Thời tiết bất thường khiến vườn điều Đồng Nai thưa trái, năng suất sụt giảm mạnh
Trong những ngày cuối tháng 3, tại “thủ phủ điều” Đồng Nai, dù đang cao điểm thu hoạch nhưng không khí lại trầm lắng. Nhiều nông hộ đang đối mặt với tình trạng “được giá, mất mùa” do thời tiết thất thường gây khô bông, rụng trái hàng loạt.
Nhọc nhằn mùa điều mới
Khu vườn rộng khoảng 5 ha của gia đình anh Huỳnh Phước Long tại thôn 2, xã Bù Đăng giờ đây không còn nhộn nhịp như những mùa thu hoạch trước. Vườn điều trên 25 năm tuổi vốn là hình mẫu tiêu biểu nhờ phương thức trồng xen canh hiệu quả với ca cao và cà phê. Mô hình này không chỉ tối ưu hóa diện tích đất mà còn tạo ra hệ sinh thái bền vững.
Anh Long chia sẻ: “Năm ngoái, vườn của tôi thu về gần chục tấn, đạt năng suất bình quân khoảng 2 tấn/ha. Thế nhưng năm nay, dù chưa kết thúc vụ, sản lượng ước tính chỉ còn khoảng 5-6 tấn.” Nguyên nhân chính là những cơn mưa trái mùa liên tục ập xuống sau Tết Nguyên đán, kết hợp với độ ẩm cao đã gây cháy bông và rụng trái non đồng loạt.
Dù giá thu mua năm nay khởi sắc, đạt mức ổn định 35.000-37.000 đồng/kg, tăng đáng kể so với năm trước, nhưng niềm vui này không trọn vẹn. Anh Long bày tỏ: “Gia đình tôi chỉ thu hoạch được đợt đầu khi cây ra bông sớm gặp thời tiết thuận lợi. Còn lại, những đợt sau gần như bị hư hỏng hoàn toàn do mưa.”
Nỗi lo sản lượng giảm lan rộng
Tại xã Phú Nghĩa, một khu vực có diện tích trồng điều lớn của tỉnh, nhiều hộ gia đình cũng chung cảnh ngộ. Gia đình bà Thị Mai với gần 4 ha canh tác chỉ thu hoạch được hơn 1 tấn hạt tươi. Bà Mai buồn bã chia sẻ: “Dù diện tích rộng lớn nhưng nhìn khắp các tán cây cũng chỉ lác đác vài trái đậu lại. Những đợt mưa trái mùa đã khiến hoa điều bị khô cháy ngay từ khi chưa kịp kết hạt.”
Không chỉ người nông dân, các doanh nghiệp và thương lái thu mua điều cũng đang đối mặt với một mùa vụ đầy biến động. Bà Thị Khưi, Giám đốc Hợp tác xã điều hữu cơ Trảng cỏ Bù Lạch, cho biết sản lượng dự kiến giảm khoảng 40% so với niên vụ trước, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung.
Bà Trương Thị Cẩm Phượng, chủ doanh nghiệp thu mua điều tại xã Phú Nghĩa, cũng nhận thấy không khí mua bán trầm lắng hơn hẳn. Lượng điều nhập kho của doanh nghiệp đạt con số rất khiêm tốn do năng suất sụt giảm mạnh.
Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu
Ông Điểu Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa, nhận định: “Tình trạng mất mùa, sụt giảm sản lượng không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đang trở thành thách thức lớn đối với tính bền vững của ngành điều địa phương.” Thời tiết biến đổi cực đoan với những cơn mưa trái mùa ngay thời điểm ra hoa khiến ngay cả những hộ dân có kinh nghiệm canh tác lâu năm cũng trở tay không kịp.
Trước tình hình đó, Hội Nông dân xã sẽ tích cực phối hợp với các cơ quan chuyên môn để triển khai các lớp tập huấn, hướng dẫn bà con chuyển đổi sang các biện pháp canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu. Các giải pháp cấp thiết bao gồm:
- Chú trọng vào khâu tỉa cành, tạo tán, bón phân cân đối để tăng sức đề kháng cho cây.
- Sử dụng các chế phẩm sinh học an toàn nhằm bảo vệ bông và trái non trong điều kiện thời tiết xấu.
- Kết nối chặt chẽ giữa “4 nhà” (nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và nhà nông) để xây dựng chuỗi giá trị bền vững.
Hiện nay, tỉnh Đồng Nai với quy mô hơn 175.000 ha, cây điều vẫn giữ vị trí là một trong những cây trồng chủ lực. Tuy nhiên, thực tế từ vụ mùa năm nay cho thấy, dù giá thu mua có sự khởi sắc nhưng năng suất sụt giảm đã khiến niềm vui của nhà nông trồng điều không thể trọn vẹn.
