Ngày 7/5, tại thành phố Đà Nẵng, Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không bền vững châu Á (ASAFA) phối hợp cùng Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng đã tổ chức Diễn đàn Đổi mới sáng tạo chính sách và công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững - Việt Nam 2026. Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, nhà đầu tư quốc tế và đại diện các cơ quan quản lý.
Lợi thế lớn để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu
Ông Fabrice Espinosa, Tổng Giám đốc ASAFA, cho biết trong lộ trình khử carbon của ngành hàng không đến năm 2050, nhiên liệu hàng không bền vững sẽ chiếm từ 60 đến 70%. Trên thực tế, cuộc đua chuyển đổi nhiên liệu đã diễn ra trên toàn cầu với các quy định bắt buộc và chính sách khuyến khích mạnh mẽ. Ông Espinosa đánh giá cao lợi thế của Việt Nam trong hệ sinh thái nhiên liệu bay xanh. Việt Nam hội tụ đủ các yếu tố nền tảng then chốt để xây dựng hệ sinh thái nhiên liệu hàng không bền vững cạnh tranh, bao gồm nguồn nguyên liệu đa dạng quy mô lớn (phế phẩm nông nghiệp, dầu ăn, mỡ động vật), năng lực công nghiệp và vị trí chiến lược trong ASEAN và châu Á - Thái Bình Dương. Ông nhấn mạnh: “Việt Nam có thể đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ hệ sinh thái. Các khoản đầu tư đang đổ về Việt Nam nhờ ổn định chính trị và an ninh năng lượng. Nếu đón đầu và thiết lập được chuỗi cung ứng, đó sẽ là lợi thế rất lớn”.
Thị trường tăng trưởng nhanh nhưng còn khoảng cách lớn
Ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng), cho biết thị trường nhiên liệu hàng không bền vững toàn cầu đang tăng trưởng nhanh, quy mô có thể từ 2,7 tỷ USD (năm 2025) lên 40 tỷ USD (năm 2034). Tuy nhiên, nhiên liệu hàng không bền vững hiện chỉ chiếm dưới 1% tổng tiêu thụ nhiên liệu hàng không toàn cầu, và sản lượng dự kiến đến năm 2026 chỉ đạt khoảng 0,8%. Ông Cẩm nhìn nhận: “Điều này cho thấy khoảng cách rất lớn giữa tham vọng chính sách và khả năng triển khai thực tế”.
Các hãng hàng không đang chuyển đổi sang nhiên liệu bền vững. Tháng 10/2024, Việt Nam mới có hai chuyến bay đầu tiên tra nạp nhiên liệu bền vững trong nước. Đến tháng 6/2025, Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn xuất bán lô sản phẩm thương mại nhiên liệu hàng không bền vững đầu tiên. Cùng thời gian, Skypec chính thức tra nạp nhiên liệu bền vững cho các chuyến bay đầu tiên của Vietnam Airlines tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng. Ông Cẩm cho biết: “Thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Luật, các chính sách, quy định để khuyến khích sản xuất và sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững trong nước”.
Cần cú hích chính sách
Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công (Bộ Công Thương), cho rằng đối với quốc gia có tiềm năng về nhiên liệu sinh học như Việt Nam, việc phát triển và tự chủ về năng lượng mang lại sự ổn định cho nền kinh tế. Ông cho biết Việt Nam đang có những chính sách lõi để chuyển đổi xanh về nhiên liệu. “Tuy nhiên, để thực hiện điều đó, cần các giải pháp đồng bộ để tập trung phát triển nguồn nguyên liệu, làm chủ công nghệ, xây dựng hệ thống phân phối, chuyển đổi sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững cho các hãng hàng không trong nước, tiến tới cung ứng cho các hãng sử dụng sân bay ở nước ta”, ông Duy Anh nói.
Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Đỗ Hồng Cẩm cho rằng các nghiên cứu và thực tiễn triển khai ở các quốc gia cho thấy những điểm nghẽn trong phát triển nhiên liệu hàng không bền vững, bao gồm chi phí cao, sản lượng hạn chế dẫn đến thiếu nguồn cung, đầu tư đòi hỏi vốn lớn nhưng thiếu hợp đồng tiêu thụ dài hạn. Ông đề xuất: “Phát triển nhiên liệu hàng không bền vững luôn gắn liền với các cú hích về thể chế, chính sách. Việt Nam cần sớm ban hành lộ trình pha trộn nhiên liệu bắt buộc; thiết kế cơ chế ưu đãi tài chính đủ mạnh cho thị trường carbon; tạo lập đầu ra ổn định thông qua cơ chế hợp đồng dài hạn giữa hãng hàng không và các doanh nghiệp sản xuất; thúc đẩy chuỗi cung ứng trong nước gắn với lợi thế về sinh khối và nguồn nguyên liệu”.
