Từ trượt đại học đến 'Nữ hoàng nấm': Hành trình đưa nấm rơm Việt chinh phục thị trường Mỹ
Phạm Thị Ân (sinh năm 1994), Giám đốc Công ty TNHH SXTM Hồng Ân, đã trải qua một hành trình đầy thử thách từ việc trượt đại học, đối mặt nguy cơ đóng cửa doanh nghiệp vì đại dịch, đến việc kiên trì theo đuổi nông nghiệp công nghệ cao. Cô đã thành công trong việc xuất khẩu nấm rơm đóng lon không chất bảo quản của Việt Nam lần đầu tiên sang Mỹ và một số thị trường khó tính ở châu Âu, khẳng định vị thế của nông sản Việt trên trường quốc tế.
Khởi đầu từ khó khăn và quyết tâm vươn lên
Xuất thân từ một gia đình có hoàn cảnh khó khăn ở Thanh Hóa, tuổi thơ của Ân gắn liền với sự tảo tần của cha mẹ. Cô nổi tiếng với sự cần cù, chịu khó, luôn mang theo sách khi đi chăn trâu hay cắt cỏ, được hàng xóm gọi vui là "con mọt sách". Ước mơ trở thành bác sĩ của cô đã vấp phải thất bại khi thi trượt Đại học Y Dược Huế năm 2012, chỉ thiếu 0,25 điểm. Cú sốc này khiến cô suy sụp, nhưng cũng mở ra cơ hội mới khi người thân khuyên cô theo học ngành nông nghiệp tại Đại học Nông Lâm Huế.
Dù vấp phải định kiến từ xã hội và ngay cả mẹ mình, Ân vẫn kiên quyết xin cha mẹ cho cơ hội theo đuổi giấc mơ đại học. Tại trường, cô tham gia nhiều đề tài nghiên cứu về nấm và rau màu, chắt chiu sinh hoạt phí để mua vật tư thí nghiệm. Trong một dự án yêu cầu "ý tưởng xanh", cô nảy ra ý tưởng về thuốc trừ sâu sinh học, đặt nền móng cho sự nghiệp sau này.
Bước ngoặt từ cuộc thi khởi nghiệp và sự ra đời của Hồng Ân
Sau khi tốt nghiệp, Ân tham gia Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Thừa Thiên - Huế và giành giải Nhì. Thành công này giúp cô được hỗ trợ tham gia chương trình ươm tạo khởi nghiệp và gặp gỡ ông Trương Thanh Hùng, một người thầy quan trọng. Năm 2017, Công ty TNHH SXTM Hồng Ân chính thức ra đời tại Huế, sau đó chuyển đến Lâm Đồng để tận dụng lợi thế nông nghiệp của vùng đất này.
Những ngày đầu, Ân phải tự nuôi sống bản thân bằng cách làm việc tại một công ty nông nghiệp công nghệ cao, vừa tích lũy kinh nghiệm vừa duy trì đam mê. Năm 2018, cô phát triển thành công các sản phẩm nấm linh chi thảo dược, nhưng đại dịch Covid-19 năm 2019 đã đẩy doanh nghiệp vào tình thế khó khăn, buộc cô phải khởi nghiệp lại từ đầu.
Đột phá với nấm rơm đóng lon và chinh phục thị trường quốc tế
Từ năm 2021, Ân quay lại với nấm ăn, xây dựng chuỗi sản xuất khép kín và đưa thương hiệu nấm Gaco vào các chuỗi bán lẻ lớn. Bước ngoặt đến khi đối tác nước ngoài hỏi về nấm rơm đóng lon, một sản phẩm còn mới mẻ ở Việt Nam. Được một chuyên gia người Ý mệnh danh là "Nữ hoàng nấm", Ân nhận ra xu hướng thị trường châu Âu khát nông sản chế biến sâu.
Đầu năm 2024, cô bắt tay nghiên cứu công nghệ nấm rơm đóng lon không chất bảo quản. Sau gần một năm thử nghiệm thất bại, một khách hàng Mỹ đã đặt cọc sản phẩm, tạo động lực để Ân và đội ngũ tiếp tục nỗ lực. Thành quả là sản phẩm nấm rơm ngâm muối ứng dụng công nghệ tiệt trùng, có thể bảo quản 24 tháng ở nhiệt độ thường, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Tháng 11/2024, lô hàng đầu tiên gồm 19.200 lon nấm rơm, tương đương hơn 8 tấn, đã xuất khẩu sang Mỹ, đánh dấu cột mốc lịch sử cho nông sản Việt. Ân chia sẻ: "Cảm xúc lúc đó vui sướng lắm, nhưng đó không chỉ là niềm vui bán được hàng, mà là sự xác nhận cho lựa chọn làm nông nghiệp bằng tư duy công nghiệp và hệ sinh thái bền vững."
Mở rộng và hướng tới tương lai bền vững
Năm 2025, Hồng Ân mở rộng sang các sản phẩm nông sản đóng lon như măng, dứa, bắp, đồng thời ứng dụng công nghệ 4.0 trong quản trị, đạt chuẩn ISO 22000:2018. Sản phẩm của công ty hiện có mặt tại 6 quốc gia, bao gồm Mỹ, New Zealand, Úc, Ý, Hong Kong và Singapore.
Ân nhấn mạnh thách thức hiện tại là vùng trồng, với phương châm "Muốn đi xa thì phải bền từ gốc". Năm 2026, công ty tập trung mở rộng vùng nguyên liệu và liên kết nông dân để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Nhìn lại hành trình, Ân coi mỗi thất bại là bài học quý giá, truyền cảm hứng cho đội ngũ trẻ tiếp tục sáng tạo trong nông nghiệp.
Với những thành tựu như Giải thưởng Lương Định Của năm 2021, Top 100 Doanh Nhân trẻ Việt Nam tiêu biểu 2025, và nhiều danh hiệu khác, Phạm Thị Ân đã chứng minh rằng sự kiên trì và đổi mới có thể đưa nông sản Việt vươn xa trên bản đồ thế giới.
