Trung Quốc đẩy mạnh điện khí hóa vận tải đường thủy hướng tới mục tiêu trung hòa carbon
Sau khi thành công trong việc điện khí hóa các tuyến đường cao tốc, Trung Quốc hiện đang chuyển hướng sang lĩnh vực vận tải đường thủy, huy động năng lực đóng tàu và các tập đoàn sản xuất pin hàng đầu như CATL để cải tổ đội tàu vận tải biển. Động thái này thể hiện cam kết mạnh mẽ của Bắc Kinh trong cuộc cách mạng vận tải xanh, không chỉ trên bộ mà còn trên mặt nước, nhằm đạt mục tiêu đỉnh phát thải carbon vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060.
Bước tiến trong vận tải đường thủy nội địa
Theo dữ liệu từ Bộ Giao thông vận tải Trung Quốc, hiện có hơn 1.000 tàu chạy bằng điện hoặc nhiên liệu thay thế đang hoạt động trên mạng lưới đường thủy nội địa rộng lớn, trong đó bao gồm 485 tàu điện, chủ yếu là tàu chở khách trên sông. Tuy nhiên, chính phủ và các công ty đang tập trung phát triển tàu chở hàng điện, vượt ra ngoài phạm vi tàu chở khách chặng ngắn. Sự chuyển đổi này hiện chủ yếu giới hạn ở các tuyến đường thủy nội địa thay vì vận tải hàng hóa đường biển quốc tế.
Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến đã hạ thủy một tàu chở hàng chạy hoàn toàn bằng điện vào ngày 7/2. Con tàu này được thiết kế để vận chuyển tới 1.000 tấn hàng hóa trên sông Min, với tầm hoạt động lên đến 200 km chỉ sau một lần sạc. Đây là minh chứng cho sự tiến bộ trong công nghệ pin và động cơ điện áp dụng cho vận tải đường thủy.
Hợp tác chiến lược và mở rộng thị trường
CATL, nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới, đã hợp tác với Jining Energy, một công ty nhà nước ở tỉnh Sơn Đông, để phát triển các tàu điện có tải trọng 2.000 tấn và tầm hoạt động lên đến 270 km chỉ với một lần sạc. Năm chiếc tàu đầu tiên đã được hạ thủy vào tháng 12, và Jining Energy đã đặt hàng thêm 50 tàu nữa. CATL nhận định: "Đơn đặt hàng này đánh dấu sự chuyển đổi của tàu chở hàng điện từ trình diễn kỹ thuật sang hoạt động thương mại quy mô lớn."
Ngoài thị trường nội địa, CATL cũng đang xuất khẩu các giải pháp tàu điện của mình. Công ty đã hợp tác với tập đoàn vận tải biển khổng lồ CMA CGM của Pháp để cùng phát triển một sà lan điện 182 TEU, dự kiến vận chuyển hàng hóa trên quãng đường 180 km giữa tỉnh Bình Dương của Việt Nam và cảng biển nước sâu ở Cái Mép. Việc xây dựng sà lan điện đã bắt đầu vào tháng 6 và dự kiến đi vào hoạt động vào cuối năm nay.
Chính sách hỗ trợ và thách thức
Được thúc đẩy bởi các mục tiêu "giảm phát thải carbon kép" và chính sách hỗ trợ, các xưởng đóng tàu Trung Quốc ngày càng tự tin vào tàu điện. Chính sách bao gồm chỉ thị tháng 6 về vận tải đường thủy nội địa do sáu cơ quan chính phủ ban hành, yêu cầu thúc đẩy phát triển tàu thuyền thân thiện với môi trường, ưu tiên công nghệ pin cho các tuyến vận tải ngắn và mở rộng cơ sở hạ tầng sạc.
Các tỉnh có nhu cầu vận tường đường thủy nội địa hoặc ven biển đã đi tiên phong. Tỉnh Phúc Kiến, nơi đặt trụ sở của CATL, chiếm 34,5% tổng số tàu điện của cả nước tính đến tháng 6, với thiết bị cốt lõi chiếm hơn 40% thị trường nội địa.
Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức đáng kể. Tàu điện phù hợp nhất cho các hoạt động vận tải ngắn, tuyến cố định với các chuyến ghé cảng thường xuyên, như đường thủy nội địa và vận tải ven biển. Mặc dù tàu điện không phát thải và có chi phí vận hành thấp hơn, tổng chi phí ban đầu vẫn cao hơn đáng kể do giá thành pin và hệ thống động cơ điện đắt đỏ. CATL cho biết giá ban đầu của một tàu điện có thể cao hơn gấp đôi so với tàu chạy bằng diesel cùng kích cỡ.
Để giải quyết vấn đề chi phí, CATL đề xuất mô hình "tách biệt tàu và pin", cho phép chủ tàu thuê pin thay vì mua hẳn. Ngoài ra, pin phải hoạt động trong môi trường biển khắc nghiệt với độ ẩm cao, hơi muối và rung động liên tục, đòi hỏi độ tin cậy tuyệt đối trong suốt vòng đời 20 năm và xây dựng mạng lưới sạc mạnh mẽ.
Tương lai của vận tải biển điện
CATL nhấn mạnh: "Tương lai của vận tải biển điện nằm ở sự phối hợp giữa các lĩnh vực", giải thích rằng thành công sẽ đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà đóng tàu, cảng biển và các công ty điện lực. Mặc dù Trung Quốc thống trị lĩnh vực xe điện, việc chuyển đổi sang vận tải đường thủy không chỉ là vấn đề chi phí mà còn đi kèm với những thách thức kỹ thuật riêng biệt.
Với sự hỗ trợ từ chính sách và đổi mới công nghệ, Trung Quốc đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn về một hệ thống vận tải đường thủy xanh, góp phần quan trọng vào mục tiêu trung hòa carbon toàn cầu.
