Giá vàng giảm mạnh trong thời gian gần đây, kéo theo nhiều cung bậc cảm xúc trái ngược trong cộng đồng. Trên mạng xã hội, những dòng trạng thái hài hước như "Gia đình nào có người thân mua vàng lúc giá 18-19 triệu đồng/chỉ thì thời gian này cố gắng nói chuyện nhỏ nhẹ với họ" xuất hiện ngày càng nhiều, phản ánh tâm lý chung của nhiều người trước biến động thị trường.
Người mua vàng tích lũy: Tiếc nuối nhưng không quá lo lắng
Chị Nguyễn Thị Minh Hạnh (P.Phú Thượng, TP.Hà Nội) duy trì thói quen mua vàng sau mỗi kỳ nhận lương như một cách tích lũy tài sản lâu dài. Chị cho biết: "Thời điểm tôi mua, giá vàng đang tăng rất nhanh. Thấy nhiều người đi mua nên cũng có tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) theo, nhưng mục đích chính vẫn là tích sản".
Dù giá vàng giảm không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống hay kế hoạch tài chính, chị Hạnh vẫn cảm thấy tiếc vì mua ở vùng giá cao và không có sẵn nguồn tiền để mua thêm khi giá giảm. "Nếu được quay lại thời điểm đó, tôi sẽ cân nhắc kỹ hơn để tránh mua đúng lúc giá quá cao, vừa đỡ phải xếp hàng chờ mua, vừa có thể lựa chọn thời điểm phù hợp hơn", chị nói.
Người vay vàng: Áp lực giảm bớt khi giá hạ nhiệt
Với anh Phạm Văn Nam (đường Nguyễn Bặc, phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM), mỗi biến động của giá vàng gắn liền với áp lực trả nợ kéo dài nhiều năm. Anh kể: "Vài năm trước, khi gia đình sửa chữa căn nhà cũ và cơi nới thêm một tầng để chuẩn bị đón con thứ hai chào đời, tôi đã vay người thân 3 cây vàng. Thời điểm đó, giá vàng chỉ khoảng 6,8 triệu đồng/chỉ".
Khi giá vàng tăng lên 19-20 triệu đồng/chỉ, anh thực sự rất áp lực. "Tôi cứ nghĩ nếu người thân bất ngờ cần lấy lại vàng lúc đó thì chắc mình méo mặt", anh chia sẻ. Anh thường xuyên theo dõi giá vàng và tham gia các hội nhóm trên mạng xã hội để cập nhật thông tin. "Đợt vàng lên gần 20 triệu đồng/chỉ, tôi chỉ sợ giá giữ nguyên ở mức đó thì còn lâu mới trả hết nợ. Bây giờ vàng giảm, tôi thấy nhẹ nhõm hẳn. Tôi còn mong vàng xuống thêm để tranh thủ mua tích góp trả nợ. Vàng càng xuống thì ngày trả hết nợ càng gần", anh nói.
Người chuẩn bị cưới hỏi: Cơ hội tiết kiệm chi phí
Anh Nguyễn Anh Tuấn (Vinhomes Ocean Park 2, tỉnh Hưng Yên) đang chuẩn bị cho kế hoạch cưới hỏi. Anh cho rằng giá vàng giảm tạo cơ hội để các cặp đôi cân nhắc mua nhẫn cưới hoặc chuẩn bị trước một số khoản chi liên quan. "Bạn tôi đùa rằng vàng càng giảm càng vui, nếu vàng xuống 10 triệu đồng một chỉ thì chắc nhiều thanh niên sẽ mạnh dạn cưới vợ hơn", anh cười.
Tuy nhiên, anh cho rằng giá vàng chỉ là một trong nhiều yếu tố cần cân nhắc. "Nếu còn thời gian thì có thể chờ thêm để tối ưu chi phí. Nhưng với những cặp đôi đã chốt kế hoạch cưới hoặc có hoàn cảnh riêng cần tổ chức sớm thì dù vàng có ở mức 20 triệu đồng một chỉ vẫn phải cưới thôi", anh chia sẻ.
Lời khuyên từ chuyên gia: Tránh để biến động ngắn hạn chi phối
Theo chuyên gia tài chính Lâm Minh Chánh, sáng lập AI WikiMoney, để tránh bị ảnh hưởng bởi những biến động ngắn hạn của giá vàng, người dân nên xác định vàng là kênh tích lũy dài hạn thay vì công cụ đầu cơ. Ông khuyến nghị áp dụng phương pháp mua tích lũy định kỳ, dành một phần thu nhập cố định mỗi tháng để mua vàng. "Ví dụ mỗi tháng dành khoảng 20% số tiền tiết kiệm cho vàng thì cứ đều đặn thực hiện theo kế hoạch đã đề ra, thay vì liên tục quan tâm giá tăng hay giảm", ông nói.
Ông cũng cảnh báo không nên chạy theo tâm lý đám đông. "Nhiều người thấy giá vàng tăng thì sợ bỏ lỡ cơ hội nên vội mua vào, nhưng khi giá giảm lại lo lắng bán ra. Đây là cách đầu tư mang tính đầu cơ, chỉ phù hợp với những người có chuyên môn và kinh nghiệm lâu năm. Người dân bình thường tuyệt đối không nên canh mua, canh bán vàng trong ngắn hạn mà nên tích lũy đều đặn theo thời gian", ông nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, ông Chánh lưu ý rằng việc vay mượn hoặc hẹn thanh toán bằng vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro do giá vàng có thể biến động mạnh. "Trong dài hạn 20-30 năm, giá vàng có thể tăng trung bình khoảng 9%-11% mỗi năm tùy từng giai đoạn. Tuy nhiên trong ngắn hạn, giá vàng cũng có thể tăng đột biến 20%-40% trong một năm. Vì vậy, người dân nên hạn chế vay mượn hoặc thỏa thuận thanh toán bằng vàng để tránh những rủi ro phát sinh khi giá biến động mạnh", ông khuyến cáo.
Góc nhìn tâm lý: Cảm xúc cần được kiểm soát
Ở góc độ tâm lý, thạc sĩ Nguyễn Thị Đào Lưu, giảng viên Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), phân tích rằng những cảm xúc như tiếc nuối, lo lắng hay sợ bỏ lỡ cơ hội là phản ứng phổ biến khi con người đưa ra các quyết định liên quan đến tiền bạc. "Nếu để cảm xúc chi phối quá nhiều, cá nhân có thể trở nên thiếu tự tin và đưa ra những quyết định mang tính cảm tính hơn là dựa trên sự cân nhắc thận trọng", bà Lưu nhận định.
Bà khuyến nghị mỗi người nên dành thời gian đánh giá nhu cầu, khả năng tài chính và mục tiêu của bản thân trước khi đưa ra quyết định, thay vì hành động theo tâm lý đám đông. Việc hiểu rõ bản thân và có kế hoạch tài chính rõ ràng sẽ giúp giảm thiểu những tác động tiêu cực từ biến động thị trường.
