Theo Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, lâm sản ngoài gỗ được xác định là ngành hàng chủ lực, góp phần nâng cao giá trị kinh tế rừng và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Mục tiêu đưa lâm sản ngoài gỗ thành ngành hàng chủ lực
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2025, giá trị sản xuất lâm sản ngoài gỗ đạt khoảng 20.000 tỷ đồng, và đến năm 2030 đạt 30.000 tỷ đồng. Các sản phẩm chủ lực bao gồm măng, nấm, dược liệu, nhựa thông, tinh dầu, và các loại quả rừng.
Ông Triệu Văn Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nhấn mạnh: “Lâm sản ngoài gỗ có tiềm năng rất lớn, không chỉ đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho đồng bào vùng cao.”
Hiện trạng và thách thức
Hiện nay, diện tích rừng trồng lâm sản ngoài gỗ đạt khoảng 500.000 ha, tập trung chủ yếu tại các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và một số tỉnh Nam Trung Bộ. Tuy nhiên, sản xuất vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị, và công nghệ chế biến còn hạn chế.
Theo báo cáo của Tổng cục Lâm nghiệp, kim ngạch xuất khẩu lâm sản ngoài gỗ năm 2023 ước đạt 1,2 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2022. Các thị trường chính gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và EU. Dù vậy, năng lực cạnh tranh của sản phẩm còn thấp do chất lượng chưa đồng đều và thiếu thương hiệu.
Giải pháp phát triển bền vững
Để đạt mục tiêu, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề ra các giải pháp: quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững (FSC), đầu tư công nghệ chế biến sâu, và xây dựng thương hiệu quốc gia cho lâm sản ngoài gỗ.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ và mở rộng thị trường xuất khẩu. Các địa phương được khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế dưới tán rừng, kết hợp du lịch sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học.
Kỳ vọng từ chiến lược mới
Với chiến lược mới, lâm sản ngoài gỗ không chỉ là mặt hàng xuất khẩu mà còn góp phần bảo vệ rừng, giảm nghèo và thích ứng biến đổi khí hậu. Theo ông Hiệp, “Đây là hướng đi đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển xanh và bền vững trên thế giới.”
Việc phát triển lâm sản ngoài gỗ thành ngành hàng chủ lực đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân, hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 3-4 tỷ USD vào năm 2030.
