Theo Financial Times, nhiều tàu thuyền của Iran đã tìm nơi trú ẩn tại Đông Nam Á kể từ khi Mỹ tiến hành phong tỏa các bến cảng vào tháng 4. Tuy nhiên, phân tích dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy 6 trong số 7 tàu container treo cờ Iran xuất hiện tại các cảng và vùng biển của Malaysia hồi đầu tuần này đã nhổ neo rời đi. Phần lớn các tàu xuất phát đều khai báo điểm đến là vùng Vịnh. Con số rời đi trên thực tế có thể cao hơn nhiều do các tàu thuộc quyền kiểm soát của Iran thường xuyên tắt hệ thống định vị hoặc sử dụng cờ giả.
Chuyên gia nhận định về tín hiệu phục hồi
Ông Charlie Brown - cố vấn cấp cao tại tổ chức United Against Nuclear Iran - cho rằng đây là tín hiệu rõ ràng rằng ngành vận tải biển của Iran đã hoạt động trở lại. "Sự hiện diện của tàu Iran tại Malaysia và các hành trình đến cảng Nga, Trung Quốc, Libya kể từ khi cuộc chiến nổ ra vào cuối tháng 2 đã hé lộ mạng lưới giao thương toàn cầu của Tehran vốn đã suy giảm nghiêm trọng sau nhiều năm chịu lệnh trừng phạt của Mỹ", ông nói.
Hành trình bất thường của tàu Alor 2
Hành trình của con tàu container Alor 2 dài 208 m là một ví dụ điển hình cho thấy phương thức vận hành đầy bất thường của đội tàu này. Xuất phát từ Port Klang vào ngày 5/3, con tàu di chuyển đến vùng biển ngoài khơi bờ biển phía đông Malaysia, được gọi là Vùng Biên Cảng Ngoại phía Đông (EOPL). Rộng khoảng 1.200 dặm vuông, EOPL nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia nhưng vượt ra ngoài ranh giới lãnh hải 12 hải lý, từ lâu đã được coi là "bãi đậu xe miễn phí" của ngành hàng hải. Sau hai ngày tại đây, Alor 2 thực hiện hành trình 10.000 hải lý qua kênh đào Suez để đến St. Petersburg (Nga), dừng chân tại Libya trước khi quay lại EOPL vào ngày 10/6 và lập tức chuyển hướng về vùng Vịnh vào hôm 17/6 vừa qua.
Bà Michelle Wiese Bockmann - nhà phân tích thông tin hàng hải tại công ty dữ liệu Windward - nhận xét rằng chuỗi hành trình này "rất bất thường và không mang lại hiệu quả kinh tế so với các tàu container thông thường".
Tàu Radin và hoạt động tại EOPL
Một con tàu khác là Radin dài 366 m cũng rời cảng Bandar Abbas của Iran vào ngày 1/1, dành hai tháng băng qua các cảng Trung Quốc như Thượng Hải và Gaolan để nhập hàng, trước khi cập cảng Port Klang vào ngày 4/5 và chính thức quay mũi hướng về vùng Vịnh cũng vào hôm 17/6 tuần này. Vùng EOPL vốn khét tiếng vì là điểm nóng cho các hoạt động chuyển giao dầu trái phép từ tàu sang tàu của "đội tàu ma", nơi các tàu dầu Iran thường áp sát tàu Trung Quốc để san chiết nhiên liệu nhằm đưa vào đại lục.
Sản lượng chuyển giao dầu giảm mạnh
Tuy nhiên, do eo biển Hormuz bị đóng cửa gần như hoàn toàn, hoạt động này đã khô cạn rõ rệt khi sản lượng chuyển giao giảm từ 43 triệu thùng vào tháng 2 xuống còn 13 triệu thùng vào tháng 5, và chỉ còn vỏn vẹn 500.000 thùng trong 10 ngày đầu tháng 6. Hình ảnh vệ tinh cho thấy dù vẫn còn hơn 250 tàu tại EOPL, chỉ có khoảng 80 tàu bật hệ thống nhận dạng tự động (AIS).
Dự báo tàu dầu Iran sắp quay lại
Dẫu vậy, giới phân tích dự báo các tàu dầu của Iran sẽ sớm quay trở lại vùng Vịnh để tích trữ dầu thô và lập tức quay lại EOPL. Bà Bockmann dự báo: "Trong 10-12 ngày tới, chúng ta sẽ thấy một lượng lớn tàu dầu đầy ắp của Iran xuất hiện tại eo biển Malacca và hướng về EOPL để gặp các tàu Trung Quốc, với giả định rằng Trung Quốc vẫn sẵn lòng mua dầu thô của Iran".
Ông Brown cũng đưa ra nhận định tương tự khi khẳng định: "Có khoảng 24 tàu dầu của Iran đang chờ để rời đảo Kharg khiến tôi hoàn toàn kỳ vọng phần lớn trong số họ sẽ hướng tới EOPL và mọi hoạt động kinh doanh sẽ lại diễn ra như bình thường".
Xác nhận từ vệ tinh
Phân tích của Financial Times dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Vũ trụ Châu Âu vào ngày 14/6 cũng xác nhận sự hiện diện của 24 tàu lớn có kích thước tương đương tàu chở dầu đang thả neo chờ đợi ngoài khơi bờ biển phía đông đảo Kharg, trung tâm dầu mỏ của Iran, kể từ khi lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu.
