Trung Quốc vừa công bố quyết định đưa 20 thực thể có trụ sở tại Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, động thái mới nhất trong bối cảnh quan hệ song phương đang căng thẳng. Danh sách này bao gồm các công ty và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là sản xuất chất bán dẫn và thiết bị điện tử.
Chi tiết danh sách kiểm soát
Theo thông báo từ Bộ Thương mại Trung Quốc, các thực thể này bị cấm nhận khẩu các mặt hàng công nghệ lưỡng dụng từ Trung Quốc nếu không có giấy phép đặc biệt. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và lợi ích công cộng. Các thực thể bị ảnh hưởng chủ yếu là nhà sản xuất linh kiện điện tử, máy móc chính xác và vật liệu tiên tiến.
Đây là lần đầu tiên Trung Quốc áp dụng biện pháp này đối với Nhật Bản kể từ khi ban hành luật kiểm soát xuất khẩu năm 2020. Danh sách trước đó chủ yếu nhắm vào các thực thể Mỹ và châu Âu. Quyết định này được đưa ra sau khi Nhật Bản thắt chặt kiểm soát xuất khẩu chip và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.
Phản ứng từ Nhật Bản
Chính phủ Nhật Bản bày tỏ quan ngại sâu sắc về động thái này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết: "Chúng tôi đang xem xét tác động của biện pháp này và sẽ có phản ứng thích hợp. Hành động đơn phương của Trung Quốc có thể làm suy yếu hệ thống thương mại đa phương."
Các chuyên gia phân tích cho rằng động thái này có thể leo thang thành cuộc chiến thương mại công nghệ giữa hai nước. Trung Quốc là nhà cung cấp lớn các nguyên liệu thô quan trọng như đất hiếm, trong khi Nhật Bản dẫn đầu về sản xuất thiết bị bán dẫn.
Bối cảnh căng thẳng thương mại
Quan hệ kinh tế Trung-Nhật đã xấu đi trong những năm gần đây do bất đồng về an ninh mạng, tranh chấp lãnh thổ và chính sách công nghệ. Năm 2023, Nhật Bản áp đặt hạn chế xuất khẩu 23 loại thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc, khiến Bắc Kinh phản ứng mạnh mẽ.
Theo số liệu thống kê, kim ngạch thương mại song phương đạt 370 tỷ USD vào năm 2023, giảm 6% so với năm trước. Các biện pháp kiểm soát mới dự kiến sẽ ảnh hưởng đến khoảng 5% kim ngạch xuất khẩu công nghệ cao của Nhật Bản sang Trung Quốc.
Quyết định của Trung Quốc cũng gây lo ngại cho các doanh nghiệp nước ngoài đang hoạt động tại Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn. Nhiều công ty đa quốc gia đang xem xét lại chiến lược chuỗi cung ứng để giảm thiểu rủi ro.
Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố sẽ tiếp tục điều chỉnh danh sách kiểm soát xuất khẩu dựa trên tình hình an ninh và nhu cầu phát triển công nghệ. Đồng thời, Bắc Kinh kêu gọi các nước tuân thủ các quy tắc thương mại quốc tế và tránh các biện pháp phân biệt đối xử.
