Năng Lượng Mặt Trời Vượt Mặt Các Nguồn Khác, Đánh Dấu Cột Mốc Lịch Sử Toàn Cầu
Theo báo cáo Global Energy Review 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năng lượng mặt trời đã chính thức vượt qua tất cả các nguồn năng lượng khác về tốc độ tăng trưởng, tạo nên một "cột mốc toàn cầu mang tính lịch sử" và mở ra những kịch bản mới đầy hứa hẹn cho hệ thống năng lượng thế giới. Sự kiện này không chỉ là bước ngoặt trong ngành năng lượng mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.
Tổng Quan Về Nhu Cầu Năng Lượng Toàn Cầu Năm 2025
Trong năm 2025, tổng nhu cầu năng lượng toàn cầu chỉ tăng khoảng 1,3%, thấp hơn một chút so với mức trung bình của thập kỷ trước và thấp hơn đáng kể so với năm 2024. Sự chậm lại này được cho là do:
- Tăng trưởng kinh tế yếu hơn ở nhiều khu vực.
- Thời tiết ôn hòa hơn tại một số vùng, làm giảm nhu cầu sưởi ấm và làm mát.
- Áp dụng các công nghệ hiệu quả hơn trong sản xuất và tiêu thụ năng lượng.
Tuy nhiên, khi xét riêng về điện năng, câu chuyện lại hoàn toàn khác biệt. Nhu cầu điện năng đã tăng mạnh với mức khoảng 3%, cao hơn gấp đôi so với mức tăng chung của toàn bộ ngành năng lượng.
Nguyên Nhân Dẫn Đến Sự Bùng Nổ Nhu Cầu Điện Năng
Sự tăng trưởng nhanh chóng của nhu cầu điện năng được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố quan trọng:
- Điện khí hóa ngày càng tăng trong các tòa nhà và ngành công nghiệp, thay thế dần các nguồn năng lượng truyền thống.
- Việc sử dụng xe điện ngày càng phổ biến, đòi hỏi lượng điện lớn để sạc pin và vận hành.
- Nhu cầu điện năng từ các trung tâm dữ liệu tăng cao do sự bùng nổ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Vai Trò Chi Phối Của Năng Lượng Mặt Trời
Điểm nổi bật trong báo cáo là năng lượng mặt trời đã chiếm hơn 25% phần tăng trưởng cung năng lượng sơ cấp toàn cầu. Đây là lần đầu tiên một nguồn năng lượng tái tạo hiện đại dẫn đầu trong lĩnh vực này, vượt qua cả khí đốt – nguồn năng lượng đứng thứ hai với khoảng 17%. Sự kiện này cho thấy vai trò của khí đốt vẫn quan trọng nhưng đang dần bị thu hẹp khi điện mặt trời "vượt mặt" về tốc độ mở rộng.
Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành IEA, nhấn mạnh: "Lượng tiêu thụ điện đang tăng nhanh hơn nhiều so với tổng nhu cầu năng lượng – và một nguồn năng lượng (năng lượng mặt trời) đang tăng trưởng nhanh hơn bất kỳ nguồn nào khác."
Bối Cảnh Toàn Cầu Và Những Thách Thức
Sự chuyển đổi năng lượng này diễn ra trong bối cảnh toàn cầu đầy hỗn loạn, bao gồm:
- Bất ổn kinh tế kéo dài ở nhiều quốc gia.
- Căng thẳng địa chính trị gia tăng, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng.
- Thị trường năng lượng biến động mạnh, gây khó khăn cho việc hoạch định chính sách.
Ông Birol cho biết thêm: "Trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng hiện nay, các quốc gia ưu tiên khả năng phục hồi và đa dạng hóa sẽ có vị thế tốt nhất để quản lý sự biến động và cung cấp năng lượng an toàn và giá cả phải chăng trong những năm tới."
Sự Đóng Góp Của Các Nguồn Năng Lượng Sạch Khác
Cùng với điện mặt trời, các nguồn năng lượng tái tạo khác như thủy điện và năng lượng hạt nhân hiện đáp ứng gần 60% tổng mức tăng trưởng nhu cầu năng lượng toàn cầu. Đáng chú ý, sản lượng điện từ các nguồn "sạch" thậm chí còn vượt mức tăng cầu điện, có nghĩa là phần tăng thêm nhu cầu điện đã được năng lượng sạch bù đắp hoàn toàn, trong khi vai trò của nhiên liệu hóa thạch lại suy giảm dần.
Những Con Số Ấn Tượng Và Xu Hướng Mới
Năng lượng mặt trời đã bổ sung khoảng 600 TWh điện trong năm 2025, mức tăng năm một lần lớn nhất từ trước đến nay đối với bất kỳ công nghệ phát điện nào. Đồng thời, pin lưu trữ tăng thêm khoảng 110 GW, trở thành công nghệ điện phát triển nhanh nhất, cho thấy hệ thống điện đang chuyển dần sang mô hình "mặt trời + lưu trữ" thay vì phụ thuộc vào than đá hay khí đốt.
Ý Nghĩa Sâu Sắc Của Báo Cáo
Điểm mấu chốt từ báo cáo mới nhất của IEA không chỉ là việc năng lượng mặt trời có một năm kỷ lục, mà còn là hệ thống năng lượng toàn cầu đang bắt đầu chuyển đổi một cách có thể đo lường được. Nhu cầu điện đang tăng nhanh, và năng lượng sạch ngày càng đáp ứng được nhu cầu đó. Việc năng lượng mặt trời dẫn đầu tăng trưởng nguồn cung năng lượng toàn cầu có vẻ là câu chuyện lạc quan cách đây một thập kỷ, nhưng giờ đây, đó đã trở thành hiện thực.
Thực Trạng Chuyển Đổi Chưa Đồng Đều
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng quá trình chuyển đổi vẫn còn chưa đồng đều trên toàn cầu. Tiêu thụ than đá đang giảm ở một số nơi nhưng lại tăng ở những nơi khác. Lượng khí thải đang chững lại trên toàn cầu, nhưng không nhất quán giữa các khu vực, phản ánh sự khác biệt trong chính sách và điều kiện kinh tế.
Hướng Đi Tương Lai Của Ngành Năng Lượng
Dù vậy, hướng đi đã rõ ràng: Điện khí hóa nhiều hơn, năng lượng sạch nhiều hơn, và áp lực lớn hơn lên nhiên liệu hóa thạch – đặc biệt là trong giao thông đường bộ. Nếu tốc độ tăng trưởng xe điện tiếp tục duy trì ở mức hiện tại, nhu cầu dầu mỏ sẽ tiếp tục suy yếu, thúc đẩy thêm sự chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững.
Minh Đức (Theo Electrek, Net Zero Investor)
