Giá thực phẩm tăng cao trong những tháng gần đây, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu, đang khiến cuộc sống của người lao động tại TP.HCM thêm chật vật. Những bữa cơm vốn đã dè sẻn nay càng phải tính toán kỹ lưỡng, nhiều gia đình buộc phải giảm khẩu phần thịt, cá để ưu tiên cho tiền trọ, xăng xe, điện nước.
Quán cơm chay 10.000 đồng giữa lòng thành phố
Trong một con hẻm nhỏ trên đường Bình Thới (phường Hòa Bình, quận 11 cũ), quán chay Thiên Hương vẫn hiện ra giản dị với bảng hiệu cũ sờn nhưng tấp nập khách ra vào. Đa số thực khách là công nhân, sinh viên, tài xế xe ôm công nghệ. Ông Nguyễn Văn Ô (52 tuổi, quê Vĩnh Long, chủ quán) cho biết quán đã hoạt động khoảng 3 năm với mức giá 10.000 đồng một suất.
Nguyên liệu tăng thật, nhưng mình tăng giá thì bà con không ăn được. Nên tôi muốn giữ vậy để người lao động nghèo còn có chỗ ăn no, ông Ô cười hiền khi nói về quyết định ngược dòng bão giá của mình. Dù nụ cười mộc mạc, nhưng ông Ô không giấu được những nỗi lo. Thời gian qua, giá thực phẩm tăng liên tục như chả chay, giò chay... Mỗi buổi đi chợ, ông phải đắn đo, cân nhắc kỹ từng món nguyên liệu để vừa đảm bảo chất lượng, vừa không bị bù lỗ quá sâu. Những người già yếu hoặc hoàn cảnh quá đặc biệt, ông thường chủ động miễn phí phần cơm như một cách sẻ chia.
Với ông Ô, giữ mức giá 10.000 đồng không chỉ là chuyện buôn bán, mà là cách để người lao động nghèo vẫn còn một bữa cơm đủ no. Bà Nguyễn Thị Tư (78 tuổi, quê Bến Tre), mưu sinh bằng nghề nhặt ve chai, là khách quen của quán. Bà tâm sự: Có bữa tôi mua về, chia làm 2 lần ăn mới hết. Giá vậy là quá rẻ, là cứu cánh cho những người đi bộ khắp nơi như tôi.
Chương trình bình ổn thị trường của TP.HCM
Sự nỗ lực của những cá nhân như ông Ô là một điểm sáng, nhưng để đảm bảo an sinh xã hội trên diện rộng, TP.HCM đã triển khai những chiến lược bài bản hơn. Ông Ngô Hồng Y, Phó trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công thương TP.HCM cho biết, từ ngày 1.4.2026, chương trình bình ổn thị trường đã chính thức được kích hoạt nhằm cân đối cung - cầu và kiềm chế lạm phát và đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn.
Nguyên tắc xác định giá bình ổn được đặt ra khá rõ ràng: giá bán các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thịt, trứng, sữa… phải thấp hơn tối thiểu 5% so với giá bình quân thị trường của sản phẩm cùng quy cách, chất lượng. Việc điều chỉnh giá cũng được kiểm soát theo cơ chế 3%: chỉ được xem xét tăng giá khi chi phí đầu vào, bao gồm xăng dầu, tăng trên 3% so với lần công bố gần nhất. Ngược lại, sẽ điều chỉnh giảm khi chi phí đầu vào giảm trên 3% hoặc khi giá bình ổn không còn thấp hơn thị trường tối thiểu 5%.
Chương trình bình ổn thị trường năm 2026 có sự tham gia của 66 đơn vị, cung ứng 4 nhóm mặt hàng chính, trong đó có 52 doanh nghiệp thuộc nhóm lương thực, thực phẩm thiết yếu. Hàng hóa được phân phối đa dạng qua siêu thị, cửa hàng tiện lợi, chợ dân sinh và cả kênh phân phối riêng của doanh nghiệp. Đáng chú ý, chương trình còn được đưa về các khu chế xuất, khu công nghiệp và khu vực xa trung tâm, nơi tập trung đông công nhân và người lao động, nhằm đảm bảo những đối tượng dễ bị tổn thương nhất cũng có thể tiếp cận nguồn hàng giá ổn định.
Hỗ trợ doanh nghiệp qua chính sách bảo hiểm xã hội
Ông Trần Dũng Hà, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM, cho biết pháp luật hiện hành đã có quy định hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn thông qua cơ chế tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Cụ thể, doanh nghiệp thuộc trường hợp gặp khó khăn do suy thoái kinh tế, thay đổi cơ cấu, thiên tai, dịch bệnh..., có thể được xem xét tạm dừng đóng vào quỹ này. Điều kiện áp dụng là doanh nghiệp phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh từ 30 ngày trở lên và có từ 50% lao động thuộc diện tham gia BHXH phải tạm nghỉ việc, hoặc bị thiệt hại trên 50% giá trị tài sản. Thời gian tạm dừng đóng tính theo tháng và không quá 12 tháng kể từ thời điểm có đề nghị gửi cơ quan BHXH.
Trong thời gian này, doanh nghiệp vẫn phải đóng các quỹ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp để đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Hết thời gian tạm dừng, doanh nghiệp và người lao động có trách nhiệm đóng bù số tiền BHXH đã tạm dừng theo quy định. Theo ông Hà, chính sách này nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động sản xuất và ổn định việc làm cho người lao động trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.
Giữa lúc giá cả còn nhiều biến động, những chính sách bình ổn và những quán cơm nghĩa tình giá 10.000 đồng như Thiên Hương, hay những quán trả giá tùy tâm ở TP.HCM vẫn âm thầm tồn tại. Không chỉ giữ giá, họ đang giữ lại một điều quan trọng hơn: để người lao động vẫn còn một bữa cơm đủ no giữa thành phố đắt đỏ.
