Phán quyết lịch sử mở ra cơ hội hoàn hàng trăm tỷ USD thuế nhập khẩu
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Quyết định này dẫn đến khả năng hàng trăm tỷ USD tiền thuế nhập khẩu phải được hoàn trả, chủ yếu cho các doanh nghiệp Mỹ. Theo ước tính của giới phân tích, chính quyền Tổng thống Trump đã thu được từ 115 đến 175 tỷ USD tiền thuế quan liên quan đến IEEPA vào thời điểm phán quyết được đưa ra.
Doanh nghiệp vừa hy vọng vừa bối rối trước cơ hội hoàn thuế
Phán quyết của Tòa Tối cao đã tạo ra làn sóng hy vọng trong giới doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng gây ra nhiều bối rối về quy trình thực hiện. Kent Smetters, Giám đốc hãng nghiên cứu Penn-Wharton Budget Model tại Đại học Pennsylvania, nhận định: "Phán quyết rõ ràng mở ra cánh cửa cho việc yêu cầu hoàn trả số tiền đó".
Rick Woldenberg, CEO một công ty kinh doanh đồ chơi giáo dục, người đã khởi kiện, bày tỏ niềm tin rằng ông và các doanh nghiệp khác sẽ được hoàn trả số thuế đã nộp. "Tòa án nói rằng thuế quan là bất hợp pháp. Vì vậy, tôi hy vọng lấy lại được tiền kèm lãi suất trong thời gian tới, bởi vì chính phủ không có quyền lấy nó", ông khẳng định.
Tuy nhiên, không phải tất cả doanh nghiệp đều lạc quan. Beth Benike, chủ sở hữu của Busy Baby, một nhà bán lẻ sản phẩm dành cho trẻ em nhập khẩu từ Trung Quốc tại Minnesota, chia sẻ: "Tôi cảm thấy nhẹ nhõm nhưng cũng hơi bối rối. Giờ thì sao? Làm thế nào để tôi lấy lại tiền thuế? Tôi có thể lập kế hoạch kinh doanh một cách chắc chắn được chưa?".
Quy trình hoàn thuế được dự báo "rất phức tạp, tốn thời gian"
Theo các nhà quản lý và chuyên gia, việc hoàn thuế cho doanh nghiệp có thể không đơn giản như nhiều người kỳ vọng. Wall Street Journal nhận định phán quyết của Tòa án Tối cao đã đẩy hệ thống thương mại toàn cầu vào nguy cơ bất ổn mới, khi các quốc gia, doanh nghiệp và người tiêu dùng cố gắng tìm cách hoàn tiền thuế.
Các nhà nhập khẩu có thể sẽ phải xin hoàn tiền từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) và tiến hành các hành động pháp lý tiếp theo. Việc tính toán xem doanh nghiệp lấy lại phần thuế đã nộp như thế nào được dự báo sẽ rất phức tạp và tốn nhiều thời gian.
Thách thức pháp lý và hành chính chồng chất
Phán quyết của Tòa án Tối cao không đề cập đến cơ chế hoàn trả tiền thuế nhập khẩu, và hiện chưa có bên nào đưa ra hướng dẫn cụ thể về việc này. Alexis Early, luật sư thương mại tại BCLP, cho biết: "Chưa rõ liệu CBP có làm theo tiền lệ lịch sử, quy trình hiện có, hay cần một quy trình mới để xử lý quy mô và khối lượng khổng lồ tiền hoàn thuế liên quan đến IEEPA".
Trong các thảo luận trước đó, Thẩm phán Brett Kavanaugh đã chỉ ra rằng các bên cũng thừa nhận công việc này có thể "rất rắc rối". Ông nhấn mạnh: "Việc hoàn trả hàng tỷ USD sẽ gây ra những hệ quả đáng kể với Bộ Tài chính".
Hàng loạt vụ kiện được dự báo sẽ bùng nổ
Theo thông tin từ Reuters, vụ việc giờ đây được chuyển trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế để giải quyết. Hơn 1.000 vụ kiện yêu cầu hoàn tiền đã được các nhà nhập khẩu đệ trình trước đó, bao gồm cả những doanh nghiệp lớn như Costco. Sau phán quyết, khả năng hàng loạt vụ kiện mới sẽ được khởi xướng.
CNN cho rằng "cuộc chiến chỉ mới bắt đầu với 300.000 doanh nghiệp" đã nộp thuế liên quan đến IEEPA. Các chuyên gia pháp lý cho biết mỗi nhà nhập khẩu có thể phải tự khởi kiện và chưa rõ liệu có thể hình thành vụ kiện tập thể hay không. Theo Luật Thương mại Mỹ, các nhà nhập khẩu có hai năm để khởi kiện.
Phản ứng từ chính quyền và dự báo về tương lai
Tại buổi họp báo chiều 20/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đổ lỗi cho các thẩm phán Tòa án Tối cao vì không đưa ra phương án giải quyết và cảnh báo: "Mỹ có thể phải đối diện với các vụ kiện trong 5 năm tới".
Nói với Reuters vào tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho hay cơ quan này có đủ tiền mặt để hoàn trả cho các nhà nhập khẩu, nhưng quá trình có thể kéo dài hơn một năm. Ông nhận định: "Không thành vấn đề nếu chúng tôi phải làm vậy, nhưng nếu điều đó xảy ra, đây là trò lãng phí tiền của doanh nghiệp".
Marc L. Busch, Giáo sư thương mại quốc tế và ngoại giao kinh doanh tại Đại học Georgetown, dự báo sẽ có "rất nhiều hỗn loạn". Ông cho rằng cách chắc chắn và nhanh nhất để các công ty thu hồi tiền là Quốc hội can thiệp và tuyên bố hoàn tiền tự động. "Nếu không, việc này sẽ mất nhiều năm", ông cảnh báo.
Những rào cản thực tế đối với doanh nghiệp nhỏ
Ngay cả khi thắng kiện, một số công ty vẫn có thể không nhận được tiền vì không phải là bên nhập khẩu chính thức. Việc ai được nhận lại tiền phụ thuộc vào hợp đồng giữa công ty đã nộp thuế và đơn vị đứng tên nhập khẩu - điều này dễ dàng châm ngòi cho các tranh chấp pháp lý khác. Các hiệp hội ngành nghề cảnh báo quá trình này có thể kéo dài nhiều năm.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ chọn cách chờ đợi và quan sát. Họ cũng có thể tham gia nhưng không kỳ vọng nhận lại gì. Bà Benike tại Busy Baby là một ví dụ điển hình. "Tôi không mong chờ được hoàn thuế, nhưng có thể sẽ tham gia một vụ kiện tập thể với các chủ doanh nghiệp nhỏ khác để lấy lại tiền nếu có thể", bà chia sẻ.
Benike thừa nhận không biết quy trình xin hoàn thuế ra sao. Việc duy nhất bà có thể làm sau phán quyết của tòa án là tạo tài khoản trên website của Hải quan Mỹ để nộp đơn. "Tôi không biết liệu có áp dụng nguyên tắc ai đến trước được phục vụ trước, hay hải quan có đủ nhân lực để xử lý các yêu cầu hay không", bà bày tỏ sự lo ngại.
Nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh New York cho thấy người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ đã gánh gần 90% mức tăng thuế quan năm ngoái, làm nổi bật tác động đáng kể của các chính sách thuế quan này đến nền kinh tế Mỹ.
