Căng thẳng Trung Đông trước 'giờ G' đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan
Cuộc sống của hàng triệu người trên khắp Trung Đông và vận mệnh của nền kinh tế toàn cầu đang phụ thuộc vào kết quả của cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra tại Islamabad, Pakistan vào sáng 11/4 theo giờ địa phương. Đây là vòng đàm phán đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra ở khu vực này, với những tác động sâu rộng đến hòa bình và ổn định.
Bối cảnh an ninh nghiêm ngặt và chuẩn bị khẩn cấp
Các tuyến phố ở thủ đô Islamabad trở nên vắng vẻ sau khi chính quyền Pakistan bất ngờ thông báo kỳ nghỉ kéo dài hai ngày. Động thái này nhằm đảm bảo an ninh nghiêm ngặt cho việc đón phái đoàn Mỹ và Iran tham dự vòng đàm phán quan trọng. Lực lượng quân đội và bán quân sự đã được triển khai dày đặc, trong khi các biện pháp an ninh được siết chặt, theo Guardian.
Giới chức Pakistan giữ kín thông tin về công tác tổ chức, viện dẫn lý do an ninh và ngoại giao, song khẳng định mọi khâu chuẩn bị đang được triển khai khẩn trương. Một quan chức tham gia công tác chuẩn bị cho biết: “Ưu tiên của chúng tôi là đảm bảo các cuộc đàm phán diễn ra suôn sẻ. Vai trò của Pakistan là tạo điều kiện và trung gian. Mọi thông tin cập nhật sẽ do Iran và Mỹ chủ động công bố nếu họ muốn.”
Thành phần tham dự và những điểm tranh cãi chính
Phái đoàn Mỹ sẽ do Phó Tổng thống JD Vance, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner - con rể của Tổng thống Donald Trump, dẫn đầu. Phía Tehran chưa chính thức công bố thành viên, nhưng một số hãng truyền thông trong nước cho biết phái đoàn sẽ do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, cùng với Ngoại trưởng Abbas Araghchi và các nhân vật cấp cao từ lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần hiện vẫn được duy trì, nhưng việc Israel oanh tạc Hezbollah và bất đồng về việc Lebanon có nằm trong thỏa thuận hay không vẫn có nguy cơ làm đổ vỡ cuộc gặp, theo CNN. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố mọi cuộc đàm phán hòa bình sẽ trở nên “vô nghĩa” nếu bom đạn vẫn tiếp tục rơi xuống Lebanon, trong khi Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định Lebanon không nằm trong các điều khoản ngừng bắn.
Chương trình nghị sự và những thách thức lớn
Việc xây dựng chương trình nghị sự cho đàm phán có thể gặp khó khăn, do hai bên dường như vẫn chưa thống nhất về nội dung của thỏa thuận ngừng bắn. Iran đã công khai khung đàm phán 10 điểm, bao gồm yêu cầu công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz, bồi thường thiệt hại chiến tranh và dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt. Trong khi đó, phía Mỹ có đề xuất riêng gồm 15 điểm, được cho bao gồm việc Iran cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz.
Việc mở lại eo biển Hormuz cũng là một phần trong thỏa thuận, theo Nhà Trắng. Tuy nhiên, kể từ khi có lệnh ngừng bắn, chỉ một số ít tàu thuyền có thể đi qua “điểm nghẽn” này. Hàng trăm tàu vẫn mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư với hàng nghìn thủy thủ trên tàu, CNN đưa tin. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tái khẳng định rằng nếu Iran không thực hiện cam kết mở lại eo biển, lệnh ngừng bắn sẽ chấm dứt.
Triển vọng và những rủi ro tiềm ẩn
Bất chấp những bất đồng và mâu thuẫn, giới chức Mỹ vẫn gấp rút chuẩn bị cho vòng đàm phán. Tổng thống Trump chia sẻ với NBC rằng ông “rất lạc quan” về khả năng đạt được thỏa thuận hòa bình, trong khi thông điệp công khai từ Iran lại khác biệt, với nhiều cơ quan truyền thông nhà nước cho hay Tehran đã giành chiến thắng vang dội.
Do rủi ro an ninh ở mức cao, giới chức Pakistan cho biết có từ 3 tới 4 điểm đang được cân nhắc cho cuộc gặp, bao gồm khách sạn 5 sao Serena ở Islamabad - nơi đã được yêu cầu thông báo cho toàn bộ khách rời đi và khu vực bán kính 3 km xung quanh bị phong tỏa. Hiện chưa có mốc thời gian cụ thể cho việc kết thúc đàm phán, nhưng cuộc gặp này được xem là bước khởi đầu cho một loạt vòng thương lượng căng thẳng tiếp theo, nhằm đạt được thỏa thuận dài hạn và bền vững để chấm dứt xung đột.
