Tòa Tối cao Mỹ bác thuế nhập khẩu, doanh nghiệp đối mặt hành trình hoàn tiền trăm tỷ USD phức tạp
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào ngày 20/2 đã bác bỏ thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), mở ra khả năng hoàn trả hàng trăm tỷ USD tiền thuế cho các doanh nghiệp, chủ yếu là công ty Mỹ. Tuy nhiên, hành trình này được dự báo sẽ "rất phức tạp, tốn thời gian" và có thể kéo dài nhiều năm, gây ra những thách thức lớn cho hệ thống thương mại toàn cầu.
Cơ hội và thách thức từ phán quyết lịch sử
Theo nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh New York, người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ đã gánh chịu gần 90% mức tăng thuế quan trong năm ngoái. Các chuyên gia ước tính chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump đã thu được từ 115 đến 175 tỷ USD tiền thuế quan liên quan đến IEEPA tại thời điểm phán quyết. Kent Smetters, Giám đốc hãng nghiên cứu Penn-Wharton Budget Model (PWBM) tại Đại học Pennsylvania, nhận định: "Phán quyết rõ ràng mở ra cánh cửa cho việc yêu cầu hoàn trả số tiền đó."
Tuy nhiên, nhiều chủ doanh nghiệp tỏ ra hy vọng nhưng cũng đầy bối rối về quy trình hoàn tiền. Rick Woldenberg, CEO một công ty kinh doanh đồ chơi giáo dục, đã khởi kiện và tin tưởng rằng ông cùng các doanh nghiệp khác sẽ được hoàn trả số thuế đã nộp. Ông nói: "Tòa án nói rằng thuế quan là bất hợp pháp. Vì vậy, tôi hy vọng lấy lại được tiền kèm lãi suất trong thời gian tới, bởi vì chính phủ không có quyền lấy nó."
Quy trình hoàn tiền: Một mê cung pháp lý
Phán quyết của Tòa án Tối cao không đề cập đến cơ chế hoàn trả tiền thuế nhập khẩu, và hiện chưa có bên nào đưa ra hướng dẫn cụ thể về việc này. Alexis Early, luật sư thương mại tại BCLP, cho biết: "Chưa rõ liệu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) có làm theo tiền lệ lịch sử, quy trình hiện có, hay cần một quy trình mới để xử lý quy mô và khối lượng khổng lồ tiền hoàn thuế liên quan IEEPA."
Các nhà nhập khẩu có thể phải xin hoàn tiền từ CBP và tiến hành các hành động pháp lý tiếp theo. Việc tính toán và xác định cách thức hoàn trả được dự báo sẽ cực kỳ phức tạp. Thẩm phán Brett Kavanaugh đã nhấn mạnh trong các thảo luận trước đó rằng công việc này có thể "rất rắc rối" và việc hoàn trả hàng tỷ USD sẽ gây ra những hệ quả đáng kể đối với Bộ Tài chính Mỹ.
Những hệ lụy và phản ứng từ các bên liên quan
Sau phán quyết, vụ việc đã được chuyển trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế để giải quyết. Hơn 1.000 vụ kiện yêu cầu hoàn tiền đã được các nhà nhập khẩu đệ trình trước đó, bao gồm cả những doanh nghiệp lớn như Costco. CNN nhận định "cuộc chiến chỉ mới bắt đầu với 300.000 doanh nghiệp" đã nộp thuế liên quan đến IEEPA, và khả năng hàng loạt vụ kiện mới sẽ được khởi xướng.
Tổng thống Donald Trump đã đổ lỗi cho các thẩm phán Tòa án Tối cao vì không đưa ra phương án giải quyết và cảnh báo rằng Mỹ có thể phải đối mặt với các vụ kiện trong 5 năm tới. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết cơ quan này có đủ tiền mặt để hoàn trả, nhưng quá trình có thể kéo dài hơn một năm và ông coi đây là một sự lãng phí tiền của doanh nghiệp.
Triển vọng và khuyến nghị từ chuyên gia
Marc L. Busch, Giáo sư thương mại quốc tế tại Đại học Georgetown, dự báo sẽ có "rất nhiều hỗn loạn" và cho rằng cách chắc chắn và nhanh nhất để các công ty thu hồi tiền là Quốc hội can thiệp và tuyên bố hoàn tiền tự động. Nếu không, việc này có thể mất nhiều năm.
Ngay cả khi thắng kiện, một số công ty vẫn có thể không nhận được tiền do không phải là bên nhập khẩu chính thức, dẫn đến các tranh chấp pháp lý tiềm tàng. Nhiều doanh nghiệp nhỏ, như Beth Benike - chủ sở hữu của Busy Baby, tỏ ra thận trọng. Bà nói: "Tôi không mong chờ được hoàn thuế, nhưng có thể sẽ tham gia một vụ kiện tập thể với các chủ doanh nghiệp nhỏ khác để lấy lại tiền nếu có thể." Bà cũng bày tỏ sự bối rối về quy trình xin hoàn thuế, chỉ biết tạo tài khoản trên website của Hải quan Mỹ để nộp đơn mà không rõ liệu nguyên tắc ai đến trước được phục vụ trước có áp dụng hay không.
