Nissan chấm dứt sản xuất tại nhà máy Oppama, kinh tế địa phương đối mặt thách thức
Theo báo cáo từ tờ Nikkei, hãng ô tô Nissan Motor sẽ chính thức đóng cửa nhà máy Oppama tại tỉnh Kanagawa vào tháng 3 năm 2028. Động thái này được dự báo sẽ tạo ra những tác động đáng kể đến nền kinh tế địa phương, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi cung ứng.
“Thị trấn Nissan” và những biến chuyển lịch sử
Nissan có nguồn gốc từ Kanagawa, nơi tập trung nhiều cơ sở sản xuất và công ty liên kết của hãng. Trong quá trình phát triển đầy thăng trầm, các “thị trấn Nissan” trong khu vực đã trải qua nhiều thay đổi lớn. Ông Kazumi Naito, Chủ tịch Phòng Thương mại Zama, nhớ lại: “Việc đóng cửa nhà máy năm 1993 thực sự gây bất ngờ, nhưng đó là giai đoạn sau khi bong bóng tài sản vỡ và quá trình tái cấu trúc đang diễn ra. Nhờ lợi thế vị trí, mọi thứ cuối cùng cũng diễn ra khá thuận lợi.”
Nhà máy Nissan tại Zama bắt đầu hoạt động từ năm 1965, đã sản xuất hơn 10 triệu xe, bao gồm các mẫu Sunny và xe tải Datsun. Khu phức hợp rộng khoảng 77 ha từng là biểu tượng của thành phố, với đường thử xe và ký túc xá cho công nhân độc thân. Tuy nhiên, nhà máy đã đóng cửa vào năm 1995 trong bối cảnh Nissan gặp khó khăn kinh doanh.
Tái phát triển và chuyển đổi kinh tế
Sau khi đóng cửa, khu đất tại Zama được tái phát triển nhờ lợi thế vị trí gần các tuyến cao tốc lớn. Hàng loạt kho logistics do các công ty vận tải xây dựng đã mọc lên, biến thành phố thành đô thị vệ tinh với dân số tăng từ 118.000 người năm 1995 lên 131.000 người vào năm 2024. Thu ngân sách địa phương năm tài khóa 2024 đạt khoảng 20 tỷ yen (127 triệu USD), tăng 20% so với mức 16,8 tỷ yen năm 1995.
Đại diện Hamagin Research Institute cho biết: “Cơ cấu công nghiệp đã thay đổi khi các ngành vận tải, bán buôn và bán lẻ mở rộng. Nhờ vậy, kinh tế địa phương không bị suy giảm.” Các cơ sở thương mại lớn như Costco (mở cửa năm 2011) và trung tâm mua sắm Aeon Mall (năm 2018) đã xuất hiện trên khu đất từng thuộc Nissan.
Thách thức từ chuỗi cung ứng
Tuy nhiên, không phải khu vực nào cũng may mắn như vậy. Tại thành phố Ayase, nơi có nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng của Nissan, mối lo ngại đang gia tăng. Hiện có 1.717 lao động, tương đương 17% lực lượng lao động của thành phố, làm việc trong ngành sản xuất thiết bị vận tải.
Ông Shoji Takasaki, Giám đốc công ty Kyoei, chia sẻ: “Chúng tôi đã quyết định chuyển hướng kinh doanh từ năm 2025. Khi nhà máy Oppama sắp dừng hoạt động và các mức thuế từ Mỹ gây tác động, ngay cả khách hàng ngoài Nissan cũng dừng kế hoạch phát triển xe mới. Tôi chưa bao giờ thấy công việc sụt giảm mạnh như vậy.” Kyoei sẽ dừng sản xuất vào cuối tháng 3, chuyển sang các lĩnh vực liên quan đến điện tử.
Ảnh hưởng lan rộng và bất định
Theo khảo sát của Kanagawa Industrial Promotion Center (KIP), khoảng 4% doanh nghiệp nhỏ và vừa địa phương (68 công ty) bị ảnh hưởng trực tiếp từ việc Nissan rút sản xuất, và 11% (165 doanh nghiệp) có thể bị tác động trong tương lai. Đại diện KIP nhận định: “Tác động hiện vẫn hạn chế hơn chúng tôi dự đoán.” Tuy nhiên, đại diện Phòng Thương mại Ayase cảnh báo: “Ngay cả trước thông tin đóng cửa nhà máy Oppama, một số doanh nghiệp vừa đã phá sản, nên tác động vẫn cảm nhận rất rõ.”
Bối cảnh khó khăn của Nissan
Nissan, từng là trụ cột của ngành ô tô Nhật Bản, đang đối mặt với tình trạng sa sút kéo dài. Doanh số sụt giảm nghiêm trọng tại thị trường Mỹ và Trung Quốc, cùng dòng sản phẩm già cỗi, buộc hãng phải cắt giảm 20.000 việc làm và thu hẹp mạng lưới sản xuất toàn cầu. Cuối năm ngoái, Nissan còn bán trụ sở toàn cầu tại Yokohama với giá 90 tỷ yen (643 triệu USD) để bổ sung thanh khoản.
Những khó khăn này phản ánh bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi chóng mặt, với sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc, đặc biệt trong mảng xe điện. Trong khi Toyota và Honda đầu tư mạnh vào công nghệ mới, Nissan vẫn loay hoay tìm lại vị thế sau thành công ngắn ngủi của dòng Leaf.
