Xuất khẩu gạo Thái Lan sụt giảm mạnh, đối mặt với nguy cơ thấp nhất trong 5 năm
Theo báo cáo từ tờ Khaosod English của Thái Lan vào ngày 25/2, xuất khẩu gạo của quốc gia này đã giảm mạnh trong tháng 1, làm dấy lên lo ngại về triển vọng năm 2026. Cụ thể, lượng gạo xuất khẩu có thể chạm mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua, nguyên nhân chính đến từ đồng baht mạnh lên và sự cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Số liệu xuất khẩu tháng 1 và dự báo năm 2026
Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự của Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, cho biết lượng gạo xuất khẩu trong tháng 1 đạt tổng cộng 530.000 tấn. Con số này giảm 17,5% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá trị xuất khẩu cũng sụt giảm mạnh 30,7%, xuống còn 9,7 tỷ baht. Dự kiến, lượng gạo xuất khẩu trung bình sẽ duy trì ở mức khoảng 500.000 tấn mỗi tháng cho đến giữa năm, khi ngành này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn.
Hiệp hội dự báo tổng lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan năm 2026 sẽ đạt 7,03 triệu tấn, giảm 11% so với 7,9 triệu tấn của năm 2025. Đây được xem là mức thấp nhất trong vòng 5 năm, với giá trị xuất khẩu dự kiến đạt 130-140 tỷ baht, giảm 12,3%.
Năm yếu tố rủi ro chính ảnh hưởng đến xuất khẩu
Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan đã chỉ ra năm yếu tố rủi ro chính đang đe dọa ngành:
- Đồng baht mạnh lên: Đồng tiền này dao động quanh mức 31 baht/USD, khiến gạo Thái Lan trở nên đắt đỏ hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Gạo thơm Thái Lan hiện có giá khoảng 1.200 USD/tấn, cao nhất thế giới, trong khi gạo basmati Ấn Độ chỉ khoảng 970 USD/tấn và các loại gạo tương tự từ Việt Nam và Campuchia có giá 800-830 USD/tấn. Gạo trắng 5% của Thái Lan cũng có giá cao hơn so với các đối thủ chính.
- Thuế nhập khẩu tạm thời của Mỹ: Theo Điều 122, Mỹ áp đặt mức thuế 15% trong 150 ngày, có khả năng làm suy giảm xuất khẩu gạo của Thái Lan sang thị trường này từ 15-20%. Mỹ là thị trường gạo thơm lớn nhất của Thái Lan, chiếm khoảng một nửa tổng lượng gạo thơm xuất khẩu.
- Tình trạng dư cung toàn cầu: Bao gồm sản lượng kỷ lục ở Ấn Độ, gây áp lực lên nhu cầu về gạo Thái Lan.
- Các hạn chế nhập khẩu: Từ các khách hàng chính như Indonesia, làm giảm cơ hội xuất khẩu.
- Chính sách an ninh lương thực: Nhiều quốc gia khuyến khích tự cung tự cấp, giảm nhu cầu nhập khẩu gạo từ Thái Lan.
Giải pháp được đề xuất
Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan kêu gọi nước này nhanh chóng thành lập chính phủ mới và đưa ra các biện pháp khẩn cấp để giải quyết vấn đề đồng tiền mạnh. Họ cho rằng nếu đồng baht yếu hơn, ở mức 33-34 baht/USD, sẽ cải thiện đáng kể khả năng cạnh tranh của gạo Thái Lan trên thị trường quốc tế.
Trong trung hạn, họ nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển các giống lúa mới phù hợp với nhu cầu thế giới và giảm chi phí sản xuất. Những biện pháp này được kỳ vọng sẽ giúp ngành gạo Thái Lan vượt qua thách thức và duy trì vị thế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.
