Doanh nghiệp châu Á đối mặt bất ổn sau phán quyết thuế quan của Mỹ
Khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một trụ cột quan trọng trong chính sách thuế quan diện rộng của Tổng thống Donald Trump vào tuần trước, giới doanh nghiệp trên khắp châu Á đã không tổ chức ăn mừng. Thay vào đó, các nhà xuất khẩu, nhà sản xuất và công ty logistics phải chật vật với tình trạng bất ổn lớn hơn về khả năng tiếp cận thị trường Mỹ - thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.
Ông Push Sharma, nhà sáng lập thương hiệu chăm sóc sức khỏe Haldy tại Singapore, chia sẻ: “Không ai thích những điều bất định”. Công ty này đã dành nhiều năm chuẩn bị thâm nhập thị trường Mỹ rồi đột ngột hoãn kế hoạch vào năm 2025. Ông nói thêm: “Chúng tôi đã đăng ký nhãn hiệu, chuẩn bị nền tảng, thảo luận với các nhà phân phối. Rồi mọi thứ đột nhiên trở nên rất khắc nghiệt. Chúng tôi buộc phải trì hoãn kế hoạch”.
Phán quyết gây xáo trộn và phản ứng nhanh của chính quyền Trump
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết rằng luật về quyền hạn khẩn cấp mà ông Trump sử dụng để áp thuế đối ứng không cho phép triển khai cơ chế chính sách như vậy, qua đó vô hiệu hóa hàng tỷ USD tiền thuế. Chỉ trong vài giờ, Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp áp mức thuế toàn cầu mới 10%, dựa trên đạo luật cho phép tổng thống áp thuế nhập khẩu trong 150 ngày mà không cần Quốc hội phê chuẩn. Một ngày sau, ông cảnh báo nâng mức này lên 15%.
Khi mức thuế chính thức có hiệu lực vào ngày 24/2, các tài liệu chính thức cho thấy mức thuế vẫn là 10% vì không có chỉ thị mới nào được ban hành để tăng thuế. Trong Thông điệp Liên bang ngày 24/2, ông Trump lặp lại chỉ trích đối với phán quyết của tòa án và nói các mức thuế sẽ vẫn được duy trì theo các cơ sở pháp lý thay thế đã được phê chuẩn và kiểm nghiệm đầy đủ, song không đưa ra nhiều chi tiết về kế hoạch của mình.
Ngày 25/2, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Tổng thống Trump sẽ nâng mức thuế toàn cầu lên 15% trong những ngày tới khi phù hợp, nhưng không nêu rõ những quốc gia nào bị ảnh hưởng. Bà Monica Gorman, cựu quan chức thương mại Nhà Trắng, bình luận: “Phán quyết này chỉ làm gia tăng tính chất bất định hiện nay”. Bà mô tả mức thuế mới là biện pháp tạm thời trong khi Mỹ chuẩn bị các bước đi mới.
Tác động tiêu cực đến doanh nghiệp châu Á
Ông Dan Ives tại công ty Wedbush Securities viết trong bản ghi chú rằng các công ty tham gia mạng lưới sản xuất châu Á hiện phải đưa ra quyết định đầu tư mà không có định hướng từ Mỹ. Ông đặt câu hỏi: “Chúng ta có nên chuyển chuỗi cung ứng từ nước này sang nước khác khi không biết luật chơi là gì?”.
Năm 2025 cũng không dễ dàng hơn. Các nhà sản xuất phải đối mặt chi phí cao hơn kể từ khi ông Trump công bố các mức thuế ban đầu vào tháng 4/2025. Ông Tomi Makela, Tổng giám đốc công ty xuất khẩu may mặc Lanna Clothing của Thái Lan, nói: “Đó là một đòn giáng mạnh khi các mức thuế được công bố”. Ông cho biết khách hàng đã đàm phán lại hoặc hủy đơn hàng trước khi hàng được xuất đi trong bối cảnh bất định. Ông nói: “Tôi không thể gánh chi phí mãi được. Vì vậy tôi phải tăng giá”.
Giá cả cũng là vấn đề trọng tâm đối với thương hiệu Haldy của ông Sharma. Ông nói: “Nếu ta không biết chi phí cuối cùng sẽ là bao nhiêu, thì việc kinh doanh trở nên rất khó khăn vì ta không thể định giá sản phẩm”. Bà Lynsey Lim, nhà sáng lập thương hiệu chăm sóc da Handmade Heroes của Singapore, cho biết thuế quan khiến doanh nghiệp của bà ít tập trung vào giá hơn và chú trọng hơn vào hiệu quả và đa dạng hóa ra ngoài thị trường Mỹ.
Bất định là lực cản lớn hơn mức thuế
Ông Kok Ping Soon, Giám đốc điều hành Liên đoàn Doanh nghiệp Singapore, nói: “Phản hồi ban đầu cho thấy chính sự bất định, chứ không phải là mức thuế danh nghĩa, mới là lực cản lớn hơn đối với niềm tin kinh doanh”. Ông nói thêm: “Doanh nghiệp có thể lập kế hoạch tăng chi phí, nhưng họ gặp khó khi mục tiêu liên tục thay đổi và một số đang trì hoãn các quyết định đầu tư lớn vì điều này”.
Một số công ty hiện thay đổi hoàn toàn chiến lược. Haldy đã mở rộng hoạt động bán lẻ tại Malaysia và bắt đầu tìm hiểu thị trường Trung Đông. Ông Sharma nói: “Tôi đã chủ động quyết định tập trung vào những điều nằm trong tầm kiểm soát của mình”. Ông Makela đang đẩy mạnh kinh doanh tại Canada và tìm kiếm khách hàng mới ở Australia và châu Âu.
Chuỗi cung ứng và các vấn đề pháp lý phức tạp
Tập đoàn logistics DHL cho biết đang phải đối phó với các quy tắc thuế quan phức tạp hơn. Những bất định này tác động tới toàn bộ chuỗi cung ứng. Mặc dù phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ tạm dừng thu một số loại thuế, nhưng nhiều loại thuế khác vẫn có hiệu lực và còn nhiều câu hỏi chưa được giải quyết.
Ông Niki Frank, Giám đốc điều hành DHL Global Forwarding khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nói: “Còn quá sớm để đánh giá cách thức hoàn thuế hoặc hình thức hoàn thuế sẽ ra sao. Chúng tôi đang theo dõi sát các diễn biến pháp lý để bảo đảm khách hàng có thể thực hiện đầy đủ quyền theo luật”. Trong bối cảnh hiện nay, DHL cho rằng còn quá sớm để dự đoán liệu khối lượng vận chuyển có thay đổi hay không. Ông Frank nói chuỗi cung ứng thường điều chỉnh chậm và các quyết định này cần nhiều năm lên kế hoạch.
Thuế quan chỉ là một phần trong bối cảnh mà doanh nghiệp cân nhắc. Riêng công ty giao nhận FedEx đã đệ đơn kiện yêu cầu hoàn trả đầy đủ các mức thuế khẩn cấp của ông Trump. Trong tuyên bố ngày 24/2, FedEx cho biết công ty đã thực hiện các bước cần thiết để bảo vệ quyền của mình với tư cách là nhà nhập khẩu muốn được hoàn thuế từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ.
