Bất chấp việc chính phủ Nhật Bản đã chi hơn 11,7 nghìn tỷ Yên (tương đương 72,8 tỷ USD) từ kho dự trữ ngoại hối để can thiệp trực tiếp, đồng Yên vẫn không thể thoát khỏi áp lực suy yếu. Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama đang đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan khi các biện pháp can thiệp và tăng lãi suất đều không mang lại hiệu quả bền vững.
Can thiệp kỷ lục nhưng vô hiệu
Chính phủ Nhật đã tung ra đợt can thiệp lớn nhất từ trước đến nay, nhưng đồng Yên vẫn dao động quanh ngưỡng tâm lý 160 Yên đổi 1 USD. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng đẩy lãi suất chính sách lên mức cao nhất trong hơn ba thập kỷ, song thị trường gần như đã dự đoán trước động thái này.
Ông Masahiko Loo, Chiến lược gia cấp cao về thu nhập cố định tại State Street Investment Management, nhận định: “Đợt tăng lãi suất vừa qua hoàn toàn nằm trong dự tính của thị trường, vô tình biến một quyết định chính sách vĩ mô lớn thành biện pháp chắp vá, chẳng khác nào dán băng cá nhân lên một vết thương quá lớn.”
Tín hiệu rõ ràng làm mất yếu tố bất ngờ
Việc các quan chức tài chính Nhật Bản, bao gồm Bộ trưởng Katayama, liên tục phát tín hiệu trong đầu tháng 6 rằng Tokyo sẵn sàng có “hành động kiên quyết” chống lại biến động tỷ giá đã phản tác dụng. Sự thẳng thắn này làm mất đi yếu tố bất ngờ – yếu tố quyết định hiệu quả của chiến dịch can thiệp ngoại hối.
“Giới hoạch định chính sách đã đánh tín hiệu cảnh báo quá rõ ràng, khiến một cuộc tấn công phủ đầu giờ đây chỉ mang lại sự xoa dịu thoáng qua,” ông Loo phân tích.
Lịch sử can thiệp bất thành
Vào ngày 30/4, đồng Yên từng có cú lội ngược dòng từ 160,39 lên 156,6 đổi 1 USD, kích hoạt làn sóng đầu cơ cho rằng Tokyo đã trực tiếp xả USD. Đồng nội tệ tiếp tục mạnh lên quanh 155 vào ngày hôm sau, trước khi cạn lực và quay đầu giảm. Giới chuyên gia chia sẻ với CNBC rằng Nhật Bản nhiều khả năng đã kích hoạt đợt can thiệp thứ hai trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng đầu tháng 5, khi đồng Yên rơi về quanh 158. Tuy nhiên, tất cả nỗ lực đốt tiền vẫn không thể ngăn đồng tiền này trượt về lại vùng đáy.
Nguyên nhân cấu trúc: lợi suất Mỹ và chính trị nội địa
Nguyên nhân cốt lõi khiến các biện pháp can thiệp mất tác dụng bắt nguồn từ những vấn đề mang tính cấu trúc của nền kinh tế Nhật Bản. Dù BOJ thắt chặt chính sách tiền tệ, ông Naka Matsuzawa, Thống đốc chiến lược nghiên cứu thị trường của Nomura, chỉ rõ trong báo cáo ngày thứ Tư: “Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ hiện vẫn neo ở mức quá cao, biến các giao dịch kinh doanh chênh lệch lãi suất thành thỏi nam châm hút tiền cực kỳ hấp dẫn.” Về bản chất, điều này cho phép nhà đầu tư quốc tế vay vốn bằng các đồng tiền lãi suất thấp như Yên Nhật, sau đó đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn.
Yếu tố thứ hai là bàn cờ chính trị nội địa. Ông Matsuzawa phân tích rằng chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi theo đuổi lập trường tái lạm phát, ưu tiên duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng để kích thích tăng trưởng. Điều này làm lu mờ triển vọng thắt chặt của BOJ, khiến dòng vốn ngoại e dè.
Áp lực từ nhập khẩu năng lượng
Việc Nhật Bản phụ thuộc nặng nề vào năng lượng nhập khẩu trong bối cảnh chiến tranh tại Iran đẩy giá dầu thô lên cao tạo áp lực nghẹt thở. Tokyo buộc phải liên tục gom USD trên thị trường mở để thanh toán hóa đơn năng lượng, vô tình tự tay dìm giá đồng nội tệ.
Ông Hirofumi Suzuki, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC), chia sẻ với CNBC: “Can thiệp ngoại hối được thực hiện nhằm kìm hãm đà tăng bùng nổ của vị thế biến động và ngăn chặn hành vi bán tháo đầu cơ. Ở thời điểm hiện tại, các cơ quan quản lý có lẽ vẫn đang ở giai đoạn giám sát chặt chẽ các hành vi giá.”
Triển vọng ngắn hạn và dài hạn
Trong ngắn hạn, xác suất chính phủ Nhật phải ra tay can thiệp vẫn rất cao. “Vị thế bán khống mang tính đầu cơ đối với đồng Yên đã tiếp tục phình to, vượt qua các mức ghi nhận trước các đợt can thiệp trong Tuần lễ Vàng,” ông Matsuzawa cảnh báo.
Dài hạn, ông Masahiko Loo của State Street dự báo các dòng vốn vĩ mô sẽ sớm quay lại nâng đỡ đồng Yên. Làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI, sự quan tâm của khối ngoại vào thị trường chứng khoán Nhật và cú bứt tốc công nghệ của chỉ số Nikkei được kỳ vọng sẽ thu hút dòng vốn lớn chảy ngược vào Nhật Bản trong nửa cuối năm 2026.
Theo: CNBC, Nikkei
