Giá dầu bốc hơi 117 USD/thùng, căng thẳng Iran-Mỹ đẩy thị trường vào thế khó
Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang trải qua những biến động mạnh mẽ khi giá dầu Brent có lúc chạm mốc 117 USD/thùng trong ngày hôm qua, trước khi giảm nhẹ và ổn định ở mức 115,2 USD/thùng vào chiều cùng ngày theo giờ Việt Nam. Tương tự, giá dầu WTI cũng vượt qua ngưỡng 100 USD, đạt đỉnh 103 USD/thùng và hiện neo ở mức 101,7 USD/thùng.
Trập trùng tin xấu từ eo biển Hormuz
Mặc dù một số tàu chở dầu đã được thông qua eo biển Hormuz với sự đồng ý của Iran và dự kiến sẽ có thêm nhiều tàu được phép lưu thông, nhưng thực tế vẫn xuất hiện hàng loạt tín hiệu tiêu cực khiến giá dầu tiếp tục tăng cao. Tình hình càng trở nên căng thẳng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố vào ngày 30 tháng 3 rằng ưu tiên của ông là kiểm soát nguồn dầu của Iran.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh khoảng 7.000 binh sĩ Mỹ, bao gồm hai đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh và hai tiểu đoàn tinh nhuệ thuộc Sư đoàn dù 82, đang trên đường tiến vào vùng Vịnh. Một kịch bản được dự báo có khả năng cao xảy ra là Mỹ sẽ tiến hành tấn công chiếm đảo Kharg – nơi chứa đến 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, cùng với các tiền đồn dọc theo eo biển Hormuz nhằm mở cửa tuyến hàng hải chiến lược này.
Nguy cơ leo thang và phản ứng của các bên
Khi kịch bản xung đột trực tiếp ngày càng trở nên hiện hữu, giá dầu liên tục tăng cao do lo ngại về những hệ lụy khó lường. Nếu xung đột nổ ra trên đất liền, Iran có thể phản công mạnh mẽ tại eo biển Hormuz, đồng thời tăng cường tấn công vào các cơ sở dầu khí và nhà máy khử muối nước biển tại các nước lân cận. Điều này sẽ đẩy tình hình vào vòng xoáy leo thang khó kiểm soát.
Để đối phó với nguy cơ eo biển Hormuz bị phong tỏa, Ả Rập Xê Út đã tận dụng đường ống dẫn dầu Đông – Tây để chuyển dầu đến cảng Yanbu ở Biển Đỏ, từ đó xuất khẩu mà không cần thông qua eo biển Hormuz. Tuyến đường ống này đã tăng công suất từ 2,8 triệu thùng/ngày lên 7 triệu thùng/ngày kể từ khi eo biển Hormuz bị đình trệ, giúp giải tỏa một phần đáng kể nguồn cung dầu từ quốc gia này.
Tuy nhiên, mối đe dọa mới lại xuất hiện khi lực lượng Houthi ở Yemen chính thức tham chiến vào ngày 28 tháng 3. Không loại trừ khả năng lực lượng này sẽ phong tỏa Biển Đỏ như đã từng xảy ra vào năm 2024, khiến hoạt động vận chuyển dầu của Ả Rập Xê Út bị ngưng trệ và thậm chí ảnh hưởng đến lưu lượng 2,8 triệu thùng/ngày trước khủng hoảng.
Các kịch bản giá dầu được dự báo
Trong phân tích gửi đến báo chí, Fitch Ratings – một trong những tổ chức xếp hạng tín dụng hàng đầu thế giới – đã đưa ra nhiều kịch bản về diễn biến giá dầu trong năm nay:
- Kịch bản tích cực: Nếu thị trường được bổ sung thêm nguồn cung, chẳng hạn như các quốc gia thành viên của Tổ chức Năng lượng quốc tế (IEA) xả bớt kho dự trữ, giá dầu có thể được giữ ở mức khoảng 100 USD/thùng trong vài tuần tới ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa. Eo biển này được dự kiến mở cửa trở lại vào đầu quý 2 năm 2026, giúp giá dầu giảm nhanh và đạt mức trung bình khoảng 70 USD/thùng cho cả năm. Kịch bản này đòi hỏi nỗ lực đàm phán từ cả Mỹ lẫn Iran, dù mức giá 70 USD/thùng vẫn cao hơn so với thời điểm trước khi xung đột nổ ra.
- Kịch bản rủi ro cao: Giá dầu có thể tăng vọt lên 130 USD/thùng trong quý 2 năm 2026, dẫn đến mức trung bình 100 USD/thùng cho cả năm. Kịch bản này xảy ra nếu Iran tiếp tục hạn chế vận chuyển qua eo biển Hormuz ngay cả sau giai đoạn căng thẳng nhất, gây giảm sút nguồn cung dài hạn và đẩy phí bảo hiểm rủi ro lên cao. Các tình huống như xâm lược trên bộ vào Iran, thiệt hại nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng dầu khí, gián đoạn vận chuyển ở Biển Đỏ hoặc các nước vùng Vịnh phát động tấn công chống lại Iran đều có thể kéo dài xung đột và ngăn cản giá dầu hạ nhiệt.
Nhìn chung, thị trường dầu mỏ đang đứng trước nhiều thách thức lớn từ các yếu tố địa chính trị, với những diễn biến phức tạp tại eo biển Hormuz và động thái quân sự của Mỹ tiếp tục là nhân tố chính chi phối xu hướng giá trong thời gian tới.
