Việt Nam Vượt Qua Khủng Hoảng Năng Lượng Nhờ Chiến Lược Linh Hoạt
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu thô tăng đột biến, gấp hơn 2,5 lần so với trước khi xung đột nổ ra, nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Philippines, Thái Lan và Myanmar đã rơi vào khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng. Tuy nhiên, Việt Nam đã nổi lên như một điểm sáng nhờ vào chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt và có chiều sâu, mang lại hiệu quả ấn tượng trong việc kiềm chế giá cả tăng cao.
Đa Dạng Hóa Nguồn Cung: Chìa Khóa Ổn Định Thị Trường
Theo ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), sản lượng khai thác dầu thô trong 3 tháng qua của đơn vị đạt 2,63 triệu tấn, vượt 10,4% kế hoạch và tăng 10,2% so với cùng kỳ. Sản lượng xăng dầu (không bao gồm Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn) cũng vượt 11% kế hoạch, tăng 8,4%. Petrovietnam và các đơn vị thành viên đang tích cực làm việc với đối tác để tìm kiếm và đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, các sản phẩm xăng dầu và nguyên phụ liệu phục vụ phối trộn, pha chế nhiên liệu.
Nhờ đó, hoạt động sản xuất và cung ứng xăng dầu cho nền kinh tế được duy trì ổn định, không bị gián đoạn. Cụ thể, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đang vận hành ở mức 120% công suất quy đổi để gia tăng nguồn cung cho thị trường. Trong khi đó, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đã đẩy nhanh việc đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, nâng cao tính linh hoạt trong lựa chọn nguồn thay thế và hạn chế rủi ro gián đoạn.
Nỗ Lực Của Các Tập Đoàn Lớn Trong Ngành Năng Lượng
Để chủ động nguồn cung trong nước, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đã gia tăng sản lượng nhập khẩu và mở thêm các lô thầu mới so với kế hoạch. Hoạt động cung ứng xăng dầu tại hơn 900 cửa hàng được duy trì thông suốt, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Các đơn vị trong lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí tiếp tục duy trì sản lượng và tối ưu công suất trên cơ sở bảo đảm an toàn, hiệu quả, góp phần đáp ứng nhu cầu dầu thô cho các nhà máy lọc dầu trong nước.
Bên cạnh đó, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) đã tiếp nhận chuyến tàu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu đầu tiên trong năm 2026 về kho cảng LNG Thị Vải với khối lượng 63 nghìn tấn, góp phần ổn định thị trường năng lượng trong nước. Đồng thời, đơn vị này cũng nhập khẩu gần 43 nghìn tấn khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và sẽ tiếp tục tăng lên trong thời gian tới.
Ông Lê Ngọc Sơn nhấn mạnh: "Để góp phần bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, Tập đoàn Petrovietnam sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp, từ điều hành linh hoạt đến nâng cao năng lực phân tích, dự báo thị trường; chủ động đa dạng hóa nguồn dầu thô, tăng cường sản xuất và nhập khẩu xăng dầu cũng như tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả toàn chuỗi, chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, nghiên cứu đề xuất cơ chế 'phản ứng nhanh' trước biến động thị trường."
Linh Hoạt Các Giải Pháp Chính Sách Từ Chính Phủ
Đại diện Bộ Công thương cho biết, chỉ trong vòng 1 tháng, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được kích hoạt tới 9 lần, với tổng số tiền chi ra ước tính 5.300 tỷ đồng (khoảng 217 triệu USD). Đến cuối tháng 3, lần đầu trong lịch sử, Chính phủ quyết định tạm ứng 8.000 tỷ đồng (khoảng 303 triệu USD) từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 để tiếp sức cho quỹ.
Chính phủ cũng triển khai nhiều công cụ tài khóa đồng thời như:
- Giảm thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu về 0% từ ngày 9/3 đến 30/4/2026.
- Giảm thuế bảo vệ môi trường về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không từ nửa đêm 26/3 đến 15/4.
- Cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng từ 8 đến 10% xuống 0%.
- Miễn khai thuế giá trị gia tăng trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Ước tính tổng số thu ngân sách bị giảm khoảng 7.200 tỷ đồng/tháng (khoảng 295 triệu USD), con số mà Chính phủ đánh giá là "cần thiết để bình ổn giá cả và giảm áp lực chi phí".
Kết Hợp Linh Hoạt Giữa Các Công Cụ Chính Sách
Theo các chuyên gia, sự kết hợp linh hoạt giữa Quỹ bình ổn giá xăng dầu, điều chỉnh thuế phí và cơ chế điều hành năng động đang thể hiện một mô hình cân bằng tương đối giữa bảo vệ người tiêu dùng, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tránh gánh nặng ngân sách dài hạn. Cơ chế tạm ứng ngân sách với cam kết hoàn trả trong 12 tháng là điểm khác biệt quan trọng, thể hiện tính kỷ luật tài khóa trong bối cảnh khẩn cấp và phản ánh sự linh hoạt trong điều hành cũng như các phản ứng chính sách nhanh chóng của Chính phủ.
Thực tế cho thấy, cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu chưa có dấu hiệu kết thúc và giá dầu mỏ tiếp tục biến động mạnh. Tuy nhiên, việc linh hoạt áp dụng các công cụ chính sách đủ mạnh, hành động nhanh chóng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành đã giúp Việt Nam từng bước vượt qua cơn bão năng lượng, bảo vệ vững chắc phòng tuyến nhiên liệu và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân cũng như nền kinh tế.
