công ty Kỹ thuật Thành Đô thuộc Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc (POWERCHINA Chengdu) là đơn vị chịu trách nhiệm quy hoạch, nghiên cứu khả thi, khảo sát và thiết kế xuyên suốt dự án. Ông Zhang Shishu, Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch công ty, cho biết: "Quá trình phát triển dự án Song Giang Khẩu đã kéo dài vài thập kỷ". Công ty bắt đầu khảo sát tài nguyên thủy điện từ những năm 1950 và khởi động quy hoạch thủy điện cho dòng chính sông Dadu vào năm 1977. Năm 2003, dự án Dusong ban đầu bị hủy bỏ do tổn thất ngập lụt quá lớn. Sau nhiều cuộc khảo sát, POWERCHINA Chengdu đã di dời vị trí đập lên thượng nguồn, tại ngã ba sông Zumuzu và sông Xước Tư Giáp Chuosijia, nơi dự án được đặt tên là Song Giang Khẩu (cửa sông đôi). Dự án được chốt với mực nước dâng bình thường 2.500 mét và chiều cao đập tối đa 315 mét.
Thách thức kỹ thuật chưa từng có
Ông Li Yonghong, kỹ sư trưởng thiết kế của dự án, cho biết quá trình thi công phải đối mặt với những thách thức chưa từng có, bao gồm độ cao lớn, thời tiết lạnh giá, cường độ địa chấn cao và lớp đất phủ dày. Lớp đất phủ tại lòng sông nơi đặt thân đập dày gần 68 mét ở điểm sâu nhất. Trước đây, cả ở Trung Quốc lẫn quốc tế đều chưa từng có tiền lệ xây dựng đập đất đá cao hơn 250 mét trên lớp đất phủ sâu như vậy. Để giải quyết, đội ngũ địa kỹ thuật của POWERCHINA Chengdu đã tiến hành vô số thử nghiệm, tối ưu hóa phân vùng vật liệu đắp đập, giúp việc bồi đắp bắt đầu đúng tiến độ vào năm 2020.
Nhiều kỷ lục khác và lợi ích kinh tế
Bên cạnh danh hiệu đập nước cao nhất thế giới, Song Giang Khẩu còn sở hữu nhiều thành tựu kỹ thuật mang tính kỷ lục: nhà máy điện ngầm có ứng suất tại chỗ cao nhất trong số các dự án tương tự đã hoàn thành ở Trung Quốc, hệ thống vận chuyển và trộn vật liệu đắp đập cự ly siêu dài đầu tiên của quốc gia, máy tời thủy lực có công suất lớn nhất thế giới, và đường hầm xả lũ có mặt cắt lớn nhất thế giới trong một dự án thủy điện. Hồ chứa Song Giang Khẩu có dung tích 2,9 tỷ mét khối, khả năng điều tiết hàng năm. Khi đi vào hoạt động hoàn toàn, dự án được kỳ vọng làm tăng sản lượng điện hàng năm của các nhà máy thủy điện bậc thang hạ lưu thêm trung bình 6,6 tỷ kilowatt giờ, đồng thời đóng vai trò kiểm soát lũ quan trọng ở thượng nguồn sông Dương Tử.
