Ô tô điện Việt Nam: Cuộc đua trạm sạc siêu nhanh và thách thức hạ tầng điện
Mặc dù mạng lưới trạm sạc đã được mở rộng đáng kể, người dùng ô tô điện vẫn phải đối mặt với trở ngại lớn: thời gian sạc quá dài. Hiện nay, ngay cả với công nghệ sạc nhanh, việc sạc khoảng 30 phút chỉ đạt 70%-80% dung lượng pin, tùy thuộc vào từng loại xe. Khoảng thời gian này vẫn bị đánh giá là bất tiện so với việc đổ xăng truyền thống chỉ mất khoảng 3-5 phút.
Đầu tư mạnh mẽ vào trạm sạc siêu nhanh
Trước thực tế đó, tháng 3 vừa qua, Công ty CP Phát triển trạm sạc toàn cầu V-Green đã công bố kế hoạch đầu tư 10.000 tỉ đồng để triển khai 99 siêu trạm sạc dành cho xe VinFast dọc các tuyến quốc lộ và tỉnh lộ trên cả nước ngay trong năm nay. Mỗi siêu trạm có khả năng phục vụ cùng lúc 100 ô tô điện, với thời gian sạc chỉ từ 15 phút, sử dụng hoàn toàn năng lượng sạch từ điện gió và điện mặt trời.
Đáng chú ý, toàn bộ hệ thống này sử dụng năng lượng tái tạo, được lưu trữ thông qua hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) do VinFast nghiên cứu, phát triển và sản xuất. Mô hình này không chỉ giúp rút ngắn thời gian sạc mà còn giảm phát thải, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững. Bà Phạm Thanh Thúy, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc V-Green, cho biết hệ thống siêu trạm sạc được bố trí dọc các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ sẽ giải quyết cơ bản nhu cầu sạc xe điện, đặc biệt trong các hành trình dài. "Với 99 siêu trạm sạc, khách hàng sử dụng xe điện VinFast có thể an tâm trên mọi cung đường, kể cả trong các giai đoạn cao điểm" - bà Thúy nhấn mạnh.
Tính đến hết năm 2025, V-Green đã hoàn thiện quy hoạch 150.000 cổng sạc cho ô tô và xe máy điện. Trong giai đoạn tới, doanh nghiệp này sẽ tập trung phát triển các siêu trạm sạc và mở rộng mạng lưới tủ đổi pin xe máy điện nhằm tối ưu hóa trải nghiệm người dùng.
Sự tham gia của các hãng xe khác
Không chỉ VinFast, nhiều hãng xe khác cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng sạc. BYD Việt Nam dự kiến lắp đặt hàng chục trạm sạc siêu nhanh trong năm nay. Cụ thể, hãng xe Trung Quốc này dự định đưa công nghệ Flash Charge (pin Blade thế hệ 2) vào Việt Nam. Theo ông Võ Minh Lực, Giám đốc điều hành BYD Auto Việt Nam, công nghệ này có công suất lên tới 1.500 kW, cho phép sạc từ 10% lên 70% pin trong 5 phút, và đạt 97% trong khoảng 9 phút. Mỗi lần sạc đầy, xe có thể di chuyển khoảng 1.000 km.
Cũng theo ông Lực, trong năm nay, doanh nghiệp dự kiến lắp đặt trạm sạc nhanh tại 38 đại lý trên toàn quốc, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác thứ ba để phát triển mạng lưới sạc siêu nhanh.
Mới đây nhất, Công ty CP Tasco Auto và Công ty TNHH Ford Việt Nam đã ký kết hợp tác chiến lược nhằm chia sẻ hệ thống trạm sạc. Đến tháng 4, hai bên đã vận hành 32 trạm sạc DC. Dự kiến đến hết năm 2026, Tasco Auto sẽ triển khai hơn 55 trụ sạc nhanh trên toàn quốc, kết hợp với 34 trụ sạc của Ford Việt Nam, nâng tổng số điểm sạc lên 89.
Tạo lợi thế cạnh tranh và thách thức kỹ thuật
Ông An Đình Nhã, Tổng Giám đốc Công ty CP Năng lượng Xanh An Gia, cho biết thị trường xe điện được dự báo sẽ còn tăng tốc khi giá xăng duy trì ở mức cao và công nghệ sạc liên tục cải tiến. Nhờ đó, bài toán bất tiện về thời gian sạc kéo dài dần được giải quyết.
Theo PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TP HCM, thị trường xe điện Việt Nam trước năm 2025 còn khá nhỏ, chủ yếu đến từ VinFast, trong khi các hãng như Mercedes, Audi, BYD, GAC, Geely có doanh số còn hạn chế. Khi quy mô thị trường nhỏ, việc đầu tư trạm sạc siêu nhanh với chi phí lên tới hàng chục tỉ đồng mỗi trạm có thể gây thua lỗ lớn. Vì vậy, nhiều hãng nước ngoài lựa chọn chiến lược "bán xe trước, chờ hạ tầng sau", thay vì xây dựng mạng lưới sạc như VinFast.
Ông Dũng cũng chỉ ra rằng lưới điện tại nhiều khu vực ở Việt Nam hiện chưa đáp ứng được công suất lớn của các trạm sạc siêu nhanh (từ 150 kW đến 1.500 kW). Việc triển khai cần chờ nâng cấp hệ thống biến áp và đường dây. Đồng thời, các quy chuẩn kỹ thuật an toàn, giá điện riêng cho trạm sạc và thủ tục cấp phép xây dựng tại quốc lộ, tỉnh lộ đến năm 2026 mới được Bộ Công Thương ban hành.
Áp lực cho ngành điện và dự báo tương lai
Theo số liệu thống kê, đến hết năm 2025, Việt Nam có khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Cục Điện lực (Bộ Công Thương) ước tính nhu cầu điện phục vụ số phương tiện này vào khoảng 652 triệu kWh, tương đương 0,2%-0,3% tổng sản lượng điện thương phẩm. Mức tiêu thụ này chưa tạo áp lực lớn lên hệ thống điện.
Dự báo đến năm 2030, Việt Nam có thể đạt từ 1-1,6 triệu ô tô điện và 8-13 triệu xe máy điện. Khi đó, nhu cầu điện ước khoảng 3,1-5,6 tỉ kWh mỗi năm, chiếm 0,68%-1,1% tổng điện thương phẩm. Ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, cũng cho rằng con số này "không phải quá lớn", song áp lực lại nằm ở thời điểm sử dụng điện.
Ông Hữu dẫn ví dụ, nếu khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc nhanh (60-120 kW), tổng công suất có thể lên tới 6-12 GW, tương đương 1/8 đến 1/4 công suất toàn hệ thống điện hiện nay. Đây là áp lực rất lớn, đặc biệt với lưới điện trung và hạ áp.
Vì vậy, thách thức dài hạn không nằm ở tổng nhu cầu điện mà ở việc phát triển đồng bộ hạ tầng lưới điện với hệ thống trạm sạc, tránh quá tải cục bộ. Bộ Công Thương cho biết sẽ rà soát quy hoạch lưới điện phân phối, xây dựng biểu giá phù hợp để khuyến khích sạc ngoài giờ cao điểm, đồng thời phát triển các trạm sạc thông minh nhằm giảm áp lực cho hệ thống.
Ông Dũng dự báo hệ thống trạm sạc siêu nhanh sẽ tạo cú hích mạnh trong giai đoạn 2026-2027. Khi đó, người dùng sẽ không còn lo ngại việc hết pin khi di chuyển đường dài, từ đó sẵn sàng lựa chọn xe điện cho các hành trình liên tỉnh, xuyên Việt. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, giúp thị trường xe điện Việt Nam tăng tốc trong 2-3 năm tới, đặc biệt ở phân khúc trung và cao cấp. Tuy nhiên, để thị trường bứt phá, cần phát triển hệ thống trạm sạc đa thương hiệu, xây dựng quy chuẩn quốc gia thống nhất và có cơ chế giá điện phù hợp.
Trong khi đó, chuyên gia thị trường Nguyễn Duy Linh nhận định sự phát triển của xe điện phụ thuộc lớn vào hạ tầng trạm sạc. "Hãng xe nào đầu tư mạnh vào hạ tầng sẽ có lợi thế cạnh tranh" - ông Linh khẳng định.
