VCCI cảnh báo gánh nặng 'triệu hóa đơn lẻ' và vấn đề định danh người mua
Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa đưa ra những phân tích sâu sắc về các quy định hiện hành liên quan đến hóa đơn điện tử, chỉ ra nhiều bất cập đang gây khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực vận tải công nghệ và bán lẻ nhỏ lẻ.
Gánh nặng 'triệu hóa đơn lẻ' từ dịch vụ xe công nghệ
Theo phản ánh từ các nền tảng gọi xe, hiện nay có một lượng lớn khách hàng tổ chức ký hợp đồng sử dụng dịch vụ theo chu kỳ, theo mô hình dùng trước, trả sau. Tuy nhiên, quy định hiện hành chưa liệt kê dịch vụ vận tải hành khách, bao gồm xe hợp đồng và xe máy có ứng dụng kết nối, vào danh mục được phép lập hóa đơn theo kỳ quy ước.
Hệ quả là các nền tảng này buộc phải phát hành từ hàng nghìn đến hàng triệu hóa đơn lẻ thay vì chỉ một hóa đơn tổng vào cuối kỳ đối soát. VCCI đánh giá việc này gây ra ba hệ lụy lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả hoạt động.
- Thứ nhất, lãng phí nguồn lực: Gia tăng chi phí vận hành và lưu trữ dữ liệu khổng lồ cho doanh nghiệp, làm giảm khả năng cạnh tranh.
- Thứ hai, quá tải hệ thống: Gây áp lực cực lớn lên hạ tầng công nghệ của cả doanh nghiệp khách hàng và cơ quan Thuế, dẫn đến nguy cơ gián đoạn dịch vụ.
- Thứ ba, không cần thiết: Việc xuất hóa đơn tổng không gây thất thu thuế vì các nền tảng đã thực hiện kê khai và đóng thuế minh bạch theo đúng quy định pháp luật.
Do đó, VCCI đề nghị bổ sung loại hình vận tải có sử dụng phần mềm hỗ trợ kết nối vào danh sách được phép lập hóa đơn tổng cuối kỳ hoặc theo chu kỳ đối soát, nhằm giảm thiểu gánh nặng hành chính.
Khó khăn trong việc định danh người mua tại cửa hàng tạp hóa
Một vấn đề khác được VCCI đề cập là quy định về hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm. Theo dự thảo, hóa đơn phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua, gây ra nhiều trở ngại trong thực tiễn.
VCCI cho rằng quy định này thiếu tính khả thi trong các lĩnh vực bán lẻ như tạp hóa, siêu thị mini, ăn uống và lưu trú. Lý do là lượng khách lẻ rất lớn, giá trị giao dịch nhỏ và thời gian mua bán diễn ra nhanh chóng. Việc đòi hỏi thông tin cá nhân không chỉ gây tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng mà còn tạo ra sự bất bình đẳng khi các siêu thị lớn hay cửa hàng xăng dầu hiện đang được miễn trừ quy định này.
"Việc yêu cầu ghi nhận đầy đủ thông tin người mua trên từng hóa đơn nhỏ lẻ không chỉ làm phát sinh chi phí nhân sự thu ngân mà còn gây gánh nặng tuân thủ quá lớn cho hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi số", văn bản của VCCI nhấn mạnh.
Vì vậy, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cho phép hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh không nhất thiết phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua trong trường hợp người mua là cá nhân không kinh doanh, nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.
Nhu cầu định nghĩa rõ ràng về cá nhân không kinh doanh
Cũng theo VCCI, dự thảo hiện tại cho phép các doanh nghiệp lập hóa đơn tổng vào cuối chu kỳ, thay vì áp dụng theo từng lần, nhưng chỉ áp dụng với giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh. Tuy nhiên, việc xác định cá nhân nào là kinh doanh hay không kinh doanh lại rất khó khăn trong thực tế.
Theo phản ánh của các doanh nghiệp, người mua thường không cung cấp thông tin về việc đăng ký kinh doanh hoặc mã số thuế, dẫn đến doanh nghiệp không thể nhận diện và phân biệt chính xác. Hơn nữa, cá nhân kinh doanh vẫn có thể thực hiện các giao dịch không liên quan đến kinh doanh, như dịch vụ gửi tiết kiệm hay chuyển tiền cho mục đích cá nhân, nên việc loại các giao dịch này ra khỏi hóa đơn tổng là chưa hợp lý.
Hệ quả của sự mơ hồ này là tạo ra rủi ro lập thiếu hóa đơn, có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lớn. Để tránh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo bổ sung hướng dẫn theo hướng cá nhân được coi là không kinh doanh nếu không yêu cầu hóa đơn, giúp đơn giản hóa quy trình và tăng cường minh bạch.
