Bộ Công Thương đang tích cực xây dựng dự thảo thông tư quy định về việc chi tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025, cùng với các quy định về trích lập và hoàn trả quỹ. Dự thảo này nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn vốn, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều hành giá cả nhiên liệu.
Quy trình tạm ứng chi tiết cho doanh nghiệp đầu mối
Dự thảo thông tư gồm 5 chương, quy định rõ ràng về việc tiếp nhận và quản lý nguồn tạm ứng từ ngân sách. Căn cứ vào dự toán ngân sách năm 2026, Bộ Công Thương sẽ phân bổ nguồn vốn cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước. Cục này có trách nhiệm tổ chức quản lý, theo dõi và kiểm tra việc sử dụng Quỹ, đồng thời thực hiện tạm ứng cho các thương nhân đầu mối để phục vụ công tác điều hành giá.
Quy trình cụ thể cho từng kỳ tạm ứng
Trong lần tạm ứng đầu tiên, căn cứ vào kịch bản điều hành giá, các thương nhân sẽ gửi đề nghị tạm ứng. Mức tạm ứng được tính toán dựa trên sản lượng tiêu thụ dự kiến trong 7 ngày, nhân với mức chi quỹ cụ thể: 5.000 đồng/lít đối với diesel và 4.000 đồng/lít đối với các mặt hàng khác. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ tổng hợp các đề nghị, trình Bộ Công Thương phê duyệt và chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa của doanh nghiệp.
Đối với các kỳ tiếp theo, trước mỗi kỳ điều hành, thương nhân phải báo cáo tình hình sử dụng quỹ, số dư hiện có và nhu cầu tạm ứng mới. Dựa trên các báo cáo này, Cục sẽ tổng hợp và trình Bộ phê duyệt để tiếp tục chuyển tiền. Trong trường hợp nguồn tạm ứng không đủ cho một chu kỳ điều hành 7 ngày, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ đánh giá tình hình và đề xuất Bộ Công Thương báo cáo Bộ Tài chính, trình cấp có thẩm quyền bổ sung dự toán ngân sách để tiếp tục tạm ứng cho Quỹ.
Nguyên tắc sử dụng và quản lý quỹ
Nội dung chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ ngân sách và việc trích lập Quỹ phải tuân thủ nguyên tắc công khai, minh bạch. Mọi hoạt động chỉ được triển khai sau khi có thông báo điều hành giá chính thức từ Bộ Công Thương. Đáng chú ý, mỗi lít hoặc kg xăng dầu chỉ được áp dụng một lần tại khâu đầu mối, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong phân bổ nguồn lực.
Các thương nhân đầu mối phải mở tài khoản tại ngân hàng để nhận tạm ứng và chịu trách nhiệm quản lý, bảo toàn quỹ. Tài khoản này sẽ bị phong tỏa và chỉ được sử dụng cho mục đích chi, trích lập và hoàn trả ngân sách, nhằm ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích.
Quy định về chi sử dụng và trích lập quỹ
Sau khi thực hiện bình ổn giá theo điều hành, thương nhân phải xác định số tiền đã chi dựa trên sản lượng tiêu thụ thực tế và mức chi quy định. Họ cần hoàn thiện hồ sơ để rút tiền từ tài khoản phong tỏa. Mọi khoản lãi phát sinh từ tài khoản này sẽ được cộng vào Quỹ, góp phần tăng cường nguồn lực tài chính.
Về việc trích lập Quỹ, trong vòng 5 ngày sau mỗi kỳ điều hành, thương nhân phải xác định và chuyển toàn bộ số tiền trích lập vào tài khoản phong tỏa. Số tiền trích lập được tính theo mức quy định nhân với sản lượng tiêu thụ thực tế trong kỳ, đảm bảo tính chính xác và kịp thời.
Cơ chế hoàn trả tạm ứng ngân sách
Dự thảo cũng quy định chi tiết về nội dung hoàn trả tạm ứng ngân sách. Khi quy mô Quỹ bình ổn giá xăng dầu đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ Công Thương sẽ yêu cầu thương nhân đầu mối thực hiện kiểm toán độc lập. Mục đích của việc kiểm toán là xác định số chi và trích lập làm cơ sở cho quyết toán và hoàn trả ngân sách. Quá trình kiểm toán phải hoàn thành trong vòng 3 tháng và kết quả phải được gửi về Bộ Công Thương.
Trên cơ sở báo cáo kiểm toán, cơ quan chức năng sẽ tổng hợp và xác định số tiền phải hoàn trả, sau đó báo cáo Bộ Công Thương trình Bộ Tài chính và cấp có thẩm quyền. Sau khi có quyết định chính thức, thương nhân phải nộp số dư Quỹ vào tài khoản quy định trong vòng 5 ngày làm việc. Cơ quan quản lý sẽ thực hiện hoàn trả ngân sách và quyết toán theo đúng quy định hiện hành.
Trong trường hợp sau 12 tháng kể từ khi trích lập mà Quỹ vẫn chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét và có biện pháp xử lý phù hợp. Cơ chế này nhằm đảm bảo tính bền vững và hiệu quả trong quản lý quỹ, đồng thời bảo vệ lợi ích của ngân sách nhà nước.
