Thế giới đã mất tới 1,15 tỷ thùng nguồn cung dầu trong gần 4 tháng xung đột tại Trung Đông, theo công ty phân tích Kpler. Tuần này, sau khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ nhằm tiến tới chấm dứt xung đột, eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng điều này có thể đã quá muộn.
Khủng hoảng nguồn cung
Lượng dầu khổng lồ không thể rời Trung Đông trong gần 4 tháng đã đẩy thị trường dầu vào trạng thái bấp bênh, tiến sát điểm đổ vỡ. Dự trữ dầu mỏ chiến lược của Cơ quan Năng lượng Quốc tế hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 1990, trong khi kho dự trữ khẩn cấp của Mỹ chạm đáy 43 năm. Tổng thống Donald Trump cảnh báo tại G7: “Chúng ta sẽ cạn dự trữ trong khoảng 4 tuần nữa”.
Việc mở lại eo biển Hormuz có thể không giúp dầu rời Vịnh Ba Tư đủ nhanh để ngăn tồn kho dầu thô cạn sạch. Giá dầu Brent đã giảm từ đỉnh 126,41 USD xuống dưới 80 USD/thùng hiện nay, nhưng các nhà phân tích dự báo giá có thể tăng trở lại.
Điểm tới hạn của thị trường
Các kho dầu trên thế giới đã giảm mạnh 190 triệu thùng trong vài tháng qua. Trung tâm dầu mỏ Cushing, Oklahoma – nơi dẫn nhiên liệu đi khắp nước Mỹ – vừa chạm ngưỡng căng thẳng vận hành. Tình trạng này tương tự như khi cà phê trong bình đã xuống thấp hơn vòi rót, buộc phải nghiêng bình để vét những giọt cuối cùng. Phần lớn dầu còn lại dưới đáy bồn là cặn bẩn không thể sử dụng, gây khó khăn cho việc duy trì áp suất đường ống.
Ông Trump cảnh báo về một “thảm họa kinh tế” nếu eo biển không được mở lại, và việc này có thể khiến ông bị so sánh với Herbert Hoover – cựu tổng thống thời kỳ Đại suy thoái.
Giá dầu sẽ tăng trở lại?
Việc mở lại eo biển Hormuz không lập tức giải quyết vấn đề tồn kho. Quá trình rà phá thủy lôi, đưa tàu chở dầu quay lại, khởi động sản xuất và vận chuyển dầu có thể mất nhiều tháng. Cho đến khi dòng chảy dầu trở lại bình thường, hệ thống vẫn phải dựa vào các kho dự trữ đang cạn kiệt.
Helima Croft, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nhận xét: “Thị trường đã nhảy trước 7 bước. Mọi người đều nghĩ chuyện này kết thúc rồi, nhưng có thách thức hậu cần rất lớn để quay lại như xưa”. Bà dự báo khi sự hưng phấn lắng xuống, các yếu tố nền tảng sẽ đẩy giá dầu tăng trở lại.
Matt Smith của Kpler cho biết: “Người tiêu dùng Mỹ vẫn sẽ đối mặt với giá cao hơn trong những tháng hè, bất kể điều gì xảy ra tại eo biển Hormuz”. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, ngay cả khi thị trường dầu toàn cầu sản xuất vượt nhu cầu gần 5 triệu thùng mỗi ngày, cũng phải mất khoảng một năm để bù lại 1,15 tỷ thùng đã mất.
Quan điểm lạc quan hơn
Tuy nhiên, không phải ai cũng bi quan. Jay Hatfield, CEO Infrastructure Capital Advisors, cho rằng dòng dầu lớn từ OPEC sắp quay lại sẽ khiến việc đảo chiều quán tính thị trường trở nên khó khăn. Vikas Dwivedi của Macquarie Group lưu ý rằng thế giới đã có lớp đệm lớn trước xung đột, và dù tồn kho giảm, mức giảm không quá nghiêm trọng. Ví dụ, tồn kho dầu diesel của Mỹ chỉ thấp hơn 12,4% so với trung bình 5 năm, còn tồn kho xăng thấp hơn 5% so với cùng kỳ năm trước.
Dwivedi nhận định: “Nếu bạn là nhà giao dịch dầu, trong khủng hoảng bạn phải gọi 10 cuộc mới có dầu, giờ chỉ cần 5-6 cuộc. Trong vài tuần tới, người bán sẽ chủ động tìm đến bạn”.
