Bài học xương máu từ việc mất việc đột ngột
Vào năm 2022, khi mới 29 tuổi và đang làm marketing cho một công ty công nghệ với thu nhập ổn định khoảng 25-28 triệu đồng mỗi tháng, tôi quyết định bắt đầu mua vàng như một hình thức đầu tư và tiết kiệm. Xung quanh tôi, ai cũng bàn tán về lạm phát, về việc bảo vệ tài sản và nỗi lo "tiền mặt mất giá". Tôi không muốn để tiền nằm im trong tài khoản ngân hàng, vì vậy mỗi năm, tôi cố gắng mua 1-2 chỉ vàng, xem đó như một cách vừa tích lũy vừa sinh lời. Tôi tin rằng mình đang đi đúng hướng, cho đến khi công ty bất ngờ thực hiện đợt cắt giảm nhân sự.
Khoảnh khắc tỉnh ngộ khi tài sản không đủ linh hoạt
Ban đầu, tôi không nằm trong danh sách cắt giảm, nhưng chỉ ba tháng sau, tên tôi đã xuất hiện. Mọi chuyện diễn ra nhanh chóng hơn tôi tưởng tượng: một cuộc họp ngắn, một email xác nhận, và tôi chỉ có 30 ngày để bàn giao công việc. Ngay lập tức, tôi ngồi xuống tính toán lại tình hình tài chính của mình. Tôi sở hữu vài chỉ vàng và một ít tiền trong tài khoản, nhưng tổng số tiền mặt chỉ đủ chi tiêu cho khoảng hơn hai tháng nếu không có nguồn thu nhập mới. Vấn đề không phải là tôi không có tài sản, mà là tài sản đó thiếu tính linh hoạt một cách trầm trọng.
Tôi từng nghĩ mình đang "đầu tư" thông minh, nhưng khi cần tiền để trả tiền thuê nhà, tiền ăn uống, hay phí bảo hiểm hàng tháng, tôi không thể dùng vàng để thanh toán các hóa đơn đó. Hơn nữa, tôi cũng không muốn bán vàng vội vàng khi giá cả không như kỳ vọng. Cảm giác lúc đó không phải là tiếc nuối vì thua lỗ, mà là sự bất an sâu sắc vì thiếu hụt tiền mặt. Tôi mất gần bốn tháng để tìm được một công việc mới, và may mắn là không phải vay nợ, nhưng đã phải bán bớt một phần vàng và rút cạn khoản tiết kiệm của mình.
Thay đổi triệt để: Ưu tiên quỹ dự phòng tiền mặt
Sau biến cố đó, tôi thay đổi hoàn toàn thứ tự ưu tiên trong quản lý tài chính cá nhân. Tôi ngừng mua vàng và đặt mục tiêu tích lũy đủ quỹ dự phòng cho sáu tháng sinh hoạt phí trước tiên. Tôi ngồi lại tính toán rất chi tiết: mỗi tháng, tôi cần khoảng 18 triệu đồng để duy trì mức sống hiện tại, bao gồm tiền thuê nhà, ăn uống, điện nước, xăng xe, bảo hiểm và một khoản tối thiểu cho các mối quan hệ xã hội. Như vậy, sáu tháng đồng nghĩa với việc tôi cần khoảng 108 triệu đồng tiền mặt, có thể rút ngay từ tài khoản khi cần.
Con số này nghe có vẻ lớn hơn nhiều so với việc mua 1-2 chỉ vàng mỗi năm, nhưng lần này, tôi không còn quan tâm đến lợi nhuận hay lời lãi. Thay vào đó, tôi tập trung vào yếu tố thời gian: sáu tháng chi tiêu tương đương với sáu tháng không phải hoảng loạn nếu chẳng may mất việc lần nữa. Tôi bắt đầu chuyển hướng chiến lược: thay vì mua vàng định kỳ, tôi trích tối thiểu 30% thu nhập hàng tháng vào một tài khoản riêng biệt, không đầu tư và không rút ra giữa chừng. Nếu có tiền thưởng, tôi cộng thêm vào quỹ này trước khi nghĩ đến bất kỳ khoản mua sắm nào.
Hành trình hai năm để đạt được sự an tâm
Tôi cắt giảm một vài khoản chi không cần thiết, nhưng không sống khổ hạnh mà chỉ ưu tiên quỹ dự phòng hơn mọi thứ khác. Phải mất gần hai năm, tôi mới chạm được mốc sáu tháng sinh hoạt phí. Ngày tài khoản vượt qua con số 100 triệu đồng, tôi không đăng story hay khoe khoang với ai, nhưng cảm thấy một sự nhẹ nhõm rõ rệt. Lần đầu tiên kể từ khi đi làm, tôi biết rằng nếu công ty có biến động, tôi sẽ có đủ thời gian để tìm kiếm một công việc mới phù hợp, thay vì phải chấp nhận đại một vị trí chỉ vì sợ hết tiền.
Nhiều người thắc mắc liệu tôi có quay lại mua vàng hay không. Có thể trong tương lai, nhưng không phải lúc này. Tôi không phủ nhận giá trị của vàng hay các kênh đầu tư khác, nhưng tôi đã thay đổi thứ tự ưu tiên. Trước đây, tôi nghĩ tích lũy tài sản là ưu tiên số một, nhưng sau biến cố, tôi hiểu rằng khả năng tồn tại và ổn định tài chính mới là nền tảng cốt lõi. Giờ đây, tôi không còn quá bận tâm đến việc kiếm được bao nhiêu phần trăm lợi nhuận mỗi năm, mà tập trung vào câu hỏi: nếu ngày mai mất việc, tôi có thể trụ được bao lâu?
Với tôi, có sáu tháng chi tiêu trong tài khoản không làm tôi giàu lên, nhưng nó giúp tôi bớt đi nỗi sợ hãi. Trong một thị trường lao động đầy biến động như hiện nay, cảm giác không sợ mất việc đôi khi còn đáng giá hơn cả vài chỉ vàng nằm im trong két sắt. Bài học này không chỉ về tiền bạc, mà còn về sự chuẩn bị và tâm lý vững vàng trước những rủi ro bất ngờ của cuộc sống.
