Chỉ thị của Thủ tướng: Tiết kiệm điện tối thiểu 3% năm 2026, phát triển điện mặt trời mái nhà
Chỉ thị mới đây của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ: Bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Nhiệm vụ này có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia. Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm (2026-2030) với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước.
Nguy cơ mất cân đối cung-cầu điện và giải pháp đồng bộ
Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia. Nếu không kịp thời có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, nguy cơ mất cân đối cung-cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2028. Do đó, việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp quản lý nhu cầu và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các giải pháp này góp phần giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới.
Đồng thời, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp sẽ bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng cường tính linh hoạt của hệ thống điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Các giải pháp này phải được tổ chức thực hiện quyết liệt ngay từ năm 2026, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp.
Mục tiêu cụ thể và các giải pháp chi tiết
Để chủ động thực hiện các giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện năm 2026, Thủ tướng Chính phủ chỉ thị các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, các Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước, các tổ chức, cá nhân khẩn trương thực hiện quyết liệt, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ và giải pháp sau đây:
- Mục tiêu quản lý nhu cầu sử dụng điện: Phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3,0% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026; trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7), thực hiện tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ.
- Triển khai đồng bộ các chương trình quản lý nhu cầu điện: Phấn đấu tiết giảm tối thiểu 3.000MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm của hệ thống điện khi có nguy cơ mất cân đối cung-cầu.
- Đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà: Ưu tiên lắp đặt tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; khuyến khích lắp đặt kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS).
- Phấn đấu hằng năm: Có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt trong kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030 của các tỉnh/thành phố.
- Huy động tối đa các nguồn điện tại chỗ: Khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất, tăng cường sử dụng năng lượng tại chỗ nhằm giảm áp lực cung ứng điện từ hệ thống quốc gia.
- Yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam: Giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện dưới 6%.
Trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp
Các bộ, ban, ngành, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các doanh nghiệp, các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có liên quan phải thực hiện một số giải pháp cụ thể:
- Khẩn trương xây dựng và ban hành kế hoạch hành động năm 2026 về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, quản lý nhu cầu điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
- Xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
- Tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải điện.
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
- Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về sử dụng điện gây lãng phí.
Giải pháp tiết kiệm điện tại cơ quan, công sở, doanh nghiệp và hộ gia đình
Thực hiện tiết kiệm điện tại cơ quan, công sở: Thực hiện nghiêm các giải pháp sử dụng điện trong giờ cao điểm; ban hành kế hoạch triển khai thực hiện tiết kiệm điện. Rà soát, thay thế, loại bỏ các thiết bị tiêu thụ điện hiệu suất thấp; ưu tiên đầu tư, mua sắm thiết bị có hiệu suất năng lượng cao theo quy định.
Thực hiện tiết kiệm điện trong chiếu sáng công cộng và chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời: Xây dựng và triển khai kế hoạch tiết kiệm điện đối với hệ thống chiếu sáng công cộng, tắt toàn bộ hệ thống chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời; bảo đảm phấn đấu tối thiểu tiết kiệm 30% tổng điện năng tiêu thụ.
Thực hiện tiết kiệm điện tại các hộ gia đình: Khuyến khích các hộ gia đình lắp đặt và sử dụng hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng để chủ động một phần nguồn cung cho gia đình và tiết kiệm chi phí tiền điện.
Thực hiện tiết kiệm điện tại doanh nghiệp sản xuất: Các doanh nghiệp sản xuất, nhất là các doanh nghiệp thuộc danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, chủ động xây dựng và tổ chức triển khai kế hoạch sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả năm 2026 và hằng năm.
Nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan
Chỉ thị cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan cùng các địa phương:
- Bộ Công thương: Có trách nhiệm chủ trì, phối hợp các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện hướng dẫn, kịp thời tham mưu giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
- Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước: Phối hợp Bộ Công thương và các bên liên quan nghiên cứu, xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét cơ chế tài chính cho phép Tập đoàn Điện lực Việt Nam hạch toán vào giá thành các chi phí hợp lý hợp lệ để thực hiện các chương trình quản lý phụ tải điện (DSM) và tiết kiệm điện.
- Bộ Xây dựng: Nghiên cứu, rà soát đề xuất ban hành/ban hành các quy định/tiêu chuẩn/quy chuẩn về công trình xây dựng mới, tự chủ một phần điện năng thông qua điện mặt trời mái nhà.
- Bộ Khoa học và Công nghệ: Chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan rà soát hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về hiệu suất năng lượng đối với các phương tiện, thiết bị tiêu thụ điện.
Chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành có trách nhiệm tổ chức triển khai đầy đủ, kịp thời và hiệu quả các nhiệm vụ được giao. Các cơ quan báo chí, truyền thông Trung ương và địa phương đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về chủ trương, mục tiêu, lợi ích và chính sách sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; lợi ích, chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh.
