Tôm Hùm Xanh Việt Nam Bùng Nổ Xuất Khẩu Sang Trung Quốc, Đạt Kỷ Lục 858 Triệu USD
Theo bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 đánh dấu sự bùng nổ mạnh mẽ của xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc, với kim ngạch lập kỷ lục 858 triệu USD, tăng 208% so với năm 2024. Trung Quốc đã trở thành thị trường nhập khẩu tôm hùm lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần như toàn bộ kim ngạch xuất khẩu (845 triệu USD). Đồng thời, Việt Nam vượt qua Canada để trở thành nước cung cấp tôm hùm nhiều nhất cho Trung Quốc, nắm giữ khoảng 34% thị phần.
Nhu Cầu Cao Cấp Từ Thị Trường Trung Quốc
Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưa chuộng các sản phẩm thủy sản chất lượng cao, an toàn, có khả năng truy xuất nguồn gốc và sẵn sàng chi trả giá cao cho trải nghiệm ẩm thực đặc biệt. Thay vì tập trung vào các loại tôm đông lạnh giá rẻ, họ chuyển sang phân khúc cao cấp như tôm cỡ lớn, tôm hùm sống/tươi và các sản phẩm chế biến sâu phục vụ nhà hàng, khách sạn. Đặc biệt, tôm hùm cỡ nhỏ (150-300g/con) rất được ưa thích tại các nhà hàng buffet hải sản ở Trung Quốc, tạo lực đẩy lớn cho mặt hàng tôm hùm Việt Nam.
Chính Sách Thương Mại Thuận Lợi
Quan hệ thương mại Việt - Trung trong lĩnh vực nông thủy sản có nhiều bước tiến tích cực gần đây. Các sản phẩm thủy sản chủ lực của Việt Nam như tôm hùm, tôm sú, cá tra... đều đã được phía Trung Quốc miễn thuế nhập khẩu theo các hiệp định thương mại tự do (ACFTA, RCEP). Nhờ lợi thế thuế quan 0%, tôm hùm Việt Nam có giá bán cạnh tranh hơn hẳn so với tôm hùm từ Mỹ, Canada - đang chịu thuế nhập khẩu lần lượt khoảng 17% và 32%. Vị trí địa lý gần giúp rút ngắn thời gian vận chuyển tôm hùm sống sang Trung Quốc, giảm hao hụt và chi phí logistics.
Sản Lượng Dồi Dào Và Mở Rộng Quy Mô Nuôi
Để đáp ứng nhu cầu khổng lồ từ Trung Quốc, ngành tôm hùm Việt Nam đã mở rộng quy mô nuôi trong những năm gần đây. Chỉ riêng khu vực Sông Cầu (Phú Yên cũ) có trên 27.000 lồng nuôi. Nhờ mở rộng quy mô nuôi và đầu tư công nghệ, Việt Nam đủ khả năng cung ứng khối lượng lớn tôm hùm cho Trung Quốc. Tính riêng 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã bán cho Trung Quốc 17.000 tấn tôm hùm, gấp 3 lần cùng kỳ năm trước, vượt xa mục tiêu đề án ngành (3.000 tấn vào năm 2025).
Thay Đổi Trong Quan Hệ Thương Mại Việt - Trung
Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Trung Quốc vượt Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Trước đây, phần lớn tôm hùm Việt Nam xuất sang Trung Quốc theo đường tiểu ngạch qua biên giới, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nay, hai nước đều chú trọng chuẩn hóa thương mại và giảm phụ thuộc các kênh không chính thức. Việt Nam siết chặt việc cấp chứng thư xuất khẩu và kiểm soát chất lượng, trong khi Trung Quốc đa dạng hóa đối tác nhằm giảm phụ thuộc phương Tây.
Cạnh Tranh Và Vị Thế Của Tôm Hùm Việt Nam
Trước đây, Úc là nhà cung cấp tôm hùm hàng đầu cho Trung Quốc, nhưng từ năm 2020 Trung Quốc áp lệnh cấm tôm hùm đá Úc, tạo khoảng trống lớn. Mặc dù cuối năm 2024 hai bên thống nhất lộ trình nối lại thương mại, nhưng trong năm 2025 tôm hùm Úc chưa kịp trở lại đáng kể. Cùng với đó, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khiến Trung Quốc áp thuế cao lên tôm hùm Bắc Mỹ. Năm 2025, lượng tôm hùm nhập từ Canada giảm 39% do gánh nặng thuế quan tổng cộng tới 32%, từ Mỹ cũng giảm 10% do chịu thuế 17%. Nhờ vậy, tôm hùm Việt Nam nổi lên hưởng lợi lớn nhất.
Triển Vọng Và Thách Thức Năm 2026
Với năm 2026, VASEP cho biết tháng 1, xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc và Hong Kong đạt khoảng 100 triệu USD, tăng 6% so với tháng 1-2025, cho thấy đà tiêu thụ vẫn tốt. Tuy nhiên, từ tháng 3-2026, nếu tôm hùm Canada chính thức được gỡ mức thuế 25%, mặt bằng cạnh tranh tại Trung Quốc có thể thay đổi nhanh. Trong khi tôm hùm Úc khả năng tiếp tục củng cố sự hiện diện sau khi thương mại được khôi phục. Doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ đà cần ổn định chất lượng, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics hàng sống/tươi và tăng kết nối trực tiếp với các mạng lưới phân phối hiện đại.
