Mạng lưới hàng không toàn cầu đứt gãy vì xung đột Trung Đông
Cuộc xung đột tại Iran đang đẩy ngành hàng không Trung Đông vào tình trạng rối ren chưa từng có, khi hàng loạt trung tâm trung chuyển lớn buộc phải đóng cửa, làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi vận hành của các hãng bay toàn cầu. Theo báo cáo từ The Guardian, mạng lưới hàng không toàn cầu đang bị đứt gãy do không phận nhiều quốc gia Trung Đông đóng cửa.
Hai đầu mối trung chuyển lớn nhất tê liệt
Hai đầu mối quan trọng bậc nhất khu vực là sân bay quốc tế Dubai và sân bay quốc tế Hamad tại Doha đã phải tạm dừng hoạt động trong nhiều ngày liên tiếp. Đây đều là những trung tâm trung chuyển lớn nhất thế giới, đảm nhận vai trò kết nối lưu lượng hành khách khổng lồ giữa châu Âu và châu Á.
Riêng sân bay Dubai dự kiến sẽ phục vụ hơn 95 triệu lượt khách trong năm 2025, trong khi sân bay Hamad đạt hơn 54 triệu lượt. Việc đóng cửa bất ngờ đã khiến hàng nghìn hành khách quá cảnh qua các điểm này bị mắc kẹt hoặc buộc phải thay đổi hành trình một cách gấp rút.
Hoạt động khai thác trở lại với tần suất hạn chế
Một số chuyến bay đã bắt đầu hoạt động trở lại với tần suất hạn chế nhằm giải tỏa áp lực tồn đọng. Cụ thể, một chuyến bay của Emirates đã rời Dubai đi Sydney, đánh dấu hoạt động đầu tiên trên chặng này kể từ cuối tuần trước. Hãng hàng không Qantas của Australia cũng điều chỉnh đường bay Perth - London, bổ sung điểm dừng kỹ thuật tại Singapore để tăng thêm khoảng 60 chỗ mỗi chuyến, qua đó hỗ trợ xử lý lượng khách dồn ứ.
Tuy nhiên, trong khi đó, các hãng bay lớn khác như Qatar Airways và Etihad vẫn tiếp tục tạm ngưng khai thác ít nhất đến hết tuần này. Tình hình cho thấy sự phức tạp và quy mô lớn của đợt gián đoạn lần này.
Chuyên gia cảnh báo quy mô gián đoạn chưa từng có
Theo các chuyên gia, mặc dù các hãng hàng không vốn quen xử lý các tình huống "khai thác bất thường" khi xảy ra thiên tai hoặc sự cố kỹ thuật, nhưng quy mô gián đoạn lần này phức tạp hơn nhiều. Nguyên nhân chính là do sự việc liên quan đến không phận diện rộng và các trung tâm trung chuyển chiến lược.
Ông John Cox, chuyên gia hàng không và cựu phi công với hơn 14.000 giờ bay, cho biết khi xảy ra gián đoạn, các đội ngũ hậu trường sẽ phối hợp điều máy bay, sắp xếp tổ bay, bảo dưỡng kỹ thuật và tái cấu trúc lịch trình để đưa hành khách tiếp tục hành trình. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Điều này không phải chưa từng xảy ra, nhưng quy mô lần này thì hoàn toàn khác biệt."
Quá trình khôi phục có thể kéo dài nhiều tuần
Thông thường, sau một đợt bão tuyết khiến sân bay lớn tại Mỹ đóng cửa 2-3 ngày, hệ thống có thể cần thêm 4-5 ngày để trở lại bình thường. Tuy nhiên, trong bối cảnh Trung Đông hiện nay, quá trình khôi phục có thể kéo dài hơn đáng kể. Lý do là nhu cầu đi lại đang ở mức cao kỷ lục và nhiều chuyến bay vốn đã gần kín chỗ trước khi xảy ra sự cố.
Tiến sĩ Ian Douglas, chuyên gia quản lý hàng không, nhận định ngành hàng không khu vực có thể đối mặt với "một tháng đầy rối ren" khi các hãng phải sắp xếp lại vé, phối hợp với đối tác và tìm đường bay thay thế để tránh các khu vực không phận rủi ro.
Thách thức về nguồn lực và chi phí khổng lồ
Ông Douglas cho biết thách thức lớn nhất hiện nay là nguồn lực hạn chế: không có nhiều máy bay và tổ bay dự phòng, trong khi chi phí vẫn phát sinh từng giờ. Các hãng hàng không phải đối mặt với thiệt hại tài chính nặng nề khi máy bay thuê với giá hàng triệu USD mỗi tháng nằm yên dưới mặt đất, tổ bay mắc kẹt tại khách sạn và doanh thu bị gián đoạn. Ước tính, thiệt hại có thể lên tới hàng triệu USD mỗi giờ.
Giáo sư Ahmed Abdelghany từ Đại học Hàng không Embry-Riddle, Mỹ, nhận định việc đóng cửa diện rộng không phận mà gần như không có tuyến thay thế là tình huống hiếm gặp. Trong bối cảnh chưa thể dự báo thời điểm xung đột kết thúc, mức độ bất định đối với toàn hệ thống hàng không vẫn rất lớn, cả về mặt vận hành lẫn nhu cầu thị trường.
Tác động lan tỏa đến thị trường hàng không toàn cầu
Sự gián đoạn tại Trung Đông không chỉ ảnh hưởng đến các hãng bay trong khu vực mà còn tác động mạnh mẽ đến mạng lưới hàng không toàn cầu. Các chuyến bay kết nối giữa châu Á và châu Âu bị ảnh hưởng nặng nề nhất, dẫn đến tình trạng tăng giá vé và kín chỗ trên nhiều chặng bay. Tình hình này càng làm phức tạp thêm bài toán khôi phục và điều phối cho toàn ngành hàng không thế giới.
