Doanh nghiệp Việt tận dụng 'khoảng đệm' thuế 10% từ Mỹ trong 150 ngày
Từ ngày 24/2, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ đã chính thức dừng thu các mức thuế nhập khẩu theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Thay vào đó, hàng hóa vào Mỹ sẽ chịu thuế bổ sung 10% trong vòng 150 ngày, theo sắc lệnh được Tổng thống Trump ký vào ngày 20/2. Động thái này được xem là một "khoảng đệm" quý giá, giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm áp lực chi phí và cải thiện vị thế đàm phán trên thị trường quốc tế.
Cơ hội giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh
Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhận định việc Mỹ dừng thu thuế theo IEEPA mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp. Khi thuế cao, các đối tác mua hàng thường yêu cầu doanh nghiệp Việt chia sẻ chi phí, dẫn đến giá xuất khẩu bị giảm. Với mức thuế thấp hơn hiện nay, doanh nghiệp có điều kiện tốt hơn để thương lượng lại, qua đó bảo vệ biên lợi nhuận. "Thời hạn 150 ngày được xem là 'khoảng đệm' để doanh nghiệp chủ động ký các hợp đồng ổn định hơn", bà Hằng chia sẻ.
Theo tính toán của Global Trade Alert, nhiều quốc gia được hưởng lợi từ việc Mỹ áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%. Thuế nhập khẩu hiệu dụng (mức trung bình thực tế hàng hóa phải chịu) đã giảm xuống còn khoảng 11,6%, so với 15,3% trước phán quyết của tòa về thuế theo IEEPA. Riêng với Việt Nam, mức thuế này giảm từ 21,6% xuống khoảng 16%, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu.
Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường VPBank Research, đánh giá việc thuế 10% duy trì trong 150 ngày là một "tín hiệu tích cực ngắn hạn". Điều này giúp tăng sức cạnh tranh của hàng Việt so với các đối thủ chịu mức thuế cao hơn. Doanh nghiệp có thể tận dụng khoảng thời gian này để ký thêm đơn hàng ngắn hạn với nhà nhập khẩu Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ năm ngoái tăng 28,2%, đưa thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục 133,9 tỷ USD.
Lợi ích cho các ngành hàng chủ lực
Dẫn dữ liệu năm 2025, ông Sơn dự báo nhóm điện tử, máy tính và linh kiện – lĩnh vực chiếm 39% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ với 42 tỷ USD – sẽ được hưởng lợi lớn nhất từ việc giảm thuế. Thuế thấp hơn giúp các tập đoàn như Samsung, Intel và Foxconn tại Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh, đồng thời thúc đẩy xu hướng "dồn đơn" từ nhà mua Mỹ.
Các nhóm máy móc, thiết bị hay dệt may cũng được hỗ trợ chi phí, cải thiện năng lực cạnh tranh với Trung Quốc và thu hút thêm đơn hàng từ nhiều thương hiệu lớn như Nike, Adidas. Ngành giày dép, đạt khoảng 8,1 tỷ USD trong 11 tháng năm 2025, cũng ghi nhận lợi ích rõ rệt, giúp Việt Nam duy trì vị thế nguồn cung lớn. Các mặt hàng nông sản (như cà phê), thủy sản... chịu tác động trực tiếp thấp hơn, nhưng nhìn chung vẫn hưởng lợi khi mặt bằng thuế giảm.
Rủi ro và thách thức dài hạn
Tuy nhiên, thị trường vẫn khó đoán định và rủi ro thuế quan còn hiện hữu. Ông Sơn cảnh báo: "Nếu không có thỏa thuận mới sau 150 ngày, thuế có thể quay lại mức cao hơn qua các công cụ khác". Chủ tịch Viet Thang Jean Phạm Văn Việt cho biết sức mua tại Mỹ đang suy giảm, người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Đến nay, doanh nghiệp dệt may chưa ghi nhận sự gia tăng đáng kể về đơn hàng do đối tác tiếp tục thận trọng.
Ngoài ra, Mỹ cũng siết chặt quy định về nguồn gốc nguyên liệu (đặc biệt là bông), buộc doanh nghiệp phải minh bạch xuất xứ để tránh bị điều tra lẩn tránh thuế. Ở phân khúc thời trang, nếu Bangladesh, Indonesia hay Ấn Độ được hưởng ưu đãi thuế tốt hơn, Việt Nam sẽ chịu thêm áp lực cạnh tranh. "Chính sách thuế chưa thể xem là đã chốt và doanh nghiệp vẫn cần theo dõi sát diễn biến để có kịch bản ứng phó", ông Việt lưu ý.
Với ngành thủy sản, khi thuế theo IEEPA được gỡ bỏ, các mức áp với hàng của Trung Quốc, Ấn Độ được giảm đáng kể. Bà Hằng cho rằng sự cạnh tranh của sản phẩm thủy sản Việt sang Mỹ, nhất là tôm, sẽ trực diện và thách thức hơn.
Giải pháp để tận dụng và vượt thách thức
Để tận dụng hiệu quả "khoảng đệm" 150 ngày và bám sát mục tiêu xuất khẩu 550 tỷ USD năm nay, giới phân tích khuyến nghị doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, khai thác phân khúc ngách, giảm phụ thuộc vào Mỹ. Bên cạnh đó, họ cũng cần gia tăng hàm lượng chế biến sâu trong mỗi sản phẩm.
Đại diện VASEP cho rằng lợi thế của thủy sản xuất khẩu Việt Nam nằm ở công nghệ chế biến và năng lực sản xuất hàng giá trị gia tăng, trong khi Ecuador hay Ấn Độ chủ yếu mạnh về sản phẩm sơ chế, đông lạnh. Bà Hằng nhấn mạnh việc nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu giúp các doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận, giảm rủi ro từ các vụ kiện chống bán phá giá, cũng như tác động khi chính sách thay đổi đột ngột.
Với ngành gỗ, lãnh đạo Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (HAWA) kỳ vọng chuỗi cung ứng minh bạch được xây dựng thập kỷ qua sẽ giúp doanh nghiệp gỗ duy trì năng lực cạnh tranh sòng phẳng. Dù vậy, mục tiêu tiến tới mốc 20 tỷ USD xuất khẩu gỗ năm nay vẫn phụ thuộc nhiều vào tín hiệu đơn hàng trong quý I.
