Giá sầu riêng miền Tây lao dốc, nhà vườn và thương lái đối mặt với khủng hoảng
Những ngày gần đây, thị trường sầu riêng tại các tỉnh miền Tây đang trải qua đợt giảm giá chóng mặt. Chỉ trong vòng một tuần, giá thu mua tại vườn liên tục sụt giảm, khiến nhiều nhà vườn không kịp trở tay và các thương lái rơi vào tình thế bị động.
Mức giá giảm sâu, lợi nhuận bốc hơi
Theo ghi nhận vào ngày 1/4, tại các vùng trồng sầu riêng trọng điểm, giá thu mua tại vườn hiện phổ biến ở mức 65.000–75.000 đồng/kg đối với sầu riêng Thái loại xô, trong khi giống Ri 6 dao động khoảng 50.000–65.000 đồng/kg. So với thời điểm cách đây 1–2 tuần, mức giá này đã giảm từ 40.000 đến gần 90.000 đồng/kg, tùy theo loại và chất lượng.
Ở khâu vựa, sầu riêng Thái loại A cũng giảm mạnh từ mức 130.000–170.000 đồng/kg xuống còn khoảng 90.000–95.000 đồng/kg; Ri 6 loại A còn khoảng 60.000–65.000 đồng/kg. Đà giảm nhanh trong thời gian ngắn khiến thị trường đảo chiều đột ngột, các giao dịch trở nên thận trọng hơn.
Ông Trần Văn Điệp, một hộ trồng hơn 6 công sầu riêng Thái tại xã Cai Lậy, chia sẻ: "Cách đây hơn chục ngày, thương lái còn hỏi mua hơn 130.000 đồng/kg, giờ chỉ còn khoảng 65.000–70.000 đồng/kg. Với mức này, trừ chi phí gần như không còn lãi. Nếu vườn nào năng suất thấp thì coi như lỗ". Năm nay, gia đình ông đầu tư khá lớn cho phân bón và chăm sóc với kỳ vọng trúng giá, nhưng đúng thời điểm thu hoạch, giá lại giảm sâu khiến kế hoạch tài chính bị đảo lộn.
Chiến lược neo trái và những rủi ro tiềm ẩn
Trước diễn biến bất lợi của thị trường, một số nhà vườn lựa chọn "nen" trái trên cây, chờ giá phục hồi. Tuy nhiên, giải pháp này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ông Điệp cho biết, với sầu riêng Thái, thời gian neo tối đa khoảng 120 ngày, còn Ri6 khoảng 105 ngày. Nếu vượt quá ngưỡng này mà chưa thu hoạch, cây sẽ suy kiệt, rụng lá, ảnh hưởng đến năng suất vụ sau.
Dù vậy, nhiều nhà vườn vẫn chấp nhận rủi ro. Nguyên nhân là bởi họ kỳ vọng giá sẽ tăng khi nguồn cung chưa dồi dào và thị trường xuất khẩu cải thiện. Tuy nhiên, việc neo trái có thể dẫn đến giảm chất lượng và thiệt hại kinh tế nếu giá không phục hồi như mong đợi.
Thương lái cũng lao đao trong cơn bão giá
Không chỉ người trồng gặp khó, các thương lái thu mua cũng rơi vào tình thế bị động. Anh Mai Thanh Tuấn, chủ vựa thu mua sầu riêng Anh Tuấn, cho biết đã đặt cọc nhiều vườn từ trước với giá cao. Khi thị trường đảo chiều, việc thu mua theo giá cũ khiến anh chịu áp lực lớn.
Anh Tuấn chia sẻ: "Có những vườn tôi đã đặt cọc từ trước với giá hơn 120.000 đồng/kg. Đến lúc cắt trái thì giá thị trường giảm mạnh, nếu mua đúng giá đã chốt thì lỗ nặng. Tôi phải thương lượng lại với nhà vườn, có nơi họ chia sẻ giảm giá, nhưng cũng có nơi không đồng ý, rất khó xử".
Theo anh Tuấn, ngoài yếu tố giá giảm, việc tiêu thụ hiện cũng chậm hơn do khâu kiểm định kéo dài. Hàng mua về không xuất đi kịp khiến chi phí bảo quản, nhân công tăng cao, càng làm gia tăng rủi ro cho thương lái.
Nguyên nhân sâu xa từ áp lực nguồn cung và xuất khẩu
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có khoảng 35.500 ha sầu riêng, trong đó gần 20.000 ha đang cho trái. Đáng chú ý, đã có 350 mã số vùng trồng với diện tích khoảng 15.000 ha và 111 cơ sở đóng gói được cấp phép phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc, cho thấy quy mô sản xuất và định hướng thị trường ngày càng mở rộng.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, cho biết giá sầu riêng thời gian qua đã giảm mạnh so với tháng trước, với mức giảm khoảng 70.000 đồng/kg đối với giống Thái. Hiện giá tại vườn dao động khoảng 60.000 đồng/kg (xô) đối với Ri 6 và khoảng 70.000 đồng/kg (xô) đối với sầu riêng Thái, khiến lợi nhuận của nhà vườn bị thu hẹp đáng kể, nhất là trong bối cảnh chi phí xử lý nghịch vụ tăng cao.
Một trong những nguyên nhân chính khiến giá sầu riêng giảm mạnh là do phòng test quá tải. Tuần trước, chỉ có 1 phòng test ở Hà Nội hoạt động. Mít, sầu riêng phải xếp hàng mấy trăm container chờ đến lượt test đến nỗi hư hỏng buộc phải quay về. Bên cạnh đó, các quy định từ phía thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt, từ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đến kiểm soát dư lượng chất cấm, buộc chuỗi sản xuất phải nâng cao tiêu chuẩn.
Ở góc độ thị trường quốc tế, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết từ tháng 3 đến tháng 6 là cao điểm thu hoạch sầu riêng của Thái Lan, với sản lượng năm nay ước đạt khoảng 1,78 triệu tấn, tăng 16% so với năm trước. Nguồn cung lớn từ Thái Lan trùng thời điểm Việt Nam vào vụ đã tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp, kéo giá giảm.
Ngoài ra, việc đa dạng nguồn trái cây theo mùa cũng khiến sức tiêu thụ sầu riêng bị phân tán. Trong khi đó, Thái Lan tiếp tục duy trì lợi thế về chất lượng khi kiểm soát chặt quy trình thu hoạch và tiêu chuẩn xuất khẩu, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc.
Dự báo thị trường: Khó phục hồi mạnh trong thời gian tới
Ghi nhận trong ngày 1/4, giá sầu riêng có dấu hiệu nhích nhẹ khoảng 10.000 đồng/kg nhờ thị trường nội địa tiêu thụ tốt hơn và hoạt động thu mua dần khởi động trở lại. Tuy nhiên, so với mặt bằng chung của tháng trước, giá vẫn ở mức thấp và khó có khả năng tăng mạnh khi nhiều địa phương đang bước vào chính vụ thu hoạch.
Dự báo trong thời gian tới, giá sầu riêng có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn nhờ nhu cầu nội địa, song khó tăng mạnh. Về dài hạn, khi nguồn cung trong nước và khu vực cùng tăng, thị trường nhiều khả năng vẫn chịu áp lực điều chỉnh. Nhà vườn và thương lái cần chuẩn bị tâm lý và chiến lược để đối phó với những biến động tiếp theo.
