Giá Phân Bón Tăng Vọt Do Xung Đột Trung Đông, Nông Dân Lo Lắng Trước Vụ Mùa
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá phân bón đang tăng mạnh trên toàn cầu, bắt nguồn từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Ngành sản xuất phân bón tiêu tốn nhiều năng lượng và phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên, với chi phí năng lượng có thể chiếm tới 70% tổng chi phí sản xuất. Phần lớn phân bón thế giới được sản xuất tại khu vực Trung Đông, nơi khoảng một phần ba lượng giao dịch toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Hiện nay, eo biển này gần như bị đóng cửa kể từ khi xung đột bùng nổ, dẫn đến việc nhiều nhà máy phân bón trong khu vực Vịnh và các vùng liên quan phải ngừng hoạt động.
Tác Động Đến Thị Trường Nội Địa
Trên thị trường nội địa, giá các loại phân bòn phổ biến như urê Cà Mau và Phú Mỹ đang dao động trong khoảng 675.000 đồng mỗi bao 50 kg, tăng 50.000 đồng so với hai tuần trước. Vào cuối tháng 3, một số nhà máy sản xuất phân NPK cũng đã thông báo tăng giá, dù nhu cầu tiêu thụ khá trầm lắng. Ông Vũ Duy Hải, Tổng giám đốc Công ty Phân bón Vinacam, cho biết giá phân bón trong nước vẫn thấp hơn so với thế giới nhờ nỗ lực của các đơn vị cung ứng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rất khó dự đoán diễn biến tiếp theo, đặc biệt khi chưa bước vào mùa gieo trồng. Nếu xung đột kéo dài, tình hình sẽ trở nên rất khó khăn cho nông dân, nhất là trong bối cảnh giá nông sản đang giảm.
Một giám đốc nhà máy phân bón tại Gia Lai tiết lộ rằng nhiều doanh nghiệp trong nước đã bị đối tác cung ứng "xù" hợp đồng, không giao hàng như thỏa thuận. Điều này khiến nhu cầu thu mua nguyên liệu trở nên bức thiết hơn, dẫn đến giá phân bón trong nước tăng cao, gần chạm mức đỉnh thời kỳ dịch Covid-19, dù vẫn thấp hơn giá thế giới.
Phản Ứng Của Chính Phủ Và Doanh Nghiệp
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã gửi tâm thư đề nghị các doanh nghiệp linh hoạt ứng phó với biến động của môi trường kinh doanh, đồng thời chia sẻ khó khăn với người sản xuất trên tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ". Bộ kêu gọi các doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị cung ứng vật tư đầu vào như phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật, và doanh nghiệp logistics, giữ ổn định hoặc giảm giá, tối đa hóa công suất để đảm bảo nguồn cung trong nước và hỗ trợ sản xuất.
Lý Do Xuất Khẩu Phân Bón Trong Bối Cảnh Khó Khăn
Nhiều người đặt câu hỏi tại sao Việt Nam vẫn xuất khẩu phân bón khi giá và nguồn cung đang gặp khó khăn. Tại một hội thảo trực tuyến do Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tổ chức, ông Nguyễn Viết Hiến, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, giải thích rằng tổng công suất sản xuất urê của các nhà máy lớn trong nước đạt khoảng 2,8 triệu tấn mỗi năm, trong khi nhu cầu tiêu thụ nội địa chỉ khoảng 2,1 triệu tấn. Điều này dẫn đến dư thừa khoảng 700.000 tấn, buộc các doanh nghiệp phải đẩy mạnh xuất khẩu để cân đối cung - cầu.
Đại diện của PVFCCo - Phú Mỹ cũng khẳng định rằng với năng lực sản xuất hiện nay, các doanh nghiệp phân đạm trong nước không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu nội địa mà còn có khả năng tham gia xuất khẩu với sản lượng ước trên 700.000 tấn mỗi năm. Trong những giai đoạn giá phân bón quốc tế ở mức cao, việc đẩy mạnh xuất khẩu sẽ góp phần tối ưu công suất vận hành, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và gia tăng giá trị cho ngành.
Bà Nguyễn Thị Hiền, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Phân bón dầu khí Cà Mau (PVCFC), cho biết từ khi xung đột Trung Đông xảy ra, PVCFC đã hoạt động đến 120% công suất để đáp ứng nhu cầu trong nước. Đối với các sản phẩm phân bón không sản xuất được trong nước như DAP và kali, PVCFC đã cung ứng toàn bộ lượng hàng dự trữ với giá không thay đổi. Bà Hiền cũng nói rằng giá urê trong nước đang thấp hơn giá thế giới từ 2.000 đến 4.000 đồng mỗi kg. "Đến khoảng giữa tháng 4, mùa vụ sản xuất ở Việt Nam mới bước vào cao điểm. Do đó, trong thời gian này, chúng tôi vẫn đang thực hiện các hợp đồng xuất khẩu để tối ưu hóa lợi nhuận", bà Hiền chia sẻ.
Thách Thức Và Kiến Nghị
Ông Vũ Duy Hải trấn an rằng hiện trong nước chưa vào vụ, và việc các doanh nghiệp cân đối và xuất khẩu để thu lợi nhuận tốt hơn là điều phù hợp. Để hỗ trợ nông dân và sản xuất nông nghiệp, ông đề xuất nghiên cứu giảm thuế và phí nhằm kéo giảm chi phí giá thành nguyên liệu đầu vào.
Theo các doanh nghiệp, một trong những thách thức lớn nhất của ngành phân bón là sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Đối với phân DAP, khoảng 80% chi phí sản xuất phụ thuộc vào các nguyên liệu như lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit. Trong khi quặng apatit trong nước mới chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu, phần còn lại phải nhập khẩu. Do đó, các doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ xem xét tăng hạn mức khai thác nguồn tài nguyên trong nước, đặc biệt là quặng apatit, nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao tính tự chủ của ngành.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho rằng thách thức từ xung đột Trung Đông là khó khăn chung, nhưng cũng là phép thử cho bản lĩnh và sức sáng tạo của ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam. Bộ trưởng đề nghị các hiệp hội phát huy vai trò cầu nối, thường xuyên tổng hợp các "nút thắt" hoặc đề xuất về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính gửi về Bộ. Bộ cam kết sẽ lắng nghe, xử lý hoặc tham mưu Chính phủ tháo gỡ kịp thời các khó khăn của doanh nghiệp.
