Quốc hội thảo luận các nghị quyết về thuế xăng dầu và nhiên liệu bay
Ngày 10.4, trong khuôn khổ chương trình kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, các đại biểu đã tiến hành thảo luận tại tổ về các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những nội dung trọng tâm là Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định liên quan đến thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, và thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng đối với xăng dầu và nhiên liệu bay.
Bộ trưởng Bộ Công thương trình bày kịch bản ứng phó khủng hoảng xăng dầu
Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng đã có bài phát biểu quan trọng, trong đó nhấn mạnh rằng các xung đột chiến sự thời gian qua đã tác động rất lớn đến thị trường xăng dầu của Việt Nam. Theo dự báo, tổng nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước vào năm 2025 sẽ vào khoảng 26,2 triệu m3/tấn, và con số này dự kiến sẽ vượt quá 28 triệu m3/tấn vào năm 2026.
Hiện tại, Việt Nam đang tự chủ được khoảng 70% nguồn cung từ hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn, trong khi 30% còn lại phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Về mặt nhập khẩu, tính cả dầu thô và xăng dầu thành phẩm, Việt Nam phụ thuộc khoảng 70% vào khu vực Trung Đông. Trong bối cảnh đó, việc dự trữ quốc gia và dự trữ lưu thông tối thiểu vẫn đang gặp nhiều khó khăn.
Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ đã có những chỉ đạo rất quyết liệt, xác định mục tiêu số một là phải bảo đảm an ninh năng lượng dựa trên ba trụ cột chính: đảm bảo đủ nguồn cung, tổ chức phân phối không bị đứt gãy, và bảo đảm khả năng tiếp cận của người dân.
Các kịch bản ứng phó đã được xây dựng và triển khai
Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng đã xây dựng ba kịch bản ứng phó cụ thể: kịch bản cơ sở với giả định chiến tranh sẽ kết thúc trong vòng 4 tuần, kịch bản lựa chọn là 4 tuần cộng thêm 2 tuần, và kịch bản dự phòng với thời gian dài hơn 4 tuần cộng 2. Đến thời điểm hiện tại, tình hình cơ bản diễn ra theo kịch bản thứ hai (4 tuần cộng 2).
Dựa trên kịch bản này, các cơ quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về cơ chế chính sách, tập trung vào việc bảo đảm đủ nguồn cung trong nước, đa dạng hóa nguồn cung từ bên ngoài, nâng cao số ngày dự trữ lưu thông, và chuẩn bị sẵn kịch bản dự trữ nếu chiến tranh tiếp tục kéo dài.
Đồng thời, các biện pháp khác cũng được thực hiện như duy trì công suất tối đa tại hai nhà máy lọc dầu; phục hồi và đưa vào vận hành các nhà máy ethanol và nhà máy chế biến sắn. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, nếu sử dụng xăng E10 trên toàn quốc, tỷ lệ tự chủ về năng lượng sẽ tăng thêm được khoảng 14%.
Ngoài ra, các cơ quan cũng phối hợp chặt chẽ để tổ chức hệ thống phân phối thông suốt, không được dừng cung cấp xăng dầu cho người dân và doanh nghiệp; đồng thời kiểm soát chặt chẽ các hành vi găm hàng, đầu cơ trục lợi; tập trung bình ổn và duy trì mức giá, tránh ảnh hưởng đến mức giá chung và chỉ số CPI.
Kết quả đạt được: dự trữ tăng lên 26 ngày, giá duy trì thấp hơn thế giới
Với những giải pháp đã được triển khai, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc xử lý khủng hoảng liên quan đến xăng dầu. Cụ thể, Việt Nam đã nâng số ngày dự trữ từ khoảng 15 ngày lên khoảng 26 ngày, và sẽ tiếp tục nâng cao hơn nữa để duy trì nguồn cung trong nước ổn định, không bị đứt gãy.
Mức giá các mặt hàng xăng, dầu diesel cũng được duy trì ở mức thấp hơn so với mức bình quân thế giới. Ví dụ, xăng RON95 có giá bình quân thế giới khoảng 1,3 USD/lít (tương đương khoảng 34.000 đồng/lít, với tỉ giá 1 USD = 26.300 đồng), trong khi tại Việt Nam chỉ dao động trong khoảng 23.000 - 24.000 đồng/lít.
So sánh với các nước có chung biên giới như Lào, Campuchia, Trung Quốc hoặc các nước lân cận như Thái Lan, giá xăng dầu của Việt Nam cũng có tính cạnh tranh và thấp hơn. Đáng chú ý, nhiều quốc gia trong khu vực đang gặp rất nhiều khó khăn: Lào phải đóng cửa khoảng 50% trạm xăng, Campuchia khoảng 35%, Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp, Thái Lan rơi vào tình trạng quỹ chính phủ mất kiểm soát và giá nhiên liệu rất cao. Trong khi đó, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định.
Đề xuất cơ chế thuế linh hoạt để tăng chủ động trong điều hành
Về lâu dài, Bộ trưởng Bộ Công thương bày tỏ mong muốn các đại biểu Quốc hội ủng hộ cơ chế điều hành về thuế, phí thông qua việc giao thẩm quyền cho Thủ tướng Chính phủ. Trước những biến động diễn ra rất nhanh và thường xuyên trên thị trường, cơ chế này sẽ giúp Chính phủ và Thủ tướng tăng cường sự linh hoạt, chủ động trong công tác điều hành kinh tế vĩ mô và an ninh năng lượng.
Việc thảo luận và thông qua các nghị quyết về thuế xăng dầu tại kỳ họp Quốc hội lần này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần ổn định thị trường và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thế giới đầy biến động.
