Việt Nam ghi nhận tăng trưởng GDP ấn tượng 8,02% trong năm 2025
Theo số liệu mới nhất từ Cục Thống kê, nền kinh tế Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 8,02% trong năm 2025, với quý IV tăng mạnh 8,46%. Lạm phát bình quân năm được kiểm soát ở mức 3,31%, trong khi quy mô nền kinh tế ước tính đạt khoảng 514 tỷ USD. GDP bình quân đầu người đã vượt ngưỡng 5.000 USD, cụ thể là 5.026 USD.
Chính phủ cũng công bố rằng toàn bộ 15 chỉ tiêu năm 2025 đều đạt hoặc vượt kế hoạch. Trong giai đoạn 2021-2025, 22/26 chỉ tiêu chủ yếu cũng đã hoàn thành hoặc vượt mục tiêu. Những con số này phản ánh năng lực chống chịu và điều hành khá tốt của Việt Nam trước các biến động kinh tế toàn cầu.
Thách thức lớn: Chuyển đổi mô hình tăng trưởng để đạt mục tiêu hai con số
Tuy nhiên, giai đoạn 5 năm tới sẽ không còn là thời kỳ phục hồi đơn thuần, mà đòi hỏi sự bứt phá về chất lượng tăng trưởng. Trong cuộc trao đổi với VietNamNet, Tiến sĩ Chu Thanh Tuấn, Phó Chủ nhiệm nhóm ngành Cử nhân Kinh doanh tại Đại học RMIT Việt Nam, nhấn mạnh rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số và vượt qua giai đoạn già hóa dân số an toàn, Việt Nam cần chuyển từ mô hình dựa vào vốn và lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo, thể chế hiệu quả và an sinh bền vững.
Tăng trưởng không thể chỉ dựa vào vốn và đất đai – Tiến sĩ Tuấn phân tích. Ông cho biết mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 đạt ít nhất 10% và bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên là rất tham vọng, trong khi các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và Liên Hợp Quốc dự báo chỉ khoảng 6-6,3%. Khoảng cách này đòi hỏi Việt Nam phải thay đổi chất lượng tăng trưởng, không thể chỉ làm tốt như cũ.
Thách thức từ môi trường bên ngoài, đặc biệt là thương mại, cũng được ông Tuấn đề cập. Mức thuế đối ứng của Mỹ áp với hàng Việt Nam, dù đã giảm từ 46% xuống 20% theo tuyên bố ngày 1/8/2025, vẫn là lời nhắc về sự phụ thuộc lớn vào thị trường xuất khẩu. Tăng trưởng trong giai đoạn tới sẽ không chỉ là sản xuất, mà còn liên quan đến thị trường xuất khẩu, mức thuế và mức độ phụ thuộc.
Nút thắt năng suất và bài học từ các quốc gia đi trước
Thách thức thứ ba là năng suất lao động và đóng góp của đổi mới sáng tạo còn hạn chế. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng của Việt Nam chỉ ở mức hơn 1/5, thấp hơn mục tiêu 45% của kế hoạch 2021-2025. Việt Nam vẫn tăng trưởng chủ yếu nhờ mở rộng đầu tư và lao động, trong khi phần từ công nghệ, quản trị và kỹ năng còn yếu.
Một thách thức quan trọng khác là chất lượng thực thi cải cách. Tiến sĩ Tuấn cho rằng nhiệm kỳ mới của Chính phủ cần tập trung vào làm rõ trách nhiệm, chuẩn hóa quy trình và xây dựng hệ thống đánh giá theo đầu ra. Tăng trưởng cao không chỉ cần chính sách tốt, mà còn cần bộ máy thực thi hiệu quả.
Về nguy cơ “chưa giàu đã già”, với dự báo Việt Nam trở thành xã hội già vào năm 2036, ông Tuấn đưa ra bài học từ ba quốc gia. Hàn Quốc thành công nhờ đầu tư chọn lọc vào ngành công nghiệp then chốt và nâng cao chất lượng giáo dục. Đài Loan (Trung Quốc) duy trì thành công bằng cách đa dạng hóa sản phẩm và thị trường, tránh phụ thuộc vào một số lĩnh vực. Singapore cho thấy tầm quan trọng của thể chế hiệu quả, đầu tư vào con người và quản trị nhà nước chất lượng cao.
Ông cũng lưu ý rằng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam đạt 45,1% lực lượng lao động vào cuối năm 2025, nhưng vẫn còn hơn một nửa chưa được bảo vệ hưu trí chính thức. Để giảm nguy cơ này, Việt Nam cần nâng năng suất, đầu tư cho con người, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa và mở rộng an sinh xã hội.
Mục tiêu 8.500 USD vào năm 2030: Còn 5 năm để hiện thực hóa
Chính phủ đặt mục tiêu GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030. Với mức hiện tại là 5.026 USD, Việt Nam còn 5 năm để thực hiện mục tiêu này. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực lớn trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng, cải thiện năng suất và đối phó với thách thức già hóa dân số.
Tóm lại, thành tích tăng trưởng năm 2025 là đáng khích lệ, nhưng giai đoạn tới đặt ra những thách thức phức tạp hơn. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế và tập trung vào cải cách thể chế, nâng cao năng suất sẽ là chìa khóa để Việt Nam đạt được các mục tiêu kinh tế đầy tham vọng trong những năm sắp tới.
