Xuất khẩu và FDI tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026
Theo các chuyên gia quốc tế, Việt Nam đang nổi lên như một điểm sáng trong khu vực ASEAN với triển vọng tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ vào năm 2026. Ông Marcus Tantau, chuyên gia tư vấn chiến lược doanh nghiệp tại Templeton Research, nhận định: "Việt Nam rõ ràng là một trong những quốc gia nổi bật nhất. Ngay cả trong ASEAN, tất cả đều đang tìm xem bí quyết của quốc gia này là gì".
Vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Truyền thông quốc tế ghi nhận Việt Nam đạt thành tích tăng trưởng hàng đầu khu vực khi GDP năm 2025 vượt 8%, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò then chốt, tăng 17% so với năm 2024, với Mỹ duy trì vị thế thị trường xuất khẩu lớn nhất.
Đáng chú ý, nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện đạt kim ngạch hơn 107 tỉ USD, tăng 48,4%, vượt xa nhiều mặt hàng truyền thống. Cơ cấu này mở ra dư địa tăng trưởng cho xuất khẩu năm 2026, nhờ nhu cầu toàn cầu đối với công nghệ, điện tử và trí tuệ nhân tạo.
Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) dự báo GDP Việt Nam năm 2026 đạt 7,6%, dẫn đầu khu vực ASEAN+3. Triển vọng này phản ánh vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực, đặc biệt ở sản phẩm chế tạo và công nghệ cao, cùng với nhu cầu nội địa và môi trường vĩ mô ổn định.
FDI gắn chặt với xuất khẩu và đầu tư hạ tầng
Ông Edward Lee, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực ASEAN và Nam Á của Ngân hàng Standard Chartered, cho biết Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao thứ hai trong ASEAN, với khoảng 50% GDP đến từ cầu bên ngoài. Việt Nam cũng là điểm đến nổi bật của FDI, với vốn đăng ký năm 2025 vượt 38 tỉ USD và vốn thực hiện cao nhất trong 5 năm qua.
"Khác với Indonesia hay Ấn Độ, nơi FDI chủ yếu hướng vào thị trường nội địa, FDI tại Việt Nam gắn chặt với xuất khẩu", ông Lee nhấn mạnh. Đồng thời, việc đẩy mạnh đầu tư công cho hạ tầng như metro, đường sắt và sân bay được đánh giá là nguồn lực nội tại quan trọng cho tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Đầu tư hạ tầng không chỉ nâng cao năng lực trung hạn của nền kinh tế mà còn đóng vai trò "đệm" trong ngắn hạn trước các cú sốc bên ngoài. Nhiều dự án hạ tầng giao thông quan trọng đã mở cửa cho khu vực tư nhân tham gia, tạo cơ hội cho doanh nghiệp nội địa tích lũy năng lực và kinh nghiệm.
Thách thức và cơ hội từ Trung tâm Tài chính quốc tế
Giáo sư David Dapice, từng giảng dạy tại Đại học Tufts (Mỹ), cảnh báo tăng trưởng xuất khẩu ròng năm nay có thể chậm lại do công suất khu vực FDI tăng vừa phải và nhu cầu tại các nền kinh tế lớn phục hồi chậm. Ông đề xuất Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của doanh nghiệp để chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
"Nếu làm được điều này, vốn đầu tư sẽ theo sau. Nếu doanh nghiệp nội địa có lợi nhuận và có hệ thống kế toán minh bạch để chứng minh, dòng tiền sẽ chảy vào", giáo sư Dapice nói và kỳ vọng Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM (VIFC) sẽ là điểm "hút" dòng vốn mới.
Ông Rich McClellan, Giám đốc điều hành cơ quan điều hành VIFC - HCMC, nhấn mạnh các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và start-up cần nâng cao quản trị doanh nghiệp, chất lượng báo cáo tài chính và mức độ tuân thủ. "IFC sẽ không tự động 'chuyển đổi' các doanh nghiệp tham gia, nhưng những ai chuẩn bị sớm sẽ ở vị thế thuận lợi nhất khi nền tảng này dần hoàn thiện", ông McClellan cho biết.
Ông McClellan cũng giải thích rằng một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ nhằm thu hút dòng vốn mà còn đại diện cho quá trình nâng cấp chuẩn mực vận hành của nền kinh tế. Việc xây dựng VIFC cần tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý rõ ràng, bảo đảm sự nhất quán trong giám sát và nâng cao tính minh bạch.
"IFC sẽ tạo động lực tăng trưởng một cách gián tiếp - thông qua việc cải thiện cơ chế phân bổ vốn, nâng cao chất lượng định giá rủi ro và chuẩn hóa vận hành thể chế", ông McClellan nói. Thành công của VIFC trong 3-5 năm tới nên được đo bằng mức độ trưởng thành về thể chế và độ sâu của thị trường.
