Xung đột thúc đẩy năng lượng xanh: IEA cảnh báo khủng hoảng và cơ hội chuyển đổi
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cuộc xung đột không ai mong muốn hiện nay lại trở thành chất xúc tác mạnh mẽ, thúc đẩy sự phát triển của các nguồn năng lượng xanh và sạch cho tương lai. Tuy nhiên, bối cảnh này cũng đi kèm với những thách thức nghiêm trọng về an ninh năng lượng toàn cầu.
Thay đổi cấu trúc năng lượng và cảnh báo từ IEA
Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, nhận định tình trạng khan hiếm năng lượng hiện nay thậm chí còn nghiêm trọng hơn tổng tác động của các cuộc khủng hoảng năng lượng vào các năm 1973, 1979 và 2022 cộng lại. Ông Birol chỉ ra rằng, bất chấp việc giá nhiên liệu tăng vọt do eo biển Hormuz bị phong tỏa, vẫn có những lý do để lạc quan khi cấu trúc hệ thống năng lượng toàn cầu đang có sự thay đổi căn bản.
Người đứng đầu IEA dự báo xu hướng chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, như năng lượng mặt trời và năng lượng gió, sẽ được thúc đẩy nhanh hơn và quyết liệt hơn trong thời gian tới. Tuy nhiên, ông cũng đưa ra cảnh báo quan trọng: nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa trong tháng 4, nguồn cung dầu thô và các sản phẩm đã tinh chế sẽ sụt giảm gấp đôi so với tháng 3. Đáng chú ý, tuyến đường biển này còn là điểm trung chuyển quan trọng đối với phân bón, làm gia tăng rủi ro cho nhiều ngành kinh tế.
Các biện pháp ứng phó của nhiều quốc gia
Trước sự tắc nghẽn dòng chảy nhiên liệu hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đang khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm giảm thiểu tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
- Hàn Quốc: Chính phủ nước này thông báo sẽ sớm bổ sung các biện pháp mới nhằm giảm áp lực tiêu dùng năng lượng và hạn chế tác động tiêu cực tới nền kinh tế. Trước đó, Seoul đã áp dụng trần giá nhiên liệu, hạn chế sử dụng xe công, đồng thời tăng cường kiểm tra và giám sát chuỗi cung ứng năng lượng. "Xứ sở kim chi" còn triển khai biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp bằng cách miễn thuế đối với phần chi phí vận chuyển phát sinh khi hàng hóa nhập khẩu phải đi đường vòng để tránh eo biển Hormuz.
- Pakistan: Quốc gia này đã tăng mạnh giá nhiên liệu theo biến động thị trường quốc tế, đồng thời triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng như rút ngắn tuần làm việc tại cơ quan công quyền, kéo dài kỳ nghỉ học và chuyển một phần hoạt động sang hình thức trực tuyến nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu.
- Châu Âu: Cộng hòa Czech và Romania quyết định cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dầu diesel, nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu trong nước. Hai nước cũng tăng cường kiểm soát giá cả và lợi nhuận trong phân phối nhiên liệu để bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp.
- Bắc Phi: Morocco triển khai gói trợ giá năng lượng quy mô lớn, trị giá khoảng 180 triệu USD mỗi tháng, nhằm duy trì ổn định giá khí đốt và điện sinh hoạt, đồng thời cung cấp trợ cấp cho các doanh nghiệp vận tải.
Ấn Độ ghi nhận kỷ lục công suất điện gió
Trong bối cảnh khủng hoảng, Ấn Độ vừa đạt được một bước tiến đáng kể trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Nước này ghi nhận mức bổ sung công suất điện gió hàng năm cao nhất từ trước đến nay, đạt 6,05 GW trong năm tài chính 2025-2026, qua đó nâng tổng công suất điện gió lắp đặt vượt mốc 56 GW.
Mức tăng mới này không chỉ vượt qua kỷ lục 5,5 GW được thiết lập trong năm tài chính 2016-2017, mà còn cao hơn gần 46% so với mức bổ sung của năm tài chính 2024-2025. Kết quả này phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của ngành điện gió tại Ấn Độ, nhờ vào môi trường chính sách thuận lợi hơn, năng lực truyền tải được cải thiện, cơ chế xác lập giá điện cạnh tranh và danh mục dự án tiềm năng ngày càng mở rộng.
Các bang như Gujarat, Karnataka và Maharashtra tiếp tục đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng, đóng góp đáng kể vào phần công suất bổ sung trong năm. Xu hướng phát triển các dự án điện gió - điện mặt trời lai ghép và việc mở rộng cơ chế tiếp cận năng lượng xanh cũng góp phần thúc đẩy thành tựu này.
Giới chức Ấn Độ đánh giá mức tăng kỷ lục trong năm tài chính 2025-2026 sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu nâng tổng công suất điện không sử dụng nhiên liệu hóa thạch lên 500 GW vào năm 2030. Trong bối cảnh an ninh năng lượng ngày càng chịu sức ép từ biến động địa-chính trị và gián đoạn nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu, sự phát triển mạnh mẽ của điện gió được xem là một trụ cột quan trọng trong chiến lược bảo đảm nguồn điện, ổn định chi phí năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng xanh của nền kinh tế lớn thứ năm thế giới.
