Cháu nội cố Giáo chủ Khomeini nổi lên trong cuộc chuyển giao quyền lực Iran
Cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei trong cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã đẩy Iran vào một thời khắc lịch sử, khi câu hỏi về người kế nhiệm trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, Hassan Khomeini, cháu nội của cố Giáo chủ Ruhollah Khomeini - nhà sáng lập Cộng hòa Hồi giáo - đang thu hút sự chú ý như một gương mặt tiềm năng trong bàn cờ quyền lực đầy biến động.
Gương mặt ôn hòa với quan hệ phe cải cách
Ở tuổi 53, Hassan Khomeini được xem là nhân vật tương đối ôn hòa trong giới giáo sĩ Iran, với mối quan hệ gần gũi với phe cải cách, bao gồm các cựu tổng thống Mohammad Khatami và Hassan Rouhani - những người từng theo đuổi chính sách hòa dịu với phương Tây. Ông hiện giữ vai trò biểu tượng với tư cách người quản lý lăng mộ của ông nội tại phía nam Tehran, dù chưa từng đảm nhiệm chức vụ chính phủ nào.
Một số chính trị gia Iran nhìn nhận ông như đối trọng tiềm tàng với phe cứng rắn trỗi dậy dưới thời Khamenei, đặc biệt là con trai Mojtaba. Sau làn sóng bất ổn xã hội gần đây, việc lựa chọn một nhân vật ôn hòa kế nhiệm có thể giúp củng cố tính chính danh và ổn định của chế độ, theo phân tích từ Reuters.
Tiếng nói cải cách và trung thành với hệ thống
Dù trung thành với hệ thống sau Cách mạng Hồi giáo 1979, Hassan Khomeini có tiền lệ kêu gọi cải cách và bày tỏ quan điểm độc lập. Năm 2021, ông chỉ trích Hội đồng Giám hộ sau khi cơ quan này loại các ứng viên cải cách, mở đường cho chiến thắng của phe bảo thủ do Ebrahim Raisi đại diện. Ông tuyên bố: “Không thể chọn sẵn một người rồi yêu cầu tôi bỏ phiếu cho họ”.
Ông cũng yêu cầu trách nhiệm giải trình minh bạch sau cái chết của Mahsa Amini năm 2022, sự kiện châm ngòi biểu tình toàn quốc. Tuy nhiên, ông đồng thời chỉ trích những người biểu tình chống lại Khamenei, thể hiện sự trung thành với hệ thống. Trong các cuộc biểu tình căng thẳng cuối năm 2025, ông cáo buộc một số hành vi bạo lực phục vụ lợi ích Israel và so sánh với tổ chức IS.
Hành trình từ cầu thủ bóng đá đến nhà thần học
Một người bạn thân mô tả Hassan Khomeini là “nhà thần học tiến bộ”, đặc biệt trong các vấn đề như âm nhạc, quyền phụ nữ và tự do xã hội. Ông theo dõi xu hướng mạng xã hội, quan tâm đến triết học phương Tây bên cạnh tư tưởng Hồi giáo. Vợ ông, Sayyeda Fatima, là con gái một Đại giáo chủ, và họ có bốn con.
Trước năm 21 tuổi, ông từng là cầu thủ bóng đá đam mê, cho đến khi ông nội yêu cầu ông tới thành phố Qom để theo học thần học Hồi giáo. Ông thông thạo tiếng Arab và tiếng Anh, từng ủng hộ chính phủ Rouhani trong đàm phán thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và công khai đề cập đến khó khăn kinh tế do các lệnh trừng phạt.
Thách thức trong hành trình chính trị
Khoảng một thập kỷ trước, Hassan Khomeini từng tìm cách tranh cử vào Hội đồng Chuyên gia - cơ quan có thẩm quyền lựa chọn Lãnh tụ Tối cao. Dù ban đầu nhận được sự chấp thuận sơ bộ từ Khamenei, ông vẫn bị Hội đồng Giám hộ loại khỏi danh sách ứng viên với lý do tiêu chuẩn tôn giáo, vì mang cấp bậc Hojatoleslam thấp hơn Ayatollah. Nhiều ý kiến cho rằng động thái này nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của phe cải cách.
Năm 2008, ông từng bị xem là gián tiếp chỉ trích Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo khi nhấn mạnh quân đội phải đứng ngoài chính trị, nhưng vẫn duy trì quan hệ gần gũi với lực lượng này. Trong cuộc không chiến với Israel năm ngoái, ông gửi thư ca ngợi vai trò lãnh đạo của Khamenei, cho rằng tên lửa Iran là “ác mộng” đối với Israel.
Trong thư chia buồn sau khi Khamenei qua đời, Hassan Khomeini ca ngợi ông là “anh hùng của nhân dân Iran và người Hồi giáo”, khẳng định người dân sẽ tiếp tục con đường của Imam Khomeini. Với tư cách là cháu nội của nhà sáng lập chế độ, ông đang đứng trước cơ hội và thách thức trong việc định hình tương lai chính trị Iran, giữa lúc đất nước đối mặt với xung đột khu vực và áp lực cải cách nội bộ.
