Chiến Dịch Mỹ - Israel Rung Chuyển Iran: Mục Tiêu Mơ Hồ, Nguy Cơ Lan Rộng
Việc một nguyên thủ quốc gia ra lệnh tiêu diệt lãnh đạo của nước khác là điều cực kỳ hiếm gặp trong lịch sử hiện đại. Thế nhưng, vào ngày 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel đã thực hiện hành động này khi nhắm vào lãnh tụ tối cao 86 tuổi của Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Sự kiện này đánh dấu một thành công quân sự đáng kể trong chiến dịch có tên Cơn Thịnh Nộ Kinh Hoàng, nhưng đồng thời cũng hé lộ những mục tiêu chính trị mơ hồ, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho khu vực và thế giới.
Hai Mặt Của Một Cuộc Chiến: Quân Sự Thành Công, Chính Trị Mù Mờ
Mặc dù đạt được thắng lợi ban đầu, vị trí của ông Khamenei ngay lập tức được thay thế bởi một bộ ba lãnh đạo tạm quyền. Lãnh tụ tối cao mới cũng có thể sớm được chỉ định – thậm chí có thể là con trai ông, trừ khi người này cũng bị loại bỏ. Điều này cho thấy một thực tế tinh vi nhưng đáng lo ngại hơn: chiến dịch có thể đang thất bại trong việc đạt được mục tiêu chính trị lâu dài.
Theo phân tích, chiến dịch mang hai bộ mặt rõ rệt. Một mặt là hoạt động quân sự hiệu quả, với Mỹ và Israel giáng những đòn nặng nề vào Hải quân Iran, làm tê liệt Không quân, phá hủy năng lực tên lửa và ngành công nghiệp vũ khí. Việc kiểm soát bầu trời cho phép hai nước tấn công tùy ý, trong khi hệ thống phòng thủ tên lửa đang bảo vệ các căn cứ và thành phố ở Israel cùng các nước vùng Vịnh.
Mặt còn lại là chiến trường chính trị, nơi Iran áp dụng chiến lược gieo rắc nghi ngờ và hỗn loạn. Đối với quốc gia này, chỉ cần tồn tại sau những đòn tấn công đã được xem là một chiến thắng. Và cho đến nay, họ đang làm được điều đó bằng cách mở rộng xung đột theo chiều ngang, kéo theo nhiều hệ quả nghiêm trọng.
Hệ Quả Lan Rộng: Từ Bất Ổn Khu Vực Đến Kinh Tế Toàn Cầu
Cuộc xung đột không chỉ giới hạn trong phạm vi Iran mà đang nhanh chóng lan rộng, kéo theo nhiều hệ lụy:
- Các quốc gia khác bị cuốn vào: Iran đã tấn công các nước vùng Vịnh, những nước từng kỳ vọng trở thành "ốc đảo ổn định". Giao tranh cũng bùng phát ở Lebanon khi Israel nhắm vào Hezbollah, lực lượng ủy nhiệm chính của Iran. Pháp và Anh buộc phải bảo vệ căn cứ của họ, trong khi NATO đã bắn hạ một tên lửa Iran bay về phía Thổ Nhĩ Kỳ.
- Tác động kinh tế sâu sắc: Iran cố gắng phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã đẩy giá dầu Brent tăng 14% lên 83 USD/thùng, và giá khí đốt tại châu Âu tăng hơn 70%. Nếu giá dầu chạm mốc 100 USD/thùng, tăng trưởng GDP toàn cầu có thể giảm 0,4 điểm phần trăm và lạm phát tăng 1,2 điểm.
- Nguy cơ hỗn loạn nội bộ: Khoảng 40% trong số 90 triệu dân Iran thuộc các nhóm sắc tộc thiểu số. Mỹ và Israel đang gây sức ép bằng cách hậu thuẫn lực lượng nổi dậy, một động thái liều lĩnh có thể dẫn đến chủ nghĩa dân tộc cực đoan hoặc nội chiến.
Thách Thức Chính Trị Và Tương Lai Bất Định
Mục tiêu của Israel trong cuộc chiến này khá rõ ràng: phá hủy mối đe dọa từ chính quyền Iran. Ngược lại, ông Trump và nội các đưa ra một loạt lập luận thay đổi liên tục, từ tên lửa, chương trình hạt nhân, thay đổi chính quyền, đến "cảm giác" Iran sắp tấn công. Sự mơ hồ này có thể mang lại không gian xoay xở về mặt chính trị, nhưng về chiến lược, nó trở thành điểm yếu lớn nhất của chiến dịch.
Hiện chỉ khoảng 1/3 người Mỹ ủng hộ cuộc chiến với Iran, một tỷ lệ thấp hơn nhiều so với sự ủng hộ dành cho cuộc tấn công Afghanistan năm 2001. Ông Trump có thể bị cám dỗ tìm kiếm một chiến thắng rõ ràng hơn, nhưng ngay cả với sức mạnh quân sự của Mỹ, điều đó cũng chưa chắc thành công. Thay vào đó, các chuyên gia khuyến nghị thu hẹp mục tiêu chiến tranh, tập trung vào việc làm suy yếu năng lực quân sự của Iran rồi dừng lại, thay vì sa lầy trong một cuộc xung đột không được ủng hộ.
Cuộc chiến này là hệ quả từ cách tiếp cận bốc đồng của ông Trump, khi ông ngày càng trở nên liều lĩnh trong nhiệm kỳ thứ hai. Thói quen chớp lấy quyền lực khi thấy đối thủ suy yếu mang lại nhiều rủi ro, và Mỹ cần một chiến lược rõ ràng hơn không chỉ với Iran mà còn cho cả thế giới. Trong khi đó, nguy cơ xung đột lan rộng và tác động đến kinh tế toàn cầu vẫn tiếp tục là mối đe dọa hiện hữu.
